Jaap Seidell: ‘Coronacrisis wake-up call voor overheid: bescherm mensen tegen overgewicht’

obese-3011213_1920

De meeste coronapatiënten op de IC hebben overgewicht. Een fenomeen dat Hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell overal op de wereld ziet. Hij hoopt dat de overheid dit ziet als een mooie kans om de leiding te nemen in de promotie van gezonde voeding.

Afgelopen week constateerde ook Peter van der Voort, Hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) en hoofd van de Intensive care (IC) van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), dat 90% van de corona patiënten op de IC overgewicht heeft.

Klachten ernstiger

Aan EenVandaag legt de hoogleraar uit dat mensen met overgewicht niet per se sneller het virus krijgen, maar dat kans op ernstige klachten hoger is. ‘Na besmetting met het virus word je een week later ziek. Gedurende tien dagen wordt je zieker en daarna zijn er twee opties: je geneest, of je wordt zo ziek dat je aan de beademing moet. Die laatste groep zijn altijd te dikke mensen’ aldus Van der Voort. Hij wil benadrukken dat zijn resultaten niet bedoeld zijn om dikkere mensen te stigmatiseren, iedereen welkom is op de Intensive care. En de meeste mensen met overgewicht herstellen gewoon.

Het virus bindt zich aan vet

Onderzoek van het team van de hoogleraar vond de eerste concrete aanwijzingen voor het verband van het coronavirus en overgewicht. Het COVID-19 virus dringt cellen binnen door zich te binden aan zogenaamde ACE2-receptoren aan de buitenkant van cellen. ACE2-receptoren zijn vooral te vinden op attachment-Weegschaal-300x199 longcellen (daarom krijg je hoestklachten), darmcellen (sommigen krijgen diarree) en vetcellen. Dat laatste is de reden waarom mensen met overgewicht mogelijk meer problemen krijgen. Hoe meer vetweefsel, hoe meer virus het lichaam binnendringt. ‘Nu zijn we dus aan het uitzoeken hoe dat leidt tot longschade, waardoor je beademing nodig hebt’, legt Van der Voort uit. De hypothese moet nog verder getoetst worden.

Overal op de wereld

Het hoge percentage coronapatiënten met overgewicht komt overeen met ervaringen uit andere ziekenhuizen merkt hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell. ‘Bijna iedereen in Italië die in de ziekenhuizen op de IC ligt, heeft een co-morbiditeit zoals hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2, een hoge bloeddruk of overgewicht. Vaak meerdere tegelijk.’

Volg geen crash dieet, gebruik je gezond verstand

Jaap Seidell roept mensen op nu niet op crash-dieet te gaan. ‘Ik raad mensen af op een crash-dieet te gaan. Bijvoorbeeld door te gaan vasten. Dit is namelijk ook een aanslag op het immuunsysteem. Door te attachment-bewegen-en-eten_cropped-126-446-332-121-4-300x223 vasten krijgen mensen niet de koolhydraten, vetten, eiwitten en vitamines en mineralen binnen die ze nodig hebben. Deze zijn allemaal nodig voor een goed functionerend immuunsysteem.’ Dit betekent volgens hem niet dat mensen niet bezig kunnen met gezonde voeding. ‘De algemene adviezen zijn nu juist extra belangrijk. Gebruik je gezond verstand en eet gewoon gezond. Beweeg, voorkom stress, slaap voldoende en eet gezond volgende de adviezen van de Schijf van Vijf.’

Risicogroep verkleinen

Seidell denkt dat het nu de tijd is om echt actie te gaan ondernemen om toekomstige, en huidige, epidemieën beter te bestrijden. ‘Deze epidemie zal zeker niet de laatste zijn. Eerder was er SARS, nu is er corona en er zal zeker ook een volgende epidemie komen. Het is daarom juist nu belangrijk om te kijken naar leefstijlverandering. Als de groep mensen die risico loopt verkleint, is er ook een betere kans om een volgende epidemie te bestrijden.’

Overheid moet leiding nemen

De hoogleraar ziet daarbij een belangrijke rol voor de overheid. ‘Verandering in de gehele samenleving is nodig en het is belangrijk dat overheid daarbij de leiding neemt. De overheid denkt dat mensen het wel zelf doen maar het is hun taak om een gezonde omgeving te creëren en mensen te beschermen. De overheid moet zorgen voor veilige lucht, schoon water en een goede leefomgeving. Voeding is onderdeel van deze omgeving. Naast informatie over gezonde voeding is het ook belangrijk dat de omgeving gezonde keuzes stimuleert. Zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ook al zegt, je kan mensen zelf niet alleen de schuld geven.’

