Risico hart- en vaatziekten mede bepaald door wisselwerking genen en darmbacteriën

Groningen, 25 september 2018 11:13 | Hans Kraak

De wisselwerking tussen genen en darmbacteriën is belangrijk voor het ontstaan van hart- en vaatziekten. Dat laten onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen voor het eerst zien in een studie die deze week is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Genetics.

De onderzoekers zijn  in hun studie uitgegaan van de wetenschap dat hart- en vaatziekten complex zijn en het hele lichaam treffen. Zaken als erfelijkheid, de darmbacteriën en factoren uit de leefomgeving spelen daarbij een rol. Hierdoor is het vaak moeilijk een exacte oorzaak aan te wijzen van de ziekten aan te wijzen, wat volgens de onderzoekers noodzakelijk is voor betere preventie en behandeling.

‘Om deze reden hebben we ervoor gekozen om te kijken naar bepaalde eiwitten in de bloedbaan’, legt hoofdonderzoeker Jingyuan Fu uit. ’Op deze manier kunnen we effecten onderzoeken die het hele lichaam betreffen.’ Zij is een van de leiders van het onderzoek, gefinancierd door de Hartstichting, dat er op was gericht meer inzicht te krijgen in de mechanismen die hart- en vaatziekten veroorzaken.

DEEP Bevolkingsonderzoek
De onderzoekers richtten zich op 92 verschillende eiwitten waarvan is aangetoond dat ze een rol spelen bij hart- en vaatziekten. De concentraties van deze eiwitten zijn gemeten in het bloed van ruim 1200 deelnemers aan het LifeLines DEEP bevolkingsonderzoek in Noord Nederland. Van de deelnemers is gedetailleerde genetische informatie beschikbaar, maar ook medische informatie en biologische monsters zoals bloed en ontlasting.

92 eiwitten
‘De genetische informatie gebruikten we om te kijken wat precies bepaalt hoeveel er gemaakt wordt van de 92 eiwitten’, zegt Fu. Via analyse van DNA uit de ontlasting konden de onderzoekers achterhalen welke bacteriën er in de darm aanwezig zijn. ‘We keken of er een relatie was tussen de concentratie van eiwitten in de bloedbaan en de aanwezigheid van bepaalde soorten bacteriën.’ Hierdoor konden de wetenschappers bepalen welke invloed de genen en de darmbacteriën hebben op de gehaltes van de 92 eiwitten in het bloed en dus op het risico voor hart- en vaatziekten.

Wisselwerking gevonden
‘Het belangrijkste resultaat is dat wij voor het eerst bewijs hebben gevonden dat de wisselwerking tussen iemands genen en darmbacteriën een verandering kunnen veroorzaken in de hoeveelheid eiwitten in het bloed’, zegt Fu. De wisselwerking tussen de darmbacteriën en de genen had vooral effect op eiwitten die een belangrijke rol spelen bij het functioneren van de dunne darm, het centraal zenuwstelsel en de verwerking van vetten. Dit wijst er allemaal op dat de darmbacteriën via verschillende mechanismen een rol kunnen spelen bij het risico op hart- en vaatziekten.

Individuele aanpak
Volgens de onderzoekers kunnen de bevindingen mede leiden tot een individuele aanpak van hart- en vaatziekten, gebaseerd op de wisselwerking tussen iemands genetische gevoeligheden en darmbacteriën. Ook levert het onderzoek aanwijzingen op voor ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. ‘Het kan bijvoorbeeld interessant zijn om te kijken of stofjes die bacteriën maken een effect hebben op het zogeheten eiwit Ep-CAM, dat ook een rol speelt bij darmontstekingen en kanker.’ Verder is het wellicht mogelijk om de bacteriesoorten die in de darm aanwezig zijn aan te passen. ‘Je kunt ten slotte niet je genen veranderen, maar wel de bacteriën in je darm.’