artikel

De Schijf van Vijf

Algemeen

De Schijf van Vijf

Op 22 maart werden de Schijf van Vijf en onderliggende richtlijnen gelanceerd. Deze richtlijnen en adviezen zijn samengevat in de factsheet ‘Schijf van Vijf’. Het Voedingscentrum licht enkele veel gestelde vragen nader toe.

De Schijf van Vijf is het voorlichtingsmodel in Nederland over gezonde voeding. Wetenschappelijk onderbouwd met als basis de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad. De Schijf biedt betrouwbare informatie en bruikbare adviezen om de consument te helpen gezonder te eten. Dit is van belang in de huidige omgeving waarin de consument continu wordt blootgesteld aan een overmaat aan verwarrende en tegenstrijdige informatie over voeding.

Positieve reacties

Na de lancering hebben we veel complimenten ontvangen van experts over de onderbouwing: ‘er is geen speld tussen te krijgen’, en van diëtisten over de praktische toepassing: ‘geen verboden voedingsmiddelen, de indeling van voedingsmiddelen is duidelijk, het principe “elke stap telt” sluit naadloos aan bij de werkwijze van de diëtist’. De landingspagina van de Schijf werd de eerste maand zo’n 258.000 keer bezocht (25% meer dan normaal), de Schijf van Vijf-tool is de eerste twee maanden 380.000 keer ingevuld (www.voedingscentrum.nl/schijfvanvijf).

Wat kan er nog op brood?

Vanzelfsprekend zijn er ook vragen en kritische noten. Deze zijn onder andere gerelateerd aan de overwegingen of criteria om voedingsmiddelen al dan niet aan de Schijf toe te kennen. Een veel gestelde vraag: ‘Wat kan er nog op brood?’ Op basis van de richtlijn van de Gezondheidsraad ‘Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees’ zijn alle vleeswaren buiten de Schijf van Vijf geplaatst. Ook staan, net als voorheen, veel gangbare soorten broodbeleg als chocoladeen vruchtenhagelslag, jam en stroop buiten de Schijf. Ten onrechte kan daardoor de indruk ontstaan dat er niets meer kan op brood. Ons advies is vooral uit de Schijf van Vijf te eten en daarbuiten niet te vaak en niet te veel. Dit laatste hebben we vertaald in maximaal drie tot vijf dagkeuzes en maximaal drie weekkeuzes. De Schijf biedt tal van mogelijkheden voor broodbeleg. Daarnaast bieden de dagkeuzes ruimte te kiezen voor broodbeleg dat niet in de Schijf staat.

Productverbetering

Gehoorde kritiek op de Schijf van Vijf is dat er te weinig incentive voor productverbetering vanuit gaat. Productverbetering heeft met name betrekking op het verlagen van het zout-, suiker- of verzadigd-vetgehalte. Maar verlaging hiervan in een productgroep leidt niet per se tot toetreding tot de Schijf van Vijf. Voor sommige producten is dat helemaal niet haalbaar. Bij het ontwikkelen van de Schijf hebben we dat ook geconstateerd. Dat was echter geen reden de criteria soepeler te maken. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat de Schijf van Vijf staat voor gezonde voeding en dat zij met de bijbehorende adviezen écht gezond kunnen eten. Dat daar bijvoorbeeld 250 gram groente bij hoort, zonder toevoegingen van zout en suiker, zetten sommige mensen weg als moeilijk haalbaar. Maar wat voor de één onhaalbaar is, is voor een ander eenvoudig te realiseren. Dat is niet aan het Voedingscentrum om te bepalen. Dat doet de consument zelf, geholpen door zijn omgeving en op basis van betrouwbaar advies. Stimulering van productverbetering blijft belangrijk, zoals via afspraken binnen het Akkoord Verbetering Productsamenstelling of criteria verbonden aan een voedselkeuzelogo.

Het is wenselijk dat de criteria van de Schijf van Vijf richtinggevend zijn voor dergelijke trajecten. Want hiermee wordt uiteindelijk de keuze voor een gezonde voeding de makkelijke keuze, niet slechts de keuze voor het gezondere product binnen een groep.

Reageer op dit artikel