Gruwelijk lekker in Nederlands Openluchtmuseum verrassend veelzijdig

Arnhem, 30 maart 2019 11:25 | Hans Kraak

Ooit aten Nederlanders hond en bloembollen en dronken ze thee van paddenstoelen. Eten speelt naast de thema’s ‘licht’ en ‘spelen’ een belangrijke rol in de canon van de Nederlandse geschiedenis. Het museumteam licht dit jaar het thema voeding eruit en maakte een veelzijdige en leerzame tentoonstelling: Gruwelijk lekker. Deze werd vrijdag 29 maart geopend en is nog te zien tot het eind van dit jaar.

In de Molukse barak uit het Brabantse Lage Mierde, die ooit verplaatst werd naar het terrein van het Openluchtmuseum, is te zien hoe de Molukkers er na de Tweede Wereldoorlog moeten hebben geleefd. Ze werden door de overheid naar Nederland gehaald toen de koloniale oorlog met Indonesië was beëindigd, rond 1951. Wat is het verhaal achter deze bevolkingsgroep? En wat ging er schuil achter de treinkaping door Molukkers in de jaren 70 van de vorige eeuw? De vaste expositie geeft antwoord op deze vragen en brengt je terug in de tijd.

Eten van Molukkers
In het kader van de expositie Gruwelijk lekker kun je in de barak nu ook ervaren hoe het dagelijkse eten van de Molukkers was. Een museummedewerker geeft er uitleg. In het begin werden er nogal eens mensen ziek, vertelt hij. Ze waren niet gewend aan het dagelijkse Nederlandse eten, dus werd al snel op zoek gegaan naar vervangers voor de Indonesische kruiden en basisvoedingsmiddelen. Maar waar haal je sagomeel vandaan dat komt uit de kern van de sagopalm? Aardappelmeel en maïzena werden de beste vervangers. In de barak is het verschil in smaak en textuur te proeven en krijg je meer inzicht in de kruiden die gebruikt werden.

Tien tijdvakken
Surrogaat is een van de thema’s van de tien tijdvakken waarin het museum, volgens de geschiedenisboekjes op de lagere scholen, de Nederlandse geschiedenis aanschouwelijk maakt. Het thema sluit ook aan bij het onderwerp Tulp, waarin het verhaal wordt verteld over de bloembollen die in de wereldoorlogen werden gegeten. In het binnenpaviljoen van het museum krijg je er uitleg over en kun je een voedselbon printen. Met dit bonnetje kun je vervolgens in de Amsterdamse Westerstraat in het buitengedeelte, in een heus steegje, in een piepklein winkeltje een gefermenteerde bloembol gaan proeven. ‘Heden geen boter’, staat er op een bord, ‘enkel tulpenbollen op bon’.
 
Fermentatie
In het winkeltje geeft een winkelier uitleg over de gefermenteerde bloembollen. Ze zijn in zuur ingemaakt. Fermentatie is eveneens een thema van Gruwelijk lekker, dat door de eeuwen heen een belangrijke rol speelt bij het bewaren, lekker en gezonder maken van voedsel. Ook dat is op verschillende plekken te zien, zoals in de oude kaasfabriek. Je ziet er het oude kaasmaken, maar ook het hypermoderne 3D-kaasprinten. Het gaat bij alle thema’s niet alleen over toen en nu, maar ook over de toekomst.

Andere thema’s van Gruwelijk lekker zijn: Hond, Gist, Bloed, Hutspot, Koffieboon, Zwam, Zoet, Knoflook, Suiker en Feest! Bijna te veel om op te noemen, maar stuk voor stuk leerzame onderwerpen. Een aanrader voor iedereen die met voeding bezig is, leuk voor jong en oud, nuttig en aangenaam, trek er gerust een dagje voor uit, want die tijd heb je wel nodig.

Samenwerking, toen, nu en toekomst
Het Openluchtmuseum Arnhem en Voeding Nu zijn dit jaar een samenwerkingsverband aangegaan, het museum is kennispartner. Dit jaar bestaat Voeding (Nu) 80 jaar. In het kader van dit jubileumjaar zal teruggeblikt worden op de geschiedenis en ontwikkelingen rond van voeding in Nederland, toen, nu en in de toekomst. Thema's in de tentoonstelling Gruwelijk lekker haken aan bij thema's in de gedrukte en online uitgave van  Voeding Nu. Zo zullen we in mei aandacht hebben voor 'voeding en oorlog'.