artikel

‘ In de basisopleiding geneeskunde leer je nog weinig over voeding en leefstijl’

Algemeen

‘ In de basisopleiding geneeskunde leer je nog weinig over voeding en leefstijl’

Het jongere zusje van Arts en Voeding (zie bladzijde 8) is Student en Voeding. Het is een stichting voor en door geneeskundestudenten die als missie heeft toekomstige artsen uit te dagen interventies rond voeding en leefstijl weer in de spreekkamer te brengen. Uiteindelijke doel: zorgen dat de patiënt de regie over zijn gezondheid weer in eigen hand krijgt. Voeding Nu sprak met bestuurslid Karel Sleurink, 21-jarige geneeskundestudent in Leiden. Dit artikel komt uit de printuitgave van Voeding Nu 2.

Waarom geneeskunde?

‘Ik twijfelde tussen biomedische wetenschappen en een onderzoeksrichting, maar kwam er al gauw achter dat ik me niet alleen op onderzoek wilde richten, maar ook daadwerkelijk in de praktijk met de gezondheid van mensen bezig wilde zijn. Dan kom je al snel uit bij geneeskunde en merk je dat er in de praktijk ook combinaties met onderzoek mogelijk zijn, zoals arts-onderzoeker. Ik ben nu vierdejaars geneeskundestudent en heb inmiddels ook de master Health Care Management gedaan, naast de driejarige bacheloropleiding geneeskunde. Deze basisopleiding is heel breed, met als kritische noot dat er zo veel onderwerpen zijn dat er weinig ruimte is om op een paar ervan dieper in te gaan. Daarvoor heb je de latere specialisaties en verdere opleidingen. Daarnaast zie je dat steeds meer geneeskundestudenten, voordat ze de master tot basisarts volgen, ook nog andere opleidingen of cursussen doen om zich te verbreden. Bij Health Care Management heb ik me verdiept in de kennis over de organisatie van de gezondheidszorg en veel geleerd over het beleid waarmee artsen te maken hebben. Ook mijn werk voor de stichting Student en Voeding zie ik als verbreding van mijn studie.’

Waarom is er de stichting student en voeding?

‘Onze voorzitter Wilma Oosthoek heeft naar aanleiding van het congres Arts en Voeding in 2016 en gesprekken met Tamara de Weijer van Arts en Voeding de handschoen opgepakt om voeding en leefstijl onder de aandacht van artsen in opleiding te brengen. Er was op dit gebied vóór 2016 nog niets voor artsen, maar ook niet voor medisch studenten. Ik ken Wilma van de middelbare school en wij hebben een gemeenschappelijke interesse, namelijk geneeskunde. In gesprekken met elkaar werd duidelijk dat we tijdens onze bacheloropleiding eigenlijk niet echt iets over leefstijl of voeding hadden geleerd, of over hoe we dit in de spreekkamer zouden kunnen gebruiken. In onze drie jaar bachelor kreeg het onderwerp hooguit tien uur aandacht. Als we het hebben over de rol van voeding bij sommige ziektebeelden, zoals bij de behandeling van diabetes of in een voorbereidingstraject op chemotherapie bij kanker, heb je na drie jaar basisopleiding eigenlijk nog geen idee over de mogelijkheden. Ter illustratie: bij een tentamen farmacologie in de basisopleiding werd gevraagd wat een mogelijke niet-medicamenteuze ingreep zou kunnen zijn bij een bepaalde aandoening. Als je ‘voeding en leefstijl’ invulde, was dat voldoende. Hier blijft het dan ook vaak bij. Veel meer is er gewoon niet. Je leert bijvoorbeeld dat voeding een rol kan spelen bij prikkelbare darmsyndroom, maar niets over datgene wat je in de spreekkamer nodig hebt.’

Is er veel animo onder studenten voor de stichting?

