artikel

Redactioneel: Pas op voor het Buckler-effect

Algemeen

Veilig vrijen, veilig rijden, stoppen met roken, voldoende bewegen, gezond eten. Krijgt u het al benauwd? Als we het niet doen, is de kans groter dat we minder levensjaren in een goede gezondheid doorbrengen. Al meer zin er wat aan te doen? Het ministerie van Volksgezondheid wil Nederlanders graag een handje helpen. Het overkoepelende beleid is er immers op gericht om een lang en gezond leven te stimuleren.

Veilig vrijen, veilig rijden, stoppen met roken, voldoende bewegen, gezond eten. Krijgt u het al benauwd? Als we het niet doen, is de kans groter dat we minder levensjaren in een goede gezondheid doorbrengen. Al meer zin er wat aan te doen? Het ministerie van Volksgezondheid wil Nederlanders graag een handje helpen. Het overkoepelende beleid is er immers op gericht om een lang en gezond leven te stimuleren. Om deze reden financiert de overheid dan ook leefstijlcampagnes waarvan de massamediale uitingen ons sinds jaar en dag bereiken, opdat we ons ongezonde gedrag verbeteren. De vraag is of de campagnes effectief zijn, zeker als het gaat om een daadwerkelijke verandering van ons doen en laten. De voorzitter van de Gezondheidsraad, André Knottnerus, stelt dat ‘net als bij geneeskundige interventies ook bij campagneactiviteiten wetenschappelijk aantoonbare effectiviteit hoog in het vaandel moeten komen te staan’. Hij doet dat in zijn aanbiedingsbrief aan de minister van VWS bij het recente advies van zijn raad, Plan de campagne. Bevordering van gezond gedrag door massamediale voorlichting. Het verscheen eind september. In het adviesrapport wordt aangehaald dat het effect van leefstijlcampagnes op gedrag ‘hooguit bescheiden’ te noemen is. Alleen als sprake is van een planmatige aanpak, is van effectiviteit te spreken. Verder geeft de raad voor het voeren van leefstijlcampagnes criteria aan de makers, waarbij extra aandacht voor de leefomgeving wordt gevraagd, een complex geheel.
In dit nummer staat hoe de nog lopende massamediale campagne Maak je niet dik! van het Voedingscentrum wordt geëvalueerd en getest op effectiviteit. Ook hiervoor geldt dat de objectieve vaststelling van de wetenschappelijke effecten complex is, en dat de bewijzen voor de effectiviteit broos zijn. Niettemin kan iedereen die zijn voelsprieten uitsteekt, beamen dat er wel degelijk effecten van de massamedia uitgaan, soms duidelijk zichtbaar, alleen hebben ze niet altijd het gewenste gezondheidseffect. Neem de Buckler-affaire, met het niet-alcoholische drankje van Heineken. Toen Youp van ‘t Hek in 1989 zijn gal gespuwd had over het merk: ‘…Dat is dat gereformeerde bier. Daar heb ik zo’n ongelofelijke hekel aan. Aan Buckler-drinkers. Gadverdamme. Die types die naast je in het café staan en niet dronken worden, …zo’n Buckler-drinker, zo’n type die je d’r van verdenkt dat hij zijn eigen caravan trekt, zo’n grensrechter’, toen haalde Heineken het van de markt, naar schatting honderden miljoenen guldens verlies verder. Alcoholvrij was uit, lang leve de drink-met-mate-campagnes. Er zijn nu al cabaretiers gesignaleerd die het op de Schijf van Vijf gemunt hebben. Makers van leefstijlcampagnes, hoedt ook u zich voor het Buckler-effect.

Reageer op dit artikel