Thee bij de eerste wee, overpeinst Piet van der Aar, onze nieuwe columnist

kind en moeder in Oeganda

Het geboorteproces is complex en de kans op complicaties is groot. Iedere mogelijkheid om de bevalling sneller en gemakkelijker te laten verlopen wordt omarmd. Voeding kan daarbij helpen. In de veehouderij is daar al veel over bekend.

De inspiratie voor deze columns - waarin ik (zie kader onderaan) op zoek ga naar paralellen tussen voeding bij mens en dier - ontstond toen wij op een warme zomeravond met kinderen en hun partners genoten van de lokale Toscaanse wijn. Mijn kinderen zijn op een leeftijd dat zwanger worden, zwangerschap, bevallen en kinderen krijgen in hun vriendenkringen regelmatig gespreksonderwerp is.

Langdurige bevalling

Dochter vertelde over een zware en langdurige bevalling van een van haar vriendinnen. ‘Bij Afrikaanse vrouwen gaat het gemakkelijker en sneller dan bij Westerse’, vervolgde ze. Tijdens haar coschappen heeft ze op de kraamafdeling van een Oegandees ziekenhuis gewerkt. ‘De baby’s zijn gemiddeld kleiner, de vrouwen hebben bredere bekkens en daarnaast krijgen ze bij de eerste wee thee met wat suiker’, vervolgde ze.

Van vader naar veevoedingskundige

Op dat moment veranderde ik van vader in veevoedingsdeskundige. In de voeding van koeien, varkens en kippen zijn vruchtbaarheid en het geboorteproces  belangrijke onderzoeksthema’s. De voeding van dieren rond de bevalling staat volop in de belangstelling. Een snelle geboorte bevordert de vitaliteit van het jonge dier, het herstel van de moeder en is voor de veehouder minder inspannend.

Deense onderzoekers vonden in verschillende proeven met zeugen dat de duur van de bevalling afhankelijk was van de tijd tussen het begin van de bevalling en de laatste maaltijd. Was die korter dan 3  uur dan werd de duur niet beïnvloed. Bij meer dan 3 uur nam de duur van de bevalling  toe naarmate de laatste maaltijd langer geleden was. Het glucosegehalte in het bloed was dan lager waardoor de moeders minder energie hadden voor de bevalling.

Eten en drinken tijdens de bevalling?

Nieuwsgierig naar de adviezen aan vrouwen in de Westerse wereld surfte ik internet af. De variatie is groot. Sinds de Tweede wereldoorlog werd eten en drinken tijdens de bevalling ontraden. Er was een risico dat wanneer vrouwen onder algehele anesthesie werden gebracht voor een keizersnee, voedsel vanuit de maag in de longen terecht kwam. Dit kan gevaarlijk zijn voor de moeder. De verbetering van anesthesie en de introductie van de ruggenprik maakten dit risico verwaarloosbaar.

Onderzoek bij mensen heeft wisselende resultaten opgeleverd. In een recent overzichtsartikel concludeerde de Italiaanse arts Ciardulli dat de bevalling gemiddeld 16 minuten korter duurde als tijdens de bevalling mochten worden gegeten en gedronken. Daarnaast voelden vrouwen zich prettiger als ze een energiedrank hadden gekregen in plaats van water. Ook de WHO stelt dat er geen reden is om drinken of voedsel tijdens de bevalling te onthouden, zeker niet bij vrouwen met een laag risico.

Voedingsonderzoek bij mens of dier

Voedingsonderzoek bij mensen is veel moeilijker dan bij dieren. De verschillen in erfelijke aanleg, de voedingstoestand en leefomstandigheden zijn veel groter. Landbouwhuisdieren variëren minder. Maar uit onderzoek bij dieren kan veel worden geleerd. Voeding beïnvloedt de vruchtbaarheid en het geboorteproces.

Op basis van de aanbevelingen op internet krijg ik de indruk dat in Nederland het advies om aan het begin van de bevalling suikerrijke dranken te drinken terrein wint. Oegandese vrouwen wisten dat al uit overlevering.

Piet-van-der-Aar-300x200 Piet van der Aar

Wie is Piet van der Aar?

Piet van der Aar is diervoedingsspecialist.  Na zijn studie diervoeding in Wageningen en promotie aan de Universiteit van Illinois in 1982 werd hij onderzoeker bij Schothorst Feed Research, een privaat onderzoekinstituut dat zich richt op de voeding van landbouwhuisdieren. Van 1988 tot 2020 was hij daar directeur en eindverantwoordelijk voor het onderzoek.

Het onderzoek richtte zich onder andere op thema’s als de nutriëntenbehoefte van dieren in verschillende levensfasen,  het effect van voeding op vruchtbaarheid, herstel van ziekten, gedrag en milieu. Het onderzoek werd uitgevoerd met herkauwers, varkens en verschillende soorten pluimvee.

De voedingsconcepten en hun effect op de dieren zijn opvallend gelijk. Zelfs voor zeer verschillende dieren als kippen en melkkoeien. In de humane literatuur kon hij soms weinig vinden over die concepten. Er is nauwelijks onderzoek naar gedaan. De vakgebieden lijken naast elkaar te bestaan.

Het is ook veel moeilijker om voedingsonderzoek bij mensen te doen. In dierproeven wordt  met homogenere en genetisch minder diverse populaties gewerkt dan bij mensen mogelijk is. Bovendien zijn de diëten van dieren tijdens het onderzoek precies bekend. Bij de mens is dat niet altijd het geval.  Met zijn columns wil hij zijn ervaringen delen.

In de eerste serie columns zal hij ingaan op de relatie voeding en vruchtbaarheid, en vooral op de voeding rondom de bevalling.  In de veehouderij is dat een van de belangrijkste thema’s. Voeding beïnvloedt het aantal biggen per toom, de duur van de bevalling en de broeduitkomsten van eieren.

Hij hoopt de lezer meer bekend  te maken met de concepten, die in diervoeding leven en hen aan het denken te zetten of een discussie te openen.

Lees ook
Cursus kindervoeding en kinderdiëtetiek

Cursus kindervoeding en kinderdiëtetiek

Bij HAN University of Applied Sciences start 16 december de vernieuwde post-HBO cursus Kindervoeding en kinderdiëtetiek voor diëtisten en verwante professionals.

Interview: Marianne Geleijnse, vicevoorzitter Gezondheidsraad

Interview: Marianne Geleijnse, vicevoorzitter Gezondheidsraad

Voor het eerst in de geschiedenis komt de Gezondheidsraad met speciale voedingsaanbevelingen en voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor zwangere vrouwen. Een van de opvallende punten: zwangeren wordt aanbevolen meer vis te eten dan de algemene bevolking. Prof. dr. Marianne Geleijnse, vicevoorzitter van de Gezondheidsraad is trots: “Het advies...

Gezondheidsraad publiceert voedingsadvies voor zwangeren

Gezondheidsraad publiceert voedingsadvies voor zwangeren

Twee keer per week vis; foliumzuur en vitamine D slikken; en voldoende calcium, jodium en ijzer consumeren. Zo luidt de kern van een serie voedingsaanbevelingen voor zwangeren die de Gezonheidsraad vandaag presenteert.