Patiënten gaan beter gevoed een operatie in door verpleegkundig advies

Food Photo by Luisa Brimble on Unsplash

Photo by Luisa Brimble on Unsplash

Uit promotieonderzoek van Harm van Noort van het Radboudumc is gebleken dat wanneer verpleegkundigen gericht advies geven aan patiënten, zij beter gevoed een operatie in gaan. Dit advies leidt er ook toe dat patiënten minder lang nuchter blijven voor de operatie, waardoor zij meer calorieën en eiwitten binnenkrijgen. Dit zorgt ervoor dat ze zich beter voelen doordat ze minder, honger, dorst en hoofdpijn hebben.

In de topsport is het heel normaal: precies weten wanneer je wat moet eten, zodat je lichaam een optimale prestatie kan leveren. Een operatie is ook een topprestatie. Daarom is het belangrijk dat patiënten in een goede voedingstoestand de operatie ingaan. Inname van voldoende calorieën en eiwitten voorkomt namelijk complicaties en versnelt het herstel. In Nederland gaat echter nog zo’n vijftien procent van de patiënten ondervoed een operatie in. Verpleegