Alexander Rinnooy Kan: ‘Ieder kind heeft recht op een gezonde lunch’

Food eating with friend tastes better

De verkiezingen komen er weer aan. Volgens Eerste Kamerlid Alexander Rinnooy Kan (D66) hét moment om een gezonde schoollunch in Nederland op de politieke agenda te krijgen, via partijen en partijprogramma’s. Rinnooy Kan zei dat tijdens zijn reflectie op de inhoudelijke discussies tijdens het symposium 'Een gezonde schoollunch in de praktijk' dat vandaag (24 september) online werd gehouden.

Rinnooy Kan riep de deelnemers op te doen wat in ieder vermogen ligt om het in Nederland zover te krijgen om nog meer (politiek) draagvlak te creëren voor het invoeren van een gezonde lunch op scholen. Als het om de betaalbaarheid ervan gaat, wijst hij naar ‘alle landen om ons heen die al wel een gezonde schoollunch aanbieden.’ Terwijl het daar de normaalste zaak van de wereld is, komt het in Nederland maar moeilijk van de grond.

Overheid staat open voor gezonde schoollunch

Hoogleraar preventieve geneeskunde Onno van Schayck van Maastricht Universiteit merkte tijdens zijn reflectie op het symposium op dat de Nederlandse overheid wel openstaat voor een gezonde schoollunch, in het bijzonder via de huidige VWS-staatssecretaris Paul Blok. ‘Hij heeft de universiteiten van Maastricht, Amsterdam, Wageningen en het RIVM gevraagd om door te rekenen of er een effect is op ziekte als kinderen gezond lunchen of niet’, vertelde Van Schayck. Het is de verwachting dat de berekening eind november aan de staatssecretaris en de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Lunchen op school kost geld

Een van de hordes voor het invoeren van een gezonde lunch op basisscholen vormen de kosten. Volgens van Schayck ligt de grens voor de ouderbijdrage op 1,75 euro per kind per dag. Maar ook dan nog zal het totale bedrag voor een lunch veel ouders in minder goede economische omstandigheden niet altijd betaalbaar. Een overheidssubsidie ligt voor de hand, maar te denken valt volgens hem ook aan een inkomensafhankelijke ouderbijdrage. ‘Ik kan me ook voorstellen dat er een financiering in mozaïekvorm komt waarin ook het bedrijfsleven is betrokken’, aldus Van Schayck. ‘In Limburg heeft de Rabobank al een schoolproject geadopteerd.’

Rinnooy Kan vulde aan dat hij niet ieder jaar wakker zou willen liggen van de goedgevigheid van het bedrijfsleven, al erkent hij dat een ondersteuning vanuit het bedrijfsleven op meerdere plekken nu al  werkt. ‘Het gaat er toch vooral om dat we met zijn allen inzien dat het hier gaat om een investering voor Nederland’, aldus Rinnooy Kan.

Volgens Van Schayck is het volgens de deelnemers van het symposium een belangrijke zaak dat voor de invoering van een gezonde schoollunch geld wordt vrijgemaakt voor de uitvoering om zo de leerkrachten te ontlasten. Aanhaken bij Integrale Kindcentra of bij organisaties met een pedagogische expertise ligt volgens hem voor de hand.

Gunstige resultaten

Tijdens het symposium werden de resultaten gepresenteerd van een driejarig onderzoeksproject Gezonde Schoollunch van Wageningen University & Research en de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarin werd gekeken naar de effecten van het aanbieden van een gezonde schoollunch op de groenteconsumptie van leerlingen.

Kinderen van de bovenbouw op drie basisscholen (in Amsterdam, Lunteren en Vlaardingen) kregen zes maanden lang een gezonde lunch volgens de Richtlijnen goede voeding  aangeboden. Naar voren komt dat kinderen die de gezonde lunch kregen meer groente en bruin volkoren brood aten dan voorheen. Ook dronken ze minder suikerhoudende dranken en meer water dan voor de aanbieding van de gezonde schoollunch.

Meer groente

In vergelijking met de lunch van thuis wordt er tijdens de schoollunch door veel meer kinderen groente gegeten (50% bij de schoollunch ten opzichte van 7% bij de lunch van thuis). Ook aten meer kinderen volkorenbrood en bruin brood (85% in plaats van 52%), dronken meer kinderen water of melk (75% in plaats van 44%) en dronken minder kinderen suikerhoudende dranken (4% in plaats van 28%).

Animo voor een gezonde lunch op school

Kinderen, leerkrachten en ouders ervaren de schoollunch positief, al zijn zij ook tevreden met de lunch van thuis. Een ruime meerderheid van de leerlingen heeft aangegeven de schoollunch voor altijd te willen. Als positieve punten werden genoemd dat ieder kind bij de schoollunch hetzelfde krijgt, kinderen nieuwe producten leren eten en gezellig samen eten met hun klasgenoten. Een minder positief punt is de tijdsinvestering voor de leerkrachten, omdat het aanbieden van een gezonde schoollunch meer tijd vraagt dan de huidige lunch.

Geen dwang

‘Wat we terug zien in de discussies in het symposium is dat het invoeren van een gezonde schoollunch vooral positief gebracht moet worden aan de betrokkenen’, zei hoogleraar voeding Jaap Seidell in zijn reflectie op de discussies. ‘Een schoollunch kost tijd en moeite, maar het gaat vooral ook om het leren kennen van nieuwe smaken, in groepen proeven. Het is een positieve, sociale aangelegenheid waarbij ook voedseleducatie komt kijken.’

Rinnooy Kan vulde aan: ‘Het gaat er niet om dat wij als overheid of als organisatie zeggen dit regelen wij wel en zo komen we er wel. We moeten af van het beeld van de staatsdictator. Het gaat erom dat ouders willen meedoen.’

Verbetering voedingspatroon van kinderen

Kinderen in Nederland eten te weinig groenten, fruit en volkorenbrood en drinken te veel suikerhoudende dranken, halen de onderzoekers aan. Ook zijn er grote verschillen in de samenstelling en kwaliteit van de meegebrachte broodtrommels tussen kinderen op school en tussen scholen onderling. Omdat ieder kind in Nederland naar de basisschool gaat, zou een gezonde schoollunch volgens hen het voedingspatroon van kinderen in Nederland aanzienlijk kunnen verbeteren.

De resultaten van dit onderzoek kunnen volgens de onderzoekers een leidraad zijn voor het introduceren van een gezonde schoollunch op Nederlandse basisscholen, waarmee 1.4 miljoen kinderen gezonder leren eten. De resultaten worden momenteel gebundeld met de resultaten van het project Gezonde Basisschool van de Toekomst en verwerkt in een rapport dat wordt aangeboden aan het ministerie van VWS.

Lees ook
€1,5 miljoen om kinderen groente te leren eten

€1,5 miljoen om kinderen groente te leren eten

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) kende een Vici-beurs van €1,5 miljoen toe voor onderzoek naar waarom kinderen soms iets weigeren te eten zonder het ooit geproefd te hebben.

Slasoorten stammen af van 6.000 jaar oude plant

Slasoorten stammen af van 6.000 jaar oude plant

De sla die wij tegenwoordig eten, stamt af van wilde plantjes die 6.000 jaar geleden in de Kaukasus groeiden.

HAK stapt in vers

HAK stapt in vers

Groenteverwerker HAK wil consumenten meer groente laten eten. Dat doet het bedrijf door nieuwe eetmomenten buiten de avondmaaltijd te creëren.