Diëtisten over koolhydraten: 'Let vooral op de kwaliteit'

attachment-koolhydraten

Koolhydraten zijn een veelbesproken onderwerp in de praktijk van de diëtist, maar welk advies geef je erover mee? Voeding Nu sprak drie diëtisten over de vragen die ze over koolhydraten krijgen, hoe zij omgaan met de aversie die er soms tegen bestaat en of een koolhydraatarm dieet zinvol kan zijn. Dit artikel verscheen eerder in Voeding Nu 4.

Ellen Govers is diëtist en voorzitter van het kenniscentrum diëtisten overgewicht en obesitas (KDOO), sportdiëtist Lisette Stil heeft haar eigen praktijk in Beverwijk en Heemskerk en Pauline Kortbeek oftewel de ‘Eetmevrouw’ is diëtist en doet onderzoek doet naar de effecten van een meer plantaardig voedingspatroon op reumatoïde artritis en artrose.

ellen-govers-300x252 Ellen Govers

Welke vragen krijgen jullie over koolhydraten?

Ellen Govers: ‘Mensen met obesitas willen vaak weten of een koolhydraatarm dieet goed voor ze is. Voor deze doelgroep kiezen wij inderdaad vaak voor koolhydraatarme diëten, omdat die het beste werken. Ze zorgen ervoor dat er minder insuline wordt aangemaakt, een hormoon dat een belangrijke rol speelt bij de vetopslag.’

  • Lisette Stil: ‘Mensen willen al snel koolhydraten achterwege laten, omdat ze denken
  • dat ze daarvan aankomen. Bij sporters kom ik vooral vragen tegen over de juiste hoeveelheden: hoeveel koolhydraten heb ik op een dag nodig als ik sport?’
  • Pauline Kortbeek: ‘Ik hoor regelmatig zeggen dat koolhydraten ongezond zijn. Mensen denken dat je er dik van wordt, dat koolhydraten simpelweg niet goed voor je zijn en dat je maar beter meer eiwitten en vetten kunt eten. Vaak wordt die informatie uit onbetrouwbare bronnen gehaald.’
 

‘Mensen willen al snel koolhydraten achterwege laten, omdat ze denken dat ze daarvan aankomen.’

Lisette Stil

Wat doe je bij angst voor koolhydraten of juist voor koolhydraatbeperking?

Ellen Govers: ‘We zien soms mensen die het eng vinden koolhydraten te beperken. Het is belangrijk op onderliggende emoties te letten. Voeding is één ding, maar er is altijd een oorzaak voor overgewicht. Dat kunnen bijvoorbeeld medicijnen zijn, verdrietige situaties of andere omstandigheden. Het is belangrijk mensen hierbij te ondersteunen.’

Toch toevoegen

  • Lisette-Stil-227x300 Lisette Stil
  • Lisette Stil: ‘Het komt gelukkig niet veel voor, maar als mensen een beetje angstig voor koolhydraten zijn, adviseer ik ze om deze toch aan hun dieet toe te voegen. Beetje voor beetje - niet in één keer heel veel, want dat schrikt vaak af en dat wil je ook niet. Ik behandelde bijvoorbeeld een vrouw die erg weinig koolhydraten at. Ze deed intensief aan vechtsport maar at geen brood, aardappelen en weinig fruit. Ze wilde graag afvallen, maar had weinig energie. Geleidelijk hebben we toen koolhydraatrijke producten ingevoerd, zoals fruit en brood. Het was voor haar een eyeopener dat ze zich daarmee beter en fitter ging voelen.'

Pauline Kortbeek: ‘Ik probeer mensen te informeren door ook afbeeldingen te gebruiken bij mijn uitleg over de functie van koolhydraten. Ik laat zien wat het verschil is tussen bijvoorbeeld witbrood en volkorenbrood, tussen suiker en vezels en wat het effect is van koolhydraten op je lijf en je bloedsuiker. Het is belangrijk koolhydraten niet te schrappen, want ze leveren juist veel goede voedingsstoffen.’

Kan koolhydraatbeperking nuttig zijn?

Ellen Govers: ‘Zeker. Veel cliënten hebben vaak al van alles geprobeerd en zijn blij dat een koolhydraatarm dieet werkt; het is motiverend voor ze. Bij een koolhydraatbeperking werken we meteen aan de optimalisering van de kwaliteit van zowel koolhydraten als eiwitten. We hebben gemerkt dat starten met een lage hoeveelheid koolhydraten en die later weer opvoeren het beste werkt. Dit is evidence based: minder dan 50 gram koolhydraten geeft een sterkere verbetering van bloedglucose en HbA1c en meer gewichtsverlies.’

