artikel

Redactioneel: Supernormale prikkels mogen *

Algemeen

Redactioneel: Supernormale prikkels mogen *

We worden er allemaal wel eens door beïnvloed, door supernormale prikkels. Volgens de gedragsbiologie gaat het daarbij om onnatuurlijke prikkels die een groter effect hebben op ons gedrag dan normale of sleutelprikkels, die bekend gedrag opwekken. Een voorbeeld van dat laatste is ons voortplantingsgedrag. Bij de onnatuurlijke prikkels gaat het bijvoorbeeld om schoudervullingen (vrouwen vallen vaak op brede schouders) of extra rode lippen (wat voor veel mannen dan weer de aandacht trekt).

Tenzij we als kluizenaar leven, staan we in onze multimediale samenleving dag in dag uit bloot aan supernormale prikkels. Reclamemakers maken al decennia lang dankbaar gebruik van de kennis hierover, opdat aanprijzingen voor producten nog meer effect krijgen. Zo worden vrouwen in reclames regelmatig uitzonderlijk slank afgebeeld of zodanig weergegeven dat hun benen extra lang lijken. Met de aangeprezen producten zou je als koopster dan al wat aardig in de buurt van het ideaalplaatje moeten komen, zo is de gedachte.

Niet tot genoegen van iedereen, want bij de Reclame Code Commissie werden onlangs twee klachten ingediend tegen lingeriebedrijf Sapph Underlines over zijn billboardreclame waarop schaars geklede, digitaal afgeslankte modellen in uitdagende poses te zien waren. Volgens de indieners van de klachten ging het om invloedrijke, maar onware beelden. Een reizigster in het openbaar vervoer stoorde zich dagelijks aan de in haar ogen misvormde vrouwenlichamen.

De Reclame Code Comissie oordeelde half mei dat Sapph met zijn reclame de grens van het toelaatbare niet heeft overschreden. De commissie bevestigt dat het gaat om bij het publiek bekende, gebruikelijke reclamemethoden. Zij vond de afbeeldingen niet te expliciet, noch kwetsend, agressief, bedreigend voor de volksgezondheid, in strijd met de waarheid, de goede smaak of het goede fatsoen; dus niet in strijd met de reclamecode. Wel erkent de commissie dat niet iedereen de reclame waardeert, maar dat verandert het oordeel in de zaak niet. De klagers kunnen nog in beroep.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen en mannen, maar vooral jonge meisjes zich minderwaardig kunnen gaan voelen onder invloed van de reclames waarin onbereikbare schoonheidsidealen naar voren komen, wat vooral bij de jongsten kan bijdragen aan de ontwikkeling van eetstoornissen. De voeding voor het beeld ‘ik ben nooit goed genoeg’ is alom aanwezig, ook al weet de meerderheid van de mensen dat in de reclame gewerkt wordt met de overdrijving van het normale tot het supernormale. Ik snap de uitspraak van de codecommissie, maar wat ik niet snap is dat er in de toelichting geen expliciete oproep aan normale reclame wordt gedaan. Wat is er mis mee het bereikbare te waarderen? 

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 6 van juni 2009 op bladzijde 3

Reageer op dit artikel