Foliumzuur, magnesium en zuivelproducten verminderen mogelijk risico op darmkanker

man have stomachache on gray background

Foliumzuur, magnesium en zuivelproducten helpen mogelijk het risico op darmkanker te verlagen. Knoflook, uien, vis, thee en koffie zouden geen extra bescherming bieden. Zo komt naar voren in een meta-analyse die onlangs is gepubliceerd. Voeding Nu vroeg Moniek van Zutphen, gezondheidswetenschapper en gespecialiseerd in voeding en darmkanker, om commentaar.

Nicolas Chapelle is leider van de overkoepelende analyse en werkzaam bij het Franse Instituut voor Ziekten van het Spijsverteringssysteem. Chapelle en zijn collega’s bestudeerden 80 onderzoeken die tussen 1980 en 2019 zijn gedaan. In de studies werd gekeken naar de impact van voedings- en medicinale factoren op het risico van darmkanker.

De medicinale factoren zijn: aspirine, niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) zoals paracetamol en statines.

De voedingsfactoren omvatten: vitamines of supplementen (magnesium, calcium, foliumzuur, vitamine A, B, C, E, D, β-caroteen en selenium), koffie, thee, vis en omega 3-vetzuren, zuivelproducten, vezels, groenten en fruit, vlees en alcohol.

Nieuwe gevallen en sterfgevallen

Volgens de studie worden tegen het jaar 2030 wereldwijd elk jaar meer dan 2,2 miljoen nieuwe gevallen van darmkanker verwacht en zijn er dan naar verwachting 1,1 miljoen sterfgevallen als gevolg van deze ziekte. Volgens het onderzoek zijn in de meeste ontwikkelde landen het aantal sterfgevallen als gevolg van de ziekte gedaald, maar is het aantal nieuwe gevallen in sommige landen gestegen, zoals in Canada, het VK en Nederland.

Omdat in de studie wordt gesignaleerd dat het aantal darmkankergevallen in Nederland stijgende is, vroegen we Moniek van Zutphen, gezondheidswetenschapper en gespecialiseerd in voeding en darmkanker, om uitleg van deze studie. Zij stelt dat de sterfte aan darmkanker in Nederland vrij stabiel is met jaarlijks ongeveer 5000 mensen die overlijden aan darmkanker. ‘De stijging in incidentie (zoals in de studie naar voren komt) hangt waarschijnlijk samen met de invoering van het bevolkingsonderzoek’, licht ze toe. ‘Hierdoor worden meer mensen gediagnosticeerd in een vroeg stadium, waardoor de overlevingskansen goed zijn. In mijn ogen is de situatie in Nederland dus niet slechter dan in anderen landen.’

Screening

Volgens Chapelle en zijn collega’s kan screening darmkanker in een vroeg behandelbaar stadium aan het licht brengen. Het screenen wordt echter van land tot land verschillend opgepakt zeggen ze. De ontwikkeling van darmkanker duurt meer dan 15 jaar. Daarom speelt een gezonde levensstijl waarschijnlijk een sleutelrol bij het tegengaan van darmkanker, aldus de onderzoekers.

Wat werkt mogelijk wel?

In de studie komen een aantal resultaten naar voren die duiden op mogelijkheden voor preventie van darmkanker.

  • De resultaten van het onderzoek tonen aan dat aspirine waarschijnlijk beschermend is tegen darmkanker door het risico op de ziekte met 14% tot 29% te verlagen. Hierbij gaat het om dosissen tussen de 75 mg per dag en 325 mg per dag.
  • Gebruik van NSAID's tot 5 jaar associëren de onderzoekers met een significante daling van de incidentie van darmkanker (26% tot 43%).
  • Magnesiuminname van ten minste 255 mg per dag wordt door de studie geassocieerd met een 23% lager risico op darmkanker vergeleken met de laagste inname. Een hoge inname van foliumzuur wordt daarnaast geassocieerd met een 12-15% lager risico.
  • Het eten van zuivelproducten wordt door de onderzoekers in verband gebracht met een 13% tot 19% lager risico op darmkanker.
  • De inname van vezels associëren de onderzoekers met een 22% -43% lager risico op darmkanker. De inname van groente en fruit wordt geassocieerd met een tot 52% lager risico. Er is een extra voordeel voor elke extra 100 g groente en fruit per dag, aldus de onderzoekers.
  • De consumptie van soja wordt door de onderzoekers geassocieerd met een daling van 8-15% van het risico op darmkanker.

Wat werkt waarschijnlijk niet?

Ook blijkt uit het onderzoek dat bepaalde producten waarschijnlijk geen beschermend effect hebben op darmkanker.

  • Zo hebben de onderzoekers geen bewijs kunnen vinden dat vitamine E, C of multivitaminen een beschermende werking hebben. Evenzo helpt β-caroteen en selenium de ziekte niet voorkomen.
  • Volgens de analisten zijn de gegevens zwak of dubbelzinnig over de impact van thee, knoflook, uien, vitamine D (alleen of gecombineerd met calcium), koffie, cafeïne, vis en omega 3. Ook zijn de gegevens inconsistent op het beschermende effect van vitamine A en de B-vitamines, aldus de onderzoekers.
  • De onderzoekers vonden tijdens het analyseren verschillende resultaten bij een hoge calciuminname. Zo komt een beschermend effect voor, geen effect en zelfs een verhoogd risico op darmkanker voor.
  • Ook geeft de studie aan dat er tegengestelde resultaten zijn over statines en het risico op darmkanker.

Wat verhoogt de kans op darmkanker?

  • De studie stelt dat de meeste meta-analyses van observationele studies een verhoogd risico van tussen de 12% en 21% rapporteren voor vlees, met name rood en bewerkt vlees. Dosis-effectstudies meldden een verhoogd risico op darmkanker van 10-30% voor elke extra 100 gram per dag gegeten rood vlees, aldus de onderzoekers.
  • Alcohol hangt volgens de onderzoekers samen met een verhoogd risico op darmkanker. Zij stellen: hoe hoger de inname, hoe groter het risico op darmkanker. Dit wordt zelfs duidelijk bij het laagste bestudeerde consumptieniveau: 1-2 drankjes per dag, aldus de onderzoekers.

Minimaal bewijs

De onderzoekers waarschuwen dat het bewijsniveau bij de meeste geanalyseerde onderzoeken laag of zeer laag is. Ze zeggen dat dit voornamelijk komt door de grote verschillen in onderzoeksopzet, eindpunten, aantal deelnemers, enzovoort. Daarnaast benadrukken de onderzoekers niet in staat te zijn een optimale dosis en blootstellingsduur / inname voor elk van de producten te geven.

Nut

Desalniettemin denken de onderzoekers dat hun bevindingen clinici zouden kunnen helpen patiënten te adviseren over het beste dieet om het risico op darmkanker te verlagen. Ook zullen de bevindingen de richting van toekomstig onderzoek sturen, suggereren de onderzoekers.

Overeenkomst met WCRF

Gezondheidswetenschapper Van Zutphen gaat bij haar beoordeling van deze nieuwe studie uit van de inzichten van het World Cancer Research Funds. Het WCRF heeft ‘The Continuous Update Project’ (CUP) lopen, voor haar een grote bron van wetenschappelijke onderzoek naar kankerpreventie en -overleving door middel van voeding en lichaamsbeweging. Binnen dit project is alle literatuur met betrekking tot voeding en beweging en het risico op darmkanker gewogen. Volgens Van Zutphen komen de conclusies van het onderzoek van Chapelle grotendeels overeen met die van het World Cancer Research Funds. Zo stelt het WCRF dat het risico op darmkanker wordt verhoogd door overgewicht, rood en bewerkt vlees en door alcohol. De organisatie vindt het bewijs hiervoor sterk. Het risico op dikke darmkanker wordt volgens het WCRF verlaagd door bewegen, volkoren producten, vezels uit voeding, zuivel en calcium supplementen (en aspirine).

CUP sterker

Van Zutphen is meer te spreken over de CUP dan over het onderzoek van Chapelle: ‘bij de CUP is naar individuele studies gekeken, terwijl Chapelle alleen kijkt naar meta-analyses en reviews. Zoals in de discussie aangegeven is het lastig om op basis van meta-analyses iets te zeggen over hoe sterk het bewijs is. Ik heb vertrouwen in de conclusies van het WCRF, omdat hier veel experts bij zijn betrokken. Ik vind het jammer dat het paper van Chapelle de resultaten van hun onderzoek niet vergelijkt met resultaten van andere overzichtsstudies zoals de CUP. Waar de resultaten van Chapelle afwijken van de CUP, heb ik meer vertrouwen in de conclusies van de CUP’, aldus de wetenschapper.

Aanbevelingen

Voor aanbevelingen om het risico op darmkanker te verlagen verwijst Van Zutpen naar het WRCF en de Amercian Cancer Society. Deze aanbevelingen zijn volgens de gezondheidswetenschapper gebaseerd op sterk bewijs. Beide organisaties geven aan dat het steeds belangrijker is om aan alle richtlijnen te voldoen (gezonde leefstijl/ gezond voedingspatroon) dan te focussen op individuele aanbevelingen of nutriënten. Van Zutphen: ‘De studie van Chapelle focust op veel nutriënten, die resultaten zijn moeilijk te vertalen naar aanbevelingen.’ Een duidelijk overzicht van de kankerpreventie richtlijnen (in het Nederlands) vind je hier.

Lees ook
‘3D-geprint voedsel helpt mensen met kauw- en slikproblemen’

‘3D-geprint voedsel helpt mensen met kauw- en slikproblemen’

Voeding die gepureerd wordt en vervolgens met een 3D-voedselprinter weer in originele vorm wordt geprint, kan mensen met kauw- en slikproblemen hun eetlust teruggeven.

Ziekte van Alzheimer: Slechte voeding hoger risico

Ziekte van Alzheimer: Slechte voeding hoger risico

Uit Voeding Nu 3: Er zijn aanwijzingen dat voeding een rol kan spelen bij het krijgen van dementie. Uit onderzoek blijkt dat tot 40% van alle gevallen van dementie toe te schrijven is aan omgevingsfactoren, zoals een gezonde leefstijl, bestaande uit niet roken, voldoende fysieke en sociale activiteiten en een gezond voedingspatroon (1). Daarnaast weten...

Suiker schaadt mogelijk kinderbrein

Suiker schaadt mogelijk kinderbrein

Het (overmatig) consumeren van suiker lijkt de ontwikkeling van een kinderbrein negatief te beïnvloeden, zo toont nieuw onderzoek aan.