‘Onze eerste stap als stichting was de oprichting van SELF, waarin we extracuricullaire onderwijsprogramma’s voor medische studenten aanbieden, dus buiten het reguliere onderwijsprogramma om. SELF staat voor Students Experienced in Lifestyle and Food. De eerste cursus duurde tien weken en er konden vijftig studenten aan meedoen. We benaderden hiervoor artsen en andere deskundigen op het vlak van leefstijl en voeding. In het begin waren zij wat terughoudend, maar omdat er veel belangstelling voor de cursus bleek te bestaan, ging het balletje snel rollen. We hebben de eerste cursus in het Erasmus MC gehouden en inmiddels wordt het concept geëxporteerd naar de andere geneeskundeopleidingen.’

Waar bestond de cursus uit?

‘We hadden tien avonden die in het teken stonden van een bepaald onderwerp zoals diabetes, obesitas of kanker. Maar de eerste avond ging over de basisprincipes. Als je aan geneeskundestudenten vraagt wat een koolhydraat is en wat er precies mee in het lichaam gebeurt, zit de kennis waarschijnlijk wel ergens, maar deze is niet aanwezig genoeg om er goed over te kunnen praten in de spreekkamer. Wij willen duidelijk maken wat relevant is voor de praktiserende artsen. Natuurlijk zit je dan dicht tegen de diëtetiek aan, maar wij richten ons vooral op datgene wat tijdens gesprekken met patiënten aan de orde komt en op interventies waar onderzoek naar gedaan is. En hoe artsen op een juiste manier naar een diëtist kunnen verwijzen.’

Wat vind je de belangrijke taken voor artsen?

‘Ik denk dat er op het gebied van preventie een belangrijke taak voor ons is weggelegd. Wij zijn de “poortwachters” van de zorg. De eerste zorg voor mensen gaat steeds meer richting de huisarts. Deze kan een grote rol spelen bij primaire en secundaire preventie rond welvaartsziekten en andere aandoeningen. Ook in de tweede lijn erkennen meer artsen dat preventie belangrijker wordt. Het onderwerp preventie kan lastig zijn, maar als je er nooit over begint, dan gaat het nooit werken. Als arts kunnen we voor een betere motivatie zorgen, ook als persoon.’

Komen preventie, voeding en leefstijl in de opleiding?

‘Dat is het streven. Een recent onderzoek van een collega-studente Dianne van Dam-Nolen laat zien dat geneeskundestudenten en coassistenten meer behoefte hebben aan kennis op het gebied van voeding en leefstijl. Het werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. De studenten geven aan dit onderwerp te willen terugzien in hun opleiding.’

Wat moet er volgens jou in de basisopleiding komen?

‘Ik zou in ieder geval beginnen met meer aandacht voor diabetes en de reversibele mogelijkheden om deze ziekte aan te pakken. Over diabetes is al veel bekend in relatie tot dieet en leefstijl. Er worden allerlei N=1-verhalen (casusverslagen) over verspreid op diverse patiëntenfora en in de media. Als je al zoveel resultaten ziet, dan is het toch tijd dat wij als artsen daar iets mee gaan doen. Er is nog een enorme focus op medicijnen, mede door de belangen van de farmaceutische industrie, maar we moeten ook andere facetten in de gaten houden.’

Hoe eet je zelf?

‘Ik ben me sinds ik met de stichting bezig ben veel bewuster geworden van mijn voeding. Ik eet drie maaltijden op een dag, totdat ik me verzadigd voel, en zo weinig mogelijk tussendoortjes. Qua dranken neem ik koffie, thee, water en zoals het een beetje student betaamt, alcohol. Ik vind het interessant hoe voeding werkt. Je kunt heel snel lichamelijke veranderingen merken, binnen twee tot drie dagen. Je lichaam reageert op alles wat je inneemt, vrij logisch ook. Veel mensen merken de impact van voeding pas als ze er iets aan veranderen.’

Reageer op dit artikel