Column: Vezels..., welke vezels? *

attachment-Toine-Hulshof-oktober-2009

Oorspronkelijk werd de onverteerbare substantie, die tegenwoordig voedingsvezel heet, gezien als een nutteloos onderdeel van de voeding: ballast. In Duitsland heten voedingsvezels nog steeds ‘ballaststoffe’. In het begin van de twintigste eeuw werden wetenschappers echter steeds meer overtuigd van het belang van voldoende voedingsvezels in de voeding voor de gezondheid.

Toine Hulshof,

Nutrition, Science and Innovation Manager Kellogg Europe

Lid NAV, Nederlandse Academie van Voedingswetenschappen


De laatste decennia zijn verschillende gezondheidsbevorderende effecten van voedingsvezels aangetoond. In eerste instantie lieten observationele studies associaties zien tussen een voeding met een hoog vezelgehalte en een verlaging van het risico op verscheidene chronische ziekten evenals postieve effecten op het maagdarmkanaal. Mede hierdoor groeide de interesse in onderzoek naar het effect van voedingsvezels op gezondheid. Meer recent is er specifieke aandacht ontstaan voor de rol die voedingsvezels spelen op andere aspecten zoals de regulatie van eetlust, het verbeteren van insulinegevoeligheid en biomarkers van ontsteking.


In de initiële wetenschappelijke onderzoeken naar de gezondheidseffecten van voedingsvezels werden vezels zoals die in de voeding van nature voorkomen bestudeerd. Nadere bestudering liet zien dat er verschillende soorten vezels zijn met verschillende fysische-chemische kenmerken die resulteerden in verschillende effecten voor de gezondheid. Later werden langs fysische, chemische of enzymatische weg geïsoleerde vezels en zelfs synthetische vezels ontwikkeld. Deze hebben echter over het algemeen weer andere fysiologische effecten dan de van nature aanwezige vezels. Momenteel zijn er honderden verschillende soorten vezels als ingrediënt voor voedingsmiddelen op de internationale markt verkrijgbaar. Er zijn echter grote verschillen in de zwaarte van de wetenschappelijke evidentie met betrekking tot de geclaimde gezondheidseffecten van de verschillende typen vezels.


Het zou onjuist zijn om de goed onderbouwde gezondheidseffecten van bepaalde typen vezels ook toe te kennen aan componenten in de voeding die zich weliswaar als vezel laten analyseren maar die deze effecten niet hebben. Het begrip voedingsvezels is momenteel een vergaarbak van componenten die afhankelijk van de fysisch-chemische structuur een positief effect kunnen hebben op uiteenlopende gezondheidsparameters. Het is belangrijk om, net als in het verleden met vitamines is gebeurd, iedere relatie tussen een specifiek type vezel en het vermeend gezondheidsvoordeel te onderbouwen met gedegen wetenschappelijk onderzoek. Het is echter nog belangrijker om het verband tussen de specifieke fysisch-chemische kenmerken en het uiteindelijke fysiologisch effect te onderzoeken en te begrijpen. Dit om te voorkomen dat consumenten straks door ‘de  grote variatie aan vezels het voordeel niet meer zien’.


Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 10 van oktober 2009 op bladzijde 31

                                  

Lees ook
Blog: (Bijna) diëtist

Blog: (Bijna) diëtist

Wanneer mensen horen dat ik Voeding en Diëtetiek studeer, verandert een etentje vaak spontaan in een impromptu intakegesprek. “Zijn koolhydraten nou goed of slecht?” Zo begint het meestal. Soms wijzen ze naar de pasta op hun bord: “Is dit wel gezond?”

Eten volgens de Schijf van Vijf of een supplement met extra voedingsstoffen?

Eten volgens de Schijf van Vijf of een supplement met extra voedingsstoffen?

Met de opkomst van het coronavirus is in het afgelopen jaar de aandacht voor een goede weerstand enorm toegenomen. In de discussie over wat je met je voeding al dan niet kunt doen om COVID-19 het hoofd te bieden, komen steevast voor- en tegenstanders van extra vitamines en mineralen naar boven. Het Voedingscentrum en orthomoleculair apotheker Gert Schuitemaker...

Diëten onder de loep: plantaardig en koolhydraatarm

Diëten onder de loep: plantaardig en koolhydraatarm

Uit een klein Amerikaanse studie komt naar voren dat mensen met een vetarm en plantaardig dieet dagelijks minder calorieën binnenkrijgen dan mensen met een koolhydraatarm en dierlijk dieet.Onderzoekers van het National Institute of Health en het National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), vergeleken de effecten van twee...