Hulp bij creëren gezonde eetgewoontes

Lisette Stil: ‘Een koolhydraatbeperking kan met name nuttig zijn voor mensen met diabetes. Verbeteringen zijn vaak op korte termijn zichtbaar. Belangrijk is dan wel dat je voor koolhydraten kiest die nuttige voedingsstoffen bevatten, zoals vezels, vitamines en mineralen. Liever geen

  • pauline-225x300 Pauline Kortbeek
  • geraffineerde koolhydraten uit koek, snoep, gebak, enzovoorts. Deze producten bevatten geen nuttige voedingsstoffen voor ons lichaam en hebben we dus ook niet nodig.’
  • Pauline Kortbeek: ‘Het eten van minder koolhydraten kan wel helpen bij het creëren van gezond eetgewoontes. Ik laat mensen vaak voorafgaand aan het eerste gesprek een eetdagboekje invullen. Als ik merk dat mensen meer koolhydraten binnenkrijgen dan de Gezondheidsraad adviseert, kijk ik naar de bron van de koolhydraten. Vaak nemen ze dan suikerrijke tussendoortjes of bepaalde koolhydraatrijke producten in het weekend.’
 

‘Ko olhydraten liggen tegenwoordig vaak onder vuur, maar zijn een belangrijk onderdeel van ons eetpatroon.’

Pauline Kortbeek

Welk advies geven jullie over koolhydraten?

Ellen Govers: ‘Het ligt aan de persoon. Vaak begint koolhydraatbeperking met een “strengere fase”, gevolgd door een minder strenge. Veel mensen gebruiken het advies uit de Schijf van Vijf: minimaal 150 gram koolhy

draten per dag. Maar dat werkt gewoon niet altijd. Het gaat om een individueel dieetadvies, op maat gemaakt voor die cliënt.’

attachment-bewegen-en-eten_cropped-126-446-332-121-4-300x223 Lisette Stil: ‘Koolhydraten zijn nodig en dat wordt nog weleens vergeten. Minimaal 40 energieprocent van je totale voeding zou uit koolhydraten moeten bestaan. Sporters zitten daar vaak nog boven. Bij hen spelen daarbij ook veel randvoorwaarden mee, bijvoorbeeldlengte, gewicht, welke sport(en) ze beoefenen en de intensiteit van hun training en wedstrijden. Wat bij sporters vooral van belang is, is dat de basisvoeding (Richtlijnen Goede Voeding/Schijf van Vijf) op orde is. Pas daarna kun je verder kijken naar sportspecifieke producten en als laatste of het nodig is supplementen te nemen.’

Belangrijk onderdeel eetpatroon

Pauline Kortbeek: ‘Koolhydraten liggen tegenwoordig vaak onder vuur, maar zijn een belangrijk onderdeel van ons eetpatroon. Zelf ben ik voorstander van een meer plantaardig voedingspatroon. Ik wil mensen niet op dieet zetten, maar ze de kennis bijbrengen waarmee ze gezond attachment-Plantaardig-januari-2013-300x269 e keuzes kunnen maken. Momenteel werk ik mee aan een onderzoek genaamd Plants for Joints door Reade in Amsterdam. Dit is een onderzoek naar het effect van verandering van leefstijl en een plantaardig eetpatroon bij mensen met reumatoïde artritis en artrose. Het onderzoek is nog in volle gang, maar we zien bijvoorbeeld al bij deelnemers met artrose én diabetes type 2 dat de bloedsuiker juist beter gereguleerd wordt als er voldoende vezels in hun dieet zitten. Dus beter geen puur koolhydraatarm dieet met veel dierlijke producten, maar juist veel groente, fruit, peulvruchten, volkoren granen, noten, zaden en pitten. We willen met het onderzoek laten zien hoe waardevol de juiste koolhydraten zijn.’

Lees ook
Richtlijnen Gezondheidsraad | Koolhydraatarm niet nodig bij diabetes type 2

Richtlijnen Gezondheidsraad | Koolhydraatarm niet nodig bij diabetes type 2

Ook voor mensen met diabetes type 2 vormen de Richtlijnen goede voeding uit 2015 de basis voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Een koolhydraatbeperkt dieet volgen, wat een trend lijkt te zijn, is niet nodig. Dit schrijft de Gezondheidsraad aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, op basis van een inventarisatie van wetenschappelijk...

Richtlijnen goede voeding ook voor mensen met diabetes type 2

Richtlijnen goede voeding ook voor mensen met diabetes type 2

De Gezondheidsraad (GR) heeft voedingsadvies uitgebracht voor mensen met diabetes type 2. Voor hen geldt ook dat de Richtlijnen goede voeding een basis vormen voor een gezond en gevarieerd eetpatroon.

Nederlander wil wel minder snoepen, maar gezond aanbod ontbreekt

Nederlander wil wel minder snoepen, maar gezond aanbod ontbreekt

Tweederde van de Nederlanders wil minder snoepen en snacken of is hier al actief mee bezig, maar gebrek aan gezond aanbod maakt het lastig. Dat blijkt uit onderzoek van het Voedingscentrum.