Maak gezonde keuze vanzelfsprekend

Ongezonde keuzes hoeven niet verboden te worden vindt de hoogleraar, maar het kan geen kwaad om de gezonde keuze voorop te zetten. ‘Maak de ongezonde keuze minder makkelijk. Het is juist nu belangrijk dat gezonde voeding en beweging aangemoedigd worden. Waarom ongezonde keuzes stimuleren wanneer je ook gezonde keuzes kan aanmoedigen? Dit doe je door de omgeving te veranderen. Dit is dan ook een oproep om dat te doen. Aan de overheid maar ook aan supermarkten en voedingsproducenten. Het is een collectief belang.’

Iedereen doet maar wat

Momenteel mag iedereen marketing maken voor wat ze maar willen’, legt de hoogleraar uit. ‘Dat betekent dat er reclames zijn voor ongezonde snacks voor kinderen en dat negentig procent van de attachment-De-inhoud-van-de-frisdrankautomaat-op-de-middelbare-school-300x169 aanbiedingen van supermarkten buiten de Schijf van Vijf valt. Omgevingen van scholen staan vol met mogelijkheden om ongezonde snacks te nuttigen en dan hebben we het nog niet over frisdrankautomaten binnen de scholen zelf. Door een ongezonde omgeving te creëren, draag je eraan bij dat mensen ziek worden.’

Coronavirus nu, gezonde leefstijl later

De liberale Nederlandse overheid is altijd voorzichtig geweest om mensen op de manier die Seidell voorstelt te beïnvloeden. ‘De overheid wil de keuzes van mensen niet beperken. Maar in deze coronacrisis heeft de overheid laten zien geen problemen te hebben om keuzes te maken die de volksgezondheid beschermen.’

Hij vraagt zich dan ook af waarom dit niet ook het geval kan zijn post-corona tijdperk. ‘Mensen luisteren nu, terecht, naar de adviezen. De horeca vind het ook niet leuk om dicht te gaan maar het is wel de beste beslissing voor de gezondheid. Waarom zouden we dan ook niet aanpassingen kunnen doen om op lange termijn een ongezonde leefstijl te ontmoedigen? Dit zijn misschien tijdelijke maatregelen voor een overdraagbare infectieziekte, maar waarom zouden we niet ook aanpassingen doen om chronische welvaartsziekten op lange termijn tegen te gaan?’

Als voorbeeld noemt de hoogleraar voeding en gezondheid het invoeren van een suikertax. ‘Vele landen hebben deze succesvol ingevoerd. Vaak effectief maar om de een of andere reden lastig om in Nederland in te voeren. Ik zou graag willen zien dat de overheid de volksgezondheid vooraan zet en dat we dit soort keuzes wel maken.’

Nederlander vindt dat overheid maatschappelijke rol mag afdwingen

67% van de Nederlanders vindt dat de overheid wettelijk mag afdwingen dat bedrijven meer maats maatschappelijke-betrokkenheid-bedrijven chappelijke verantwoordelijkheid nemen als dat nodig is. Dat is een grote stijging van 12 procentpunt ten opzichte van zes weken geleden, voordat het coronavirus Nederland bereikte. Dat blijkt uit de Maatschappelijke Impact Monitor, een onderzoek in opdracht van adviesbureau This Is Why dat is uitgevoerd door Motivaction. De helft (51%) van de deelnemers vindt dat de marktwerking in ons land te ver is doorgeschoten. Bedrijven zouden zich moeten richten op ontwikkelingen die goed zijn voor de mens, maatschappij en het milieu.

Lees ook
Petitie 'Maak ons eten weer gezond' 16.000 keer getekend

Petitie 'Maak ons eten weer gezond' 16.000 keer getekend

‘Maak ons eten weer gezond!’ Dat is de oproep aan het nieuwe kabinet van bijna 16.000 Nederlanders die hun handtekening hebben gezet onder de petitie van de Alliantie Voeding voor de Gezonde Generatie en Team Gezonde Voeding Nu.

Tweede Nationale Groente- en Fruitdag

Tweede Nationale Groente- en Fruitdag

Op 14 oktober is het Nationale Groente- en Fruitdag. Hierbij worden Nederlanders opgeroepen om rond 16.00 uur tussendoor groenten en fruit te eten en mensen zo te enthousiasmeren om extra groenten en fruit te eten.

NAGF lanceert video over belang groente- en fruitconsumptie bij jonge kinderen

NAGF lanceert video over belang groente- en fruitconsumptie bij jonge kinderen

Het Nationaal Actieplan Groenten en Fruit (NAGF) publiceert een video met tips om de groente- en fruitconsumptie van kinderen te verhogen.