Diëtist Johan Bruijnen over COVID-19-patiënten uit ziekenhuis: ‘Zelf boodschappen doen is geen vanzelfsprekendheid’

johan2

Diëtist Johan Bruijnen, franchisenemer van Diëtheek in Zuid-Limburg, behandelt COVID-19-patiënten na hun ziekenhuisopname. Volgens hem ligt het gevaar van ondervoeding op de loer. ‘Zelf boodschappen doen is geen vanzelfsprekendheid.’

Vorige week presenteerde diëtistenorganisatie Diëtheek een behandelpad voor COVID-19- patiënten die herstellen na hun ziekenhuisopname. Johan ziet deze patiënten in de praktijk, vaak nog via (beeld)bellen, en vertelt hoe deze mensen eraan toe zijn en hoe hij vindt dat je ze het beste kan behandelen.

Meer dingen belangrijk dan voeding

‘Maatwerk is altijd, maar zeker bij de COVID-19 patiënt, ontzettend belangrijk. De diversiteit tussen de patiënten is groot. Patiënten die met COVID-19 uit het ziekenhuis komen zijn vaak erg moe, hebben nog vaak last van smaak- en geurverlies en zijn nog steeds kortademig’ weet Bruijnen. Hij adviseert andere diëtisten vooral ook rekening te houden met de psychische gesteldheid van de patiënten. ‘Als iemand opgenomen is en weer naar huis mag zijn er meer dingen belangrijk naast eiwitrijke voeding. Mensen zijn meestal net thuis en zijn blij dat ze het overleefd hebben. Ze denken ‘nu komt het vanzelf wel goed’ en wimpelen hulp af. Sommige zijn in eerste instantie blij dat ze ‘wat kilo’s kwijt zijn’. Ze willen graag laten blijken dat het wel weer goed gaat, maar dat is niet altijd zo.’

Boodschappen doen kan niet altijd VN1-artikel-4-Dietisten-over-duurzaamheid-afbeelding-4-boodschappen-123rf-107350005_xl-300x200

Ook na een ziekenhuisopname van COVID-19-patiënten is volgens Bruijnen het gevaar dat ondervoeding ontstaat, vooral bij mensen die alleen wonen. ‘Sommige mensen hebben een gezin of partner die hun kan ondersteunen maar dat is niet voor iedereen het geval. Kwetsbare alleenstaande mensen herstellen vaak langzamer. Dat komt omdat ze vaak nog niet fit genoeg zijn om voor voldoende eten te zorgen. Zelf koken of boodschappen doen lukt niet. Door de regels rond het houden van sociale afstand en een verminderde beschikbaarheid van mantelzorgers zijn mensen meer op zichzelf aangewezen. Deze groep mensen mag niet tussen de wal en het schip vallen en het is belangrijk dat ook andere zorgverleners aandacht hebben voor de voedingstoestand van deze ex-coronapatiënten’, aldus Bruijnen.

Hij benadrukt dan ook het belang van multidisciplinair samenwerken. ‘Verwijs waar nodig en gebruik je netwerk. Er hangen heel veel dingen samen met een revalidatie. Merk je dat een patiënt eigenlijk fysiotherapie nodig heeft? Onderneem actie! Weet wat iedereen doet zodat je optimaal kunt samenwerken, maar zorg er ook voor dat je (para)medische collega’s weten wat jij doet.’

Kort eerste gesprek

Patiënten zijn bang en willen tijdens het eerste gesprek vaak delen wat ze hebben meegemaakt legt de diëtist uit. ‘In de voedingsrichtlijn van Diëtheek wordt ook aandacht besteed aan PICS, het Post Intensive Care Syndroom. Maar ook patiënte die alleen op de verpleegafdeling gelegen hebben, kunnen dit als traumatisch ervaren. Hulpverleners in onherkenbaar beschermende kleding, geen bezoek, dat is niet niets. Mensen waarderen een luisterend oor en dan is het woord voeding tijdens het eerste gesprek nog niet eens gevallen.’

Johan raadt aan het eerste gesprek kort te houden. ‘Vaak hebben patiënten nog geen behoefte aan nieuwe adviezen. Een gehele dieetbehandeling uitmeten is dan nog niet effectief. Het is vooral belangrijk een eerste beeld te krijgen. Hoe gaat het met iemand, waar lopen ze tegenaan? Een stukje educatie over de rol van eiwitrijke voeding bij het herstel wel noodzakelijk, maar behandeldoelen opstellen volgt wel in een volgend gesprek.’

Menselijke doelen

Beha attachment-Wandelen-300x200 ndeldoelen kunnen bijvoorbeeld het verminderen van maag-darmklachten, toename spiermassa of het herstellen van de voedingstoestand zijn, maar maak ze persoonlijk en formuleer ze SMART, adviseert Bruijnen. ‘Medische doelen zeggen ze niets, menselijke wel. Ze moeten het uiteindelijk toch zelf doen, beter eten, bewegen en training. Wij hebben misschien als diëtist het doel de voedingstoestand te verbeteren, maar dat zegt patiënten niets. Een patiënt wilt weer een rondje kunnen wandelen, zelf boodschappen kunnen doen of met zijn kleinkind kunnen spelen, dat motiveert meer.’

1.5 meter praktijk

Contactberoepen kunnen weer aan de slag met een afstand van 1,5 meter, dus ook de diëtist. ‘Het zal een uitdaging gaan worden. We hebben de richtlijnen van het RIVM en de richtlijnen van de NDV. Ook binnen Diëtheek hebben we dit vertaald naar een hygiëneprotocol dat veilig en passend is. Deze maatregelen zijn nog wel goed te doen maar hoe kun je vaak relatief kleine wachtruimtes indelen met voldoende afstand? Hoe zorg je ervoor dat in gebouwen waar meerdere disciplines werkzaam zijn, niet alle patiënten op hetzelfde tijdstip een afspraak hebben bij hun zorgverlener waardoor meerdere mensen de lift in willen. Goede afstemming is noodzakelijk.’

Bruijnen verwacht dat consulten de komende tijd ook nog wel veel telefonisch of door middel van beeldbellen door zullen gaan. ‘Langzaam aan zal de zorg weer opgeschaald worden en voor de klinische blik is het goed mensen in persoon te kunnen zien maar we moeten dit niet te snel doen, het moet wel veilig zijn en blijven.’

Lees ook
Blog: Chemo’s, drinkvoeding en afstuderen als mantelzorger

Blog: Chemo’s, drinkvoeding en afstuderen als mantelzorger

Naast haar ziekenhuisbed tik ik stilletjes een nieuwsbericht voor Voeding Nu. Toch wordt ze wakker van haar dutje. Die zijn er veel, want chemo is vermoeiend. Ze kijkt langs haar infuus naar mij en vraagt: “Waar schrijf je vandaag over?”

Diëtisten presenteren plantaardige variant op Schijf van Vijf

Diëtisten presenteren plantaardige variant op Schijf van Vijf

Een groep van zeven diëtisten introduceert vandaag de Schijf for Life, een plantaardig en duurzaam alternatief voor de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Bijna 200 diëtistenpraktijken gaan de voedingsschijf gebruiken.

Voedingspatroon op school aanpakken

Voedingspatroon op school aanpakken

Joran Broer heeft sinds 2018 een eigen diëtistenpraktijk: Voedingsadvies Broer. Er wordt gewerkt op twaalf locaties en in september gaat de zevende diëtist voor de praktijk aan de slag. Naast het managen van de praktijk en het houden van spreekuren, geeft hij les op de Pabo en opleidingsinstituut Start2Move. Alles vanuit zijn wens om zoveel mogelijk...