‘Algemene adviezen, zoals in Leende, doen cliënten tekort’

Badhoevedorp, 14 september 2018 08:38 | Annemarie Delnoij

In de Brabantse plaats Leende worden ‘One fits all-adviezen’ gevolgd, volgens het Low Carb High Fat dieet (LCHF). Maar is dit wel zo’n goede keuze? In haar nieuwe blog kijkt diëtist Annemarie Delnoij exclusief voor Voeding Nu met praktische ogen naar actuele voedingsonderwerpen.

Als diëtist is het mijn taak om te adviseren over de volwaardigheid van de voeding van mijn cliënten en te ondersteunen bij het behalen van hun doelen; of het nou afvallen, aankomen of normaliseren van de bloedwaardes is. Daarbij is het belangrijk dat zij op korte én/of lange termijn geen tekorten ontwikkelen. Een hele uitdaging.

Het klinkt er al een beetje in door, maar niet iedereen krijgt hetzelfde advies. Dat kan ook niet, want ieders uitgangspunt is uniek. Hoe er gegeten wordt op het moment van intake, maar ook bewegingsmogelijkheden, medicatiegebruik, bioritme, leefstijl (roken/alcohol). leeftijd en stress zijn uitgangspunten voor individuele verbeter mogelijkheden.

Zelfredzaamheid

Daarnaast is het belangrijk dat mijn cliënt zelfredzaam wordt. Dat betekent dat naast kennisoverdracht over ‘wat te eten’ veel aandacht besteed wordt aan het zélf leren maken van gezonde keuzes. Daarbij hoort impliciet dat ik ze uitleg wat de gevolgen zijn van bepaalde keuzes. Bijvoorbeeld als een cliënt een voedingsmiddel of –groep wil weglaten. Het is niet ongewoon dat een cliënt mij deze vraag stelt, want diëten zoals met een koolhydraatbeperking komen veel in het nieuws en lijken dé oplossing te zijn. Maar is dat wel zo?

LCHF-dieet

In het dorp Leende heeft iedereen zo’n ‘one fits all’ advies gevolgd. Het Low Carb High Fat dieet (LCHF). Hierbij worden koolhydraten vrijwel volledig weggelaten. Geraffineerde suiker was uit den boze, en terecht. Maar ook aardappelen, brood, rijst en pasta mochten niet. Maar let op, zelfs de volkoren varianten maar ook fruit staan op no go lijst. Peulvruchten komen helaas in het LCHF dieet niet voor. Het advies is om daarnaast verzadigde vetten toe te voegen in de vorm van o.a. roomboter en (rood) vlees. Hoeveelheden hoeft men niet op te letten, eten tot verzadiging zou voldoende zijn.

Gezondheidsraad

Dat deze adviezen haaks staan op de aanbevelingen van de Gezondheidsraad bevreemdt mij. Bovendien is een eetpatroon als dit ronduit lastig vol te houden. Wat ik bovendien spijtig vind is de veralgemenisering van koolhydraten èn van cliënten. Het eetpatroon doet geen recht aan de vele kwalitatief goede bronnen van koolhydraten met bewezen gezondheidswinst zoals fruit, volkoren producten, groente en peulvruchten. Ook houdt het geen rekening met de persoonlijke situatie en mogelijkheden van de cliënt.

Gezond dorp Leende

Maar in Leende vielen mensen wel af? Ja, sommige mensen vielen af. De één wat meer dan de ander en lang niet iedereen. Vergelijkbaar met elk ander dieet waarbij een negatieve energiebalans wordt gecreëerd. Maar bij onderzoeken op deze schaal en met zoveel confounders kunnen we niet met zekerheid stellen dat het LCHF dieet voor het afvallen heeft gezorgd. Mensen zijn zich hoogstwaarschijnlijk wel bewuster geworden van voeding en portiegrootte, zijn meer gaan bewegen, gestopt met roken, krijgen motiverende begeleiding, ervaren sociale druk of competitiedrang en hebben de spreekwoordelijke stok achter de deur van de metingen.

Koolhydraten wel of niet?

Het laat zich nu wellicht raden dat ik niet direct een voorstander ben van een dieet waarbij koolhydraten volledig worden weggelaten. We lossen wellicht (tijdelijk) één probleem op, een paar kilo overgewicht, maar we creëren een ander probleem doordat er tekorten ontstaan. Denk op korte termijn bijvoorbeeld aan het verliezen van spiermassa, een traag werkende schildklier, darmklachten of vermoeidheid.  De lange termijn effecten van het weglaten van koolhydraten en overigens ook van het eten van (te)veel verzadigd vet zijn ook niet mis. Zo weten we o.a. dat een te sterke beperking van koolhydraten (<40 EN%) voor een lagere levensverwachting zorgt en dat teveel verzadigd vet (>10 EN%) het risico op hart- en vaatziekten vergroot.

Toegevoegde suikers

Is een koolhydraat beperking dan helemaal niet nuttig? In bepaalde gevallen zeker wel. Iemand die veel toegevoegde suikers en kwalitatief slechte bronnen van koolhydraten eet adviseer ik deze te minderen of zelfs weg te laten. Oók als de bloedwaardes nog goed zijn en het gewicht gezond. Maar altijd in combinatie met het advies om de juiste hoeveelheden van de goede koolhydraatbronnen toe te voegen waardoor de voeding volwaardig blijft.

Artsen en voeding

Ik moedig dus alle huisartsen aan om zeker initiatieven te blijven ontplooien en samen met de diëtisten in de buurt aan de slag te gaan om overgewicht, diabetes, hoog cholesterol en bloeddruk te bestrijden of liever nog te voorkomen. Het gebruik van www.artsenwijzerdietetiek.nl en de adviezen van de Gezondheidsraad liggen aan de basis van de adviezen.

Lees hier het artikel over GezondDorp Leende.