artikel

Zeewier op het bord

Algemeen

Zeewier op het bord

Zeewier is nog geen gangbaar product in de Nederlandse keuken. Nieuwe initiatieven om zeewier een plaats te geven in het Nederlandse dieet ontstaan echter in rap tempo. Ook is er volop aandacht voor de teelt van zeewier in Nederlandse wateren als alternatief voor import uit Frankrijk of Azië. De vraag is wie al zeewier eet en of meer mensen verleid kunnen worden het te gaan eten. Wageningen Economic Research zocht het uit. Dit artikel komt uit de printuitgave van Voeding Nu 7.

Om de groeiende wereldbevolking ook in de toekomst te kunnen voorzien van genoeg, duurzaam geproduceerd en kwalitatief goed voedsel is een verandering van dieet gewenst: minder vlees en meer nieuwe eiwitbronnen (1). De ontwikkeling van nieuwe bronnen staat dan ook volop in de belangstelling van bedrijven, overheid en onderzoekers. Een van die nieuw eiwitbronnen is zeewier. Momenteel gaat er veel aandacht uit naar verschillende toepassingen van zeewier, in food en non-foodproducten, en de teelt van zeewier in Nederlandse wateren (2). Waar het aantal boeren op land afneemt, neemt het aantal nieuwe “zeeboeren” in de Oosterschelde, het Amsterdam- Rijnkanaal en de Noordzee juist toe. Bij alle interesse voor de teelt en toepassing van zeewier, is er maar weinig aandacht voor de consument. Wie koopt zeewierproducten en om welke redenen? Hoe kunnen producenten aansluiten bij de motivatie van consumenten? Op die vragen wordt nog niet vaak genoeg antwoord gezocht. Medewerkers van Wageningen Economic Research peilden bij zo’n 2500 consumenten de interesse in vier nieuwe eiwitbronnen die kunnen dienen als vleesvervanger: zeewier, insecten, peulvruchten en kweekvlees. Zo maken zij inzichtelijk hoe consumenten tegen (de meerwaarde van) zeewier aankijken.

Voedselvernieuwers

De resultaten van het onderzoek bevestigen dat zeewier nog weinig wordt gegeten. De Nederlandse consumenten die dat wel doen, zijn vooral de zogenoemde ‘voedselvernieuwers’. Het blijkt dat naarmate mensen meer geneigd zijn te leren over en gebruik te maken van nieuwe producten, ze meer zeewier eten. En ook emotie doet ertoe; gevoel van natuurlijkheid en gezondheid zijn daarbij belangrijke aankoopmotieven. Zeewier roept net zo veel positieve emoties op als kweekvlees en beduidend meer dan de consumptie van insecten. Wat zijn de associaties van consumenten met zeewier? In positieve zin blijken dat vooral gezondheid en (in mindere mate) sushi, lekker en natuurlijk te zijn. Maar vaak kunnen consumenten ook gewoonweg niet benoemen waar ze aan denken bij zeewier. Negatieve associaties met zeewier vinden consumenten ook lastig te bedenken. Wel worden enkele (smaak)bepalende factoren genoemd, zoals zout, smaak en onaantrekkelijkheid. Verder wordt zeewier door consumenten gekarakteriseerd als vernieuwend en milieuvriendelijk. Van zeewier specifiek uit Nederland vinden consumenten met name de smaak (lekkerder dan geïmporteerde zeewier) en de betere prijs/ kwaliteit verhouding gunstig. Globaal gezien blijken gezondheid en natuurlijkheid belangrijke motieven om zeewier te kopen. Maar wat doe je er eigenlijk mee? Zeewier blijkt bijvoorbeeld gebruikt te worden in salades, seasoning mixen, zeewierburgers en als zoutvervanger in brood. Zelf met zeewier aan de slag gaan, is gemakkelijker gezegd dan gedaan en bereidingsonbekendheid is dan ook een grote barrière. Zo weten veel consumenten niet zeker hoe ze zeewier moeten klaarmaken of hoe ze kunnen zien wanneer het (nog) vers is.

Kennis en beschikbaarheid

Zeewier is nog geen gangbaar product in de Nederlandse keuken. Consumenten zien het als gezond, goed voor het milieu en relatief nieuw. Natuurlijkheid en gezondheid zijn belangrijke aankoopmotieven. De positieve associaties bieden een aanknopingspunt voor de positionering van (Nederlandse) zeewier en een mogelijkheid aan te sluiten bij de belevingswereld van de consument. Maakt onbekend ook onbemind? Consumenten weten dus nog niet zo goed wat te doen met zeewier en geven de voorkeur aan andere vleesvervangers, zoals peulvruchten. Hoe kan de zeewiersector helpen deze bezwaren weg te nemen? De ontwikkeling van kookboeken met zeewierrecepten is misschien een eerste stap, maar daar wordt de grote massa nog niet mee bereikt. De sleutel tot verdere groei van de zeewiermarkt lijkt een combinatie te zijn van een brede beschikbaarheid en de vergroting van kennis over de bereiding. Zeewierproducten moeten dus beter beschikbaar worden in bijvoorbeeld de supermarkten en consumenten moeten daarbij op weg geholpen worden met aansprekende recepten en voorbeelden van het gebruik van zeewier.

Referenties

  1. Westhoek HJ, Rood GA, Van den Berg M, et al. The Protein Puzzle: The Consumption and Production of Meat, Dairy and Fish in the European Union. Planbureau voor de Leefomgeving. 2011

  2. Van den Burg SWK, van Duijn AP, Bartelings H, Van Krimpen MM, & Poelman M. The economic feasibility of seaweed production in the North Sea. Aquaculture Economics & Management. 2016;20(3):pp.235-25

Reageer op dit artikel