‘Suiker niet verslavend; vooral kaas, worst en gefrituurd eten trekken aan’

Maastricht, 4 april 2017 10:06 | Hans Kraak

Het idee dat het vooral suiker is die verslavend en dikmakend is, zoals dat vaak in de publieke opinie naar voren komt, klopt niet. Dat zeggen onderzoekers van de Universiteit Maastricht. In een wetenschappelijke studie toonden ze aan dat het bij het krijgen van overtollige kilo’s vooral draait om voedselafhankelijkheid. Een derde van de onderzoekspopulatie lijkt vooral aangetrokken door hoogcalorische, vette en eiwitrijke voeding, zoals worst en kaas.

Het onderzoek werd geleid door neuropsycholoog prof. dr. Rob Markus die wilde achterhalen hoe mensen afhankelijk zijn van voedsel. Hiertoe onderzocht hij onder meer twee vragen: ‘Bij welke productcategorie treedt voedselafhankelijkheid het vaakst op?’ en ‘Welke productafhankelijkheid is het sterkst gerelateerd aan gewichtstoename?’

Verschillende productcategorieën
Professor Markus deelde zijn productcategorieën in vier groepen in: laag calorisch voedsel (zoals rijstwafels, crackers, groente), suikerrijke voeding (zoals suikergoed, snoep, frisdrank, gedroogd fruit), gecombineerd hoog-vet-zoetig-voedsel (bijvoorbeeld gebak) en gecombineerd hoog-vet-eiwitrijk-voedsel (zoals kaas, frituur, worst).

Vet- en eiwitrijk voedsel trekt aan
Van de mensen die aangaven weleens moeite te hebben om voedsel te laten staan, herkende bijna
dertig procent die neiging voor de inname van gecombineerd hoogcalorisch vet en eiwitrijk voedsel. Voor overwegend suikerrijk voedsel stokte het aantal bij vijf procent.

Ook bleek de relatie tussen voedselafhankelijkheid en gewichtstoename alleen te bestaan voor problemen met gecombineerd voedsel. Respondenten met overgewicht bleken eveneens vooral problemen te hebben met de gecombineerde voeding (hoog calorisch-zoet en hoog calorisch-eiwitrijk), en minder met suikerrijk voedsel.

Voedselverslaving wordt eet-afhankelijkheid
‘Het probleem met overgewicht is eerder dat we in algemene zin te veel eten in vergelijking met wat we verbruiken’, verklaart Markus. ‘Het maakt daarbij niet uit wat we precies eten. Misschien moeten we de term ‘voedselverslaving’ maar gauw veranderen in ‘eet-afhankelijkheid’. Die term doet ook meer recht aan de unieke, individuele ervaring met het eten van voedsel in plaats van het toekennen van verslavende aspecten aan bepaalde voedingsmiddelen zoals suiker.’

Suikerverslaving?
Het vermeende verslavende karakter van voedsel, meer in het bijzonder van suiker, wordt in de wetenschappelijke wereld al langer met een korreltje zout genomen, weten de onderzoekers. Hoewel er een relatie bestaat tussen de inname van lekkere voeding, zoals suiker, en de aanmaak van dopamine in de hersenen, zegt dat volgens hen niets over een “suikerverslaving” zoals die door het publiek wordt waargenomen. Verslaving, zoals bij drugs en alcohol, roept een heel andere reactie van het brein op dan bijvoorbeeld suiker. Het product suiker blijkt bovendien niet meer bij te dragen aan gewichtstoename dan andere energiebronnen uit voedsel.

De Maastrichtse onderzoekers presenteerden hun bevindingen afgelopen week in het wetenschappelijk tijdschrift Appetite. Hierin is beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Kortweg breidde Markus het internationale standaard-meetinstrument voor voedselverslaving, de Yale Food Addiction Scale (YFAS), uit met vier productcategorieën. Vervolgens legde hij zijn aangepaste survey voor aan 1500 gezonde jonge mensen, die ook in zijn laboratorium werden uitgenodigd voor gewichtsmetingen.


Toelichting vanuit het perspectief Kenniscentrum Suiker & Voeding:
Hoewel voedsel- suikerverslaving in de media dan wel veel gebruikte termen zijn, is de wetenschappelijke consensus dat er onvoldoende bewijs is dat voedingsstoffen - met uitzondering van alcohol - verslavend zijn. In 2013 bracht NeuroFAST, een onafhankelijk samenwerkingsverband tussen Europese universiteiten en onderzoeksinstellingen, een consensusverklaring hierover uit.
Bekijk ook ons informatieve filmpje over suikerverslaving.