artikel

Gruwelijk Lekker in Openluchtmuseum

Algemeen

Gruwelijk Lekker in Openluchtmuseum

Wie de sfeer wil proeven van een leven in oorlogstijd kan dat doen in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Tot het einde van dit jaar is daar de expositie Gruwelijk Lekker te zien. Het eten uit de oorlogstijd is gekoppeld aan een van de tien smaakthema’s van de tentoonstelling: surrogaten. Dit artikel komt uit de printuitgave van Voeding Nu 3.

In het binnenpaviljoen van het Openluchtmuseum krijgen bezoekers uitleg over het eten tijdens de oorlog. Ook kunnen ze er een voedselbon printen. Daarmee kunnen ze vervolgens in de Amsterdamse Westerstraat, in een heus steegje in het buitengedeelte van het Openluchtmuseum, in een piepklein winkeltje een gefermenteerde bloembol gaan proeven. ‘Heden geen boter’, staat er op een bord, en ‘enkel tulpenbollen op bon’. In het winkeltje geeft een winkelier uitleg over de gefermenteerde bloembollen. Ze zijn in zuur ingemaakt.

Fermentatie

Fermentatie is eveneens een thema van Gruwelijk Lekker, dat door de eeuwen heen een belangrijke rol speelt bij het bewaren, lekker en gezonder maken van voedsel. Ook dat is op verschillende plekken te zien, zoals in de oude kaasfabriek. Je ziet er het oude kaasmaken, maar ook het hypermoderne 3D-kaasprinten. Het gaat bij alle thema’s niet alleen over toen en nu, maar ook over de toekomst.

Eten van Molukkers

Ook na de oorlog hebben sommige bevolkingsgroepen behoefte aan surrogaten. In de Molukse barak, die ooit verplaatst werd van het Brabantse Lage Mierde naar het terrein van het Openluchtmuseum, is te zien hoe de Molukkers er na de Tweede Wereldoorlog moeten hebben geleefd. Ze werden door de overheid naar Nederland gehaald toen de koloniale oorlog met Indonesië was beëindigd, rond 1951. Bezoekers zien er wat het verhaal is achter deze bevolkingsgroep en wat er schuil ging achter de latere treinkaping door Molukkers in de jaren 70 van de vorige eeuw. In de barak kunnen bezoekers nu ook ervaren hoe het dagelijkse eten van de Molukkers was. Een museummedewerker geeft er uitleg. In het begin werden er nogal eens mensen ziek, vertelt hij. Ze waren niet gewend aan het dagelijkse Nederlandse eten, dus werd al snel op zoek gegaan naar vervangers voor de Indonesische kruiden en basisvoedingsmiddelen. Maar waar haal je sagomeel vandaan dat komt uit de kern van de sagopalm? Aardappelmeel en maïzena werden de beste vervangers. In de barak is het verschil in smaak en textuur te proeven en krijg je meer inzicht in de kruiden die gebruikt werden.

Tien tijdvakken

De expositie Gruwelijk Lekker is ingedeeld volgens de tien tijdvakken die gebruikt worden in het geschiedenisonderwijs op de Nederlandse basisscholen. Er zijn tevens tien smaakthema’s: Hond, Gist, Bloed, Hutspot, Koffieboon, Zwam, Zoet, Knoflook, Suiker en Feest! De expositie Gruwelijk Lekker is nog tot eind januari 2020 te zien. In 2019 is het Nederlands Openluchtmuseum kennispartner van Voeding Nu. We blikken met verschillende thema’s terug en vooruit op voeding in Nederland.

Reageer op dit artikel