Standpunt Voedingscentrum: Stap voor stap naar een meer plantaardig voedingspatroon

Standpunt groente en vlees

De Gezondheidsraad adviseert om te eten volgens een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon. Dat heeft positieve effecten op de gezondheid en het milieu (1, 2). Maar wat is de ideale verhouding en hoe geven we er vorm aan?

Verschillende partijen adviseren dat in 2030 60% van de eiwitten die we eten afkomstig zouden moeten zijn van plantaardige bronnen en 40% van dierlijke (3, 4). Dit draagt bij aan een efficiënter en meer circulair voedselsysteem, waarbij onder andere minder broeikasgassen worden uitgestoten en waarvoor minder grondstoffen nodig zijn. Binnen zo’n eetpatroon blijft er ruimte voor het (met mate) eten van duurzaam geproduceerd vlees, zuivel en eieren (4). Dit vraagt van veel Nederlanders wel dat ze anders moeten gaan eten. Gemiddeld halen we nu 61% van de eiwitten uit dierlijke en 39% uit plantaardige bronnen (5).

Schijf van Vijf: tussen de  50/50 en 60/40

Ook het Voedingscentrum adviseert meer plantaardig en minder dierlijk te eten. Dat kan door te eten volgens de Schijf van Vijf. De verhouding plantaardig/dierlijk eiwit binnen de Schijf van Vijf is ongeveer 50/50 als je de maximaal geadviseerde hoeveelheid vlees van 500 gram per week eet. Als je binnen de Schijf van Vijf (bijna) geen vlees neemt, maar wel zuivel, ei en vis, dan kom je uit op de verhouding plantaardig/dierlijk van ongeveer 60/40. Voor de gezondheid is het belangrijk dat vlees volwaardig wordt vervangen.

 

Effecten op het milieu

Minder vlees eten, levert een belangrijke bijdrage aan het verminderen van broeikasgasuitstoot (6). Maar voor de hele bevolking is een voedingspatroon helemaal zonder vlees (en zuivel) echter niet automatisch het meest duurzaam. Dat komt doordat ook andere factoren, zoals landgebruik, van belang zijn bij het bepalen van de milieubelasting. Bepaalde grond in Nederland is alleen geschikt voor het laten grazen van dieren en niet voor akkerbouw. Voor een voedingspatroon met weinig vlees (zo’n 1x per week) is bijvoorbeeld minder landbouwgrond nodig dan voor een voedingspatroon helemaal zonder vlees (7,8). Daarnaast kan vee een rol spelen in de kringlooplandbouw. Vee kan worden gevoed met reststromen, zoals schillen en pulp, en dieren leveren meststoffen waarmee akkers kunnen worden bemest.

Meer plantaardig eten in de praktijk

Door te gaan eten volgens de Schijf van Vijf eet de gemiddelde Nederlander minder dierlijk en meer plantaardig. Dit kan in de eiwittransitie een eerste stap zijn: eten volgens de verhouding 50/50. Mensen die al meer plantaardig eten, kunnen de stap maken naar de verhouding 60/40 door vlees te vervangen door plantaardige alternatieven die grotendeels dezelfde voedingsstoffen leveren, zoals noten, peulvruchten of sojaproducten.

Er is wel een aantal aandachtspunten. Net als bij een vegetarisch voedingspatroon is het belangrijk te letten op genoeg eiwit, ijzer, vitamine B1 en vitamine B12. Mensen die vegetarisch eten, hebben 20% meer eiwit nodig in verband met de lagere voedingswaarde van plantaardige eiwitten (9). Dit is over het algemeen geen probleem, omdat Nederlanders gemiddeld genomen meer dan voldoende eiwit eten (5). Maar er zijn specifieke groepen, zoals kwetsbare ouderen, voor wie het goed is om te letten op voldoende eiwitinname van goede kwaliteit.

Meer informatie

Voor mensen die meer inzicht willen krijgen in hun eetpatroon, heeft het Voedingscentrum de app Mijn Eetmeter (www.voedingscentrum.nl/apps-tools). In deze app zie je eenvoudig hoeveel eiwit je nodig hebt en wat de verhouding plantaardig/dierlijk is van jouw eiwitinname. Zo kan iedereen werken aan een meer plantaardig voedingspatroon, stap voor stap.

Referenties

  1. Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen Goede Voeding 2015. Gezondheidsraad advies. Den Haag, Gezondheidsraad.
  2. Van Dooren C, et al. Exploring dietary guidelines based on ecological and nutritional values: A comparison of six dietary patterns. Food Policy, 2014;44:36-46.
  3. Voedsel voor de circulaire economie. Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, 2016.
  4. Duurzaam en gezond. Samen naar een houdbaar voedselsysteem. Den Haag; Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, 2018.
  5. Inname eiwitten. Cijfers op basis van de VCP 2012-2016, 2019. https://wateetnederland.nl/resultaten/energie-en-macronutrienten/inname/eiwitten
  6. Van de Kamp, ME, et al. Healthy diets with reduced environmental impact? - The greenhouse gas emissions of various diets adhering to the Dutch food based dietary Food Research International, 2018;104:14-24.
  7. Van Kernebeek HRJ, et al. Optimising land use and consumption of livestock products in the human diet with an increasing human population in the Netherlands. Proceedings of the Life Cycle Assessment Food Conference. LCA Food, 2014.
  8. Van Zanten HE, et al. Defining a land boundary for sustainable livestock consumption. Global Change Biology, 2018;24(9):4185-4194.
  9. Voedingsnormen energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Den Haag; Gezondheidsraad, 2001.
Lees ook
Plantaardig(er): ook bij de diëtist?

Plantaardig(er): ook bij de diëtist?

Een plantaardig eetpatroon lijkt geschikt als duurzame interventie bij overgewicht, zeggen literatuur en experts. Moet hier meer aandacht voor komen in de diëtistenpraktijk?

Nederlandse consument at minder vlees in 2020

Nederlandse consument at minder vlees in 2020

Consumenten aten tijdens coronajaar 2020 minder vlees. Het vleesverbruik daalde met 1,9 kilo per persoon. De vermoedelijke oorzaak is de sluiting van de horeca. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) in opdracht van Wakker Dier.

Nederlander wil wel minder snoepen, maar gezond aanbod ontbreekt

Nederlander wil wel minder snoepen, maar gezond aanbod ontbreekt

Tweederde van de Nederlanders wil minder snoepen en snacken of is hier al actief mee bezig, maar gebrek aan gezond aanbod maakt het lastig. Dat blijkt uit onderzoek van het Voedingscentrum.