De praktijk van Michaël Sels: ‘Ga voor het lekkerste stukje taart van de beste bakker’

Michaël Sels is chef, ziekenhuisdiëtist en auteur. Hij combineerde zijn liefde voor en kennis over voeding in het boek Lekker lang leven. ‘Veel van de patiënten die ik zie, zijn heel gemotiveerd om gezonder te eten.’

Als kleine jongen hielp Michaël zijn grootouders met koken in hun restaurant in Antwerpen. ‘Het was een brasserie met klassieke gerechten. Daar is mijn liefde voor voeding ontstaan.’ De keuze voor de hotelschool in Brugge was snel gemaakt. Als jonge chef raakte Michaël steeds meer geïnteresseerd in het effect van voeding op het lichaam. De switch naar diëtetiek was een logisch vervolg. Hoe een chef kookt en wat een diëtist adviseert, staan volgens Michaël niet haaks op elkaar.

‘Veel gewichtsproblemen ontstaan doordat we de hele dag worden gestimuleerd om te eten. Als we de trein naar het werk nemen, worden we verleid om een croissantje en een frappuccino te nemen en dat gaat heel de dag door. We zijn grazers geworden en staan niet meer bij stil bij wat we consumeren. Dat is routine geworden.’ Als je een taartje wilt eten, kun je volgens Michaël beter kiezen voor het allerlekkerste taartje van de beste bakker en daar echt van genieten.

Specialisatie oncodiëtist

Als diëtist werkt Michaël in het ziekenhuis van Antwerpen (UZA). In de periode dat hij een baan zocht, lanceerde de minister van Volksgezondheid het Nationale Kankerplan, een multidisciplinair programma om de zorg voor kankerpatiënten te verbeteren. De specialisatie ‘oncodiëtist’ werd apart erkend. Het doel van het programma was om patiënten fit te houden, zodat ze hun behandeling zo goed mogelijk konden doorstaan. ‘Kankerpatiënten hebben last van kauw- en slikproblemen. Bovendien smaakt alles metaalachtig. Als oncodiëtist kijk ik samen met hen naar wat ze nog kunnen eten. Door voldoende te eten, hoeft hun therapie minder vaak te worden gestopt doordat deze te zwaar is.’

‘Veel gewichtsproblemen ontstaan doordat we de hele dag worden gestimuleerd om te eten.’

Michaël Sels

 

Voedingsextremisme tegengaan

Michaël is intussen doorgegroeid tot hoofddiëtist. Dat betekent dat hij de coördinatie uitvoert voor de 21 diëtisten in het ziekenhuis. Deze hebben specialisaties als kindergeneeskunde, diabetes, allergieën en oncologie. Een aantal werkt ook bij de obesitaskliniek die in het UZA is gevestigd. Michaël merkte dat zijn patiënten tijdens hun ziekteproces heel gemotiveerd waren om gezond te eten. ‘Ze hebben dan veel vragen over allerlei diëten.’ Zijn voorliefde voor koken, gecombineerd met de vragen van zijn patiënten, bracht hem ertoe het boek Lekker lang leven te schrijven. In het boek neemt hij de vier belangrijkste ziektes onder de loep die mede door een verkeerd eetpatroon kunnen worden veroorzaakt: hart- en vaatziektes, kanker, darmklachten en metabool syndroom. Hij zocht uit wat er bekend was over de relatie tussen voeding en deze ziektes. [intermezzo:1]

‘Het doel van het boek is ook om voedingsextremisme tegen te gaan. Er wordt zo veel beweerd over voeding; het lijkt een nieuwe religie te worden. Net als in een geloof proberen sommigen alle antwoorden voor alles wat goed of fout is in voedingsstoffen te vinden.’ Michaël is van mening dat het beter is om naar eetpatronen als geheel te kijken. ‘De voedingswetenschap is te veel gefocust op nutriënten. Dat zorgt voor cherry picking.’ Hij geeft een voorbeeld. ‘Flavonoïden hebben een gunstig effect op hart- en vaatziektes. Ze komen voor in rode wijn. Dus wordt er gezegd: rode wijn is goed voor het hart. Maar de negatieve effecten van alcohol worden dan vergeten.’

 

Stop met schrappen

Zijn advies voor gezond eten: stop met schrappen. ‘Ga voor meer groente en meer fruit. Dan eet je automatisch minder vlees.’ In het boek zijn vijftig recepten opgenomen waarin hij bijvoorbeeld een deel van het vlees in een recept vervangt door kikkererwten. ‘Dan hoeft iemand niet al het vlees van het menu te halen, maar krijgt toch veel meer vezels binnen. Ik heb ook een recept waarbij ik kikkererwten toevoeg aan chocopasta, een soort van chocohummus. Dat is gezonder, maar hoeft niet geheel zonder suiker.’ Michaël krijgt, net als Nederlandse diëtisten, veel vragen over koolhydraten. ‘Uit onderzoek blijkt dat maar tien procent van de Belgen voldoende groente en fruit eet. Het is belangrijker om dat percentage omhoog te krijgen dan te focussen op minder koolhydraten.’

Preventie VN4-G-De-praktijk-van-Micha%C3%ABl-Sels-afbeelding-3-boek-cover-239x300

Het boek is niet bedoeld voor zieke mensen. ‘Ik wil juist aan preventie doen. Ook in België zien we nu met corona vaker mensen met overgewicht op de ic terechtkomen. Dat is niet het moment om te vermageren. Belangrijk is dan om spiermassa te behouden.’ De diëtist wil ook daarom graag zien dat er een overheidsplan komt voor preventie. ‘Nu is het covid-19, wat doen we als we ook covid-23 enzovoorts krijgen? Het is daarom beter om nu te beginnen.’ Het schrijven van het boek was een heel leuk traject. ‘Ik vind het leuk om mijn recepten te delen. Ik ben er ook trots op dat het boek in de top tien van meest gelezen non-fictie is gekomen. Er zijn zoveel kookboeken!’ Een fulltime auteur zal hij niet worden. ‘Ik vind het een-op-een begeleiden van patiënten nog steeds erg leuk om te doen.’

Lees ook
Blog: Chemo’s, drinkvoeding en afstuderen als mantelzorger

Blog: Chemo’s, drinkvoeding en afstuderen als mantelzorger

Naast haar ziekenhuisbed tik ik stilletjes een nieuwsbericht voor Voeding Nu. Toch wordt ze wakker van haar dutje. Die zijn er veel, want chemo is vermoeiend. Ze kijkt langs haar infuus naar mij en vraagt: “Waar schrijf je vandaag over?”

Diëtisten presenteren plantaardige variant op Schijf van Vijf

Diëtisten presenteren plantaardige variant op Schijf van Vijf

Een groep van zeven diëtisten introduceert vandaag de Schijf for Life, een plantaardig en duurzaam alternatief voor de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Bijna 200 diëtistenpraktijken gaan de voedingsschijf gebruiken.

Voedingspatroon op school aanpakken

Voedingspatroon op school aanpakken

Joran Broer heeft sinds 2018 een eigen diëtistenpraktijk: Voedingsadvies Broer. Er wordt gewerkt op twaalf locaties en in september gaat de zevende diëtist voor de praktijk aan de slag. Naast het managen van de praktijk en het houden van spreekuren, geeft hij les op de Pabo en opleidingsinstituut Start2Move. Alles vanuit zijn wens om zoveel mogelijk...