Standpunt Voedingscentrum: voeding en weerstand

VN1-I-Standpunt-afbeelding 1-radijs-shutterstock_1749087245

Er is op dit moment onvoldoende bewijs voor dat de inname van extra voedingsstoffen of -middelen helpt om je weerstand te verhogen. Door gezond te eten ondersteun je je afweer. Of dit helpt om je beter tegen corona te beschermen, weten we niet. Maar je verlaagt wel het risico op overgewicht en chronische ziekten. 

Van verschillende vitamines en mineralen is aangetoond dat ze bijdragen aan de normale werking van het immuunsysteem (o.a. 1-3). De huidige voedings- en suppletieadviezen zijn erop gericht dat mensen voedingsstoffen binnenkrijgen volgens aanbevolen dagelijks hoeveelheid én voldoende voedingsmiddelen met een bewezen gezondheidsvoordeel. Beide worden vastgesteld door de Gezondheidsraad.  

Het is echter niet gezegd dat door inname bovenop de aanbevolen hoeveelheid van bepaalde voedingsstoffen of -middelen de weerstand verbetert tegen infecties in het algemeen, of tegen corona in het bijzonder. 

Effecten van voeding op weerstandsparameters 

Het afweersysteem is complex en bestaat uit veel verschillende componenten, zoals diverse celtypen en signaalstoffen. Er is van meerdere voedingsstoffen in onderzoek vastgesteld dat ze één of meer van deze componenten kunnen beïnvloeden. Maar dat betekent niet direct dat je kunt concluderen dat zo’n voedingsstof je weerstand tegen infecties verbetert (4). Daarvoor is het nodig te kijken naar de incidentie, duur of ernst van een infectie. 

Observationele studies 

Er zijn ook observationele studies die laten zien dat mensen met een lage bloedwaarde van een bepaalde voedingsstof vaker of ernstiger ziek worden. Zo zijn er onderzoeken die een relatie laten zien tussen een lager vitamine D-gehalte in het bloed en de prevalentie van corona (6).  

Maar heeft een patiënt corona gekregen door een tekort aan vitamine D? Of komt dat tekort door corona? Óf hebben deze twee zaken toch niet direct iets met elkaar te maken en speelt een andere gemeenschappelijke factor een rol? Dat kun je uit dit soort onderzoeken niet afleiden.  

De impact van de éxtra inname van een voedingsstof op de weerstand tegen infecties kun je betrouwbaar vaststellen door te kijken naar infectie-uitkomsten in gerandomiseerde gecontroleerde interventie-studies (RCT’s). Hierin wordt bijvoorbeeld groep één extra vitamine C gegeven en groep 2 niet. Daarna wordt nagegaan hoeveel mensen in beide groepen ziek worden. Daarbij zijn de kwaliteit en reproduceerbaarheid én weging van de totaliteit van het bewijs belangrijk om tot een eenduidige conclusie te komen. Ook prospectieve observationele onderzoeken kunnen hieraan bijdragen (7).  

Luchtweginfecties, vitamine C en D 

Onderzoeken naar de impact van specifieke voedingsstoffen of voedingsmiddelen op preventie van luchtweginfecties zijn beperkt in aantal of niet eenduidig. Vitamine C en vitamine D zijn de meest prominente kandidaten. Een meta-analyse van RCT’s laat zien dat elke dag vitamine C slikken er niet voor zorgt dat mensen minder vaak verkouden worden, tenzij ze onder extreme condities een zware inspanning leveren (8,9). Over de effecten van vitamine D op de preventie van acute luchtweginfecties zijn studies niet eenduidig (10,11). Daarom geven we geen voedingsadviezen over het verhogen van de weerstand en zijn de suppletieadviezen met vitamine D gericht op het behouden van botgezondheid en niet op de bescherming tegen luchtweginfecties. 

COVID-19 

Ten aanzien van de preventie van COVID-19 met voedingstoffen, voedingsmiddelen of voedingspatronen, zijn er nog onvoldoende gegevens (12). Maar ook de huidige inzichten ten aanzien van voeding en weerstand geven geen aanleiding voor een specifiek advies. Het is belangrijk om nieuwe studies te blijven volgen. Wanneer er bij voldoende wetenschappelijke consensus een duidelijk gezondheidsvoordeel wordt vastgesteld door autoriteiten als de Gezondheidsraad, zullen we onze adviezen aanpassen. Tot die tijd adviseren we: blijf of ga gezond eten volgens de Schijf van Vijf.  

Referenties 

  1. EFSA.Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to vitamin A. EFSA Journal 2009;7(9).
  2. EFSA.Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to vitamin C. EFSA Journal.2010;8(10). 
  3. EFSA.Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to zinc. EFSA Journal.2009;7(9):1229. 
  4. Wu, D, et al. Nutritional Modulation of Immune Function: Analysis of Evidence, Mechanisms, and Clinical Relevance. FrontImmunol.2018;9:3160. 
  5. GombartAF, PierreA & Maggini S. A Review of Micronutrients and the Immune System-Working in Harmony to Reduce the Risk of Infection. Nutrients. 2020;12(1). 
  6. National Institute for Health and Care Excellence (NICE).Vitamin D for COVID-19. Evidence reviews for the use of vitamin D supplementation as prevention and treatment of COVID-19. 2020.
  7. Brink L, et al. Betrouwbaarheid vóór trends.VoedingNu. 2020;8. 
  8. HemilaH& Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013(1);CD000980. 
  9. EFSA.Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to vitamin C. EFSA Journal.2009;9(7). 
  10. Martineau AR, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: individual participant data meta-analysis. HealthTechnolAssess. 2019;23(2):1-44. 
  11. VuichardGysinD, et al. Effect of Vitamin D3 Supplementation on Respiratory Tract Infections in Healthy Individuals: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. PLoS One. 2016;11(9):e0162996. 
  12. ScientificAdvisoryCommittee on Nutrition (SACN), Nutrition and immune function in relation to COVID-19 – a rapid scoping exercise. 2020. 
Lees ook
RIVM komt met aanvullingen Preventieakkoord

RIVM komt met aanvullingen Preventieakkoord

Eind 2018 werd het Nationaal Preventieakkoord getekend. Begin deze maand kwam het RIVM met tien extra maatregelen om het Preventieakkoord op overgewicht en overmatig alcoholgebruik aan te scherpen. Het Voedingscentrum vraagt het aankomende kabinet hier werk van te maken.

Schijf van Vijf voor veganisten

Schijf van Vijf voor veganisten

De Nederlandse Vereniging voor Veganisme (NVV) presenteert de Vegan Schijf, een plantaardig alternatief op de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.

Helpt Vitamine D mogelijk toch tegen COVID-19?

Helpt Vitamine D mogelijk toch tegen COVID-19?

Beeld: HalGatewood.com via Unsplash Een Amerikaanse studie heeft gevonden dat hogere vitamine D-levels in het bloed mogelijk het risico op COVID-19 verlagen, met name bij Zwarte mensen. Onderzoekers van het Medisch Centrum van de Universiteit van Chicago bestudeerden de relatie tussen vitamine D-waarden en de kans om positief te testen op COVID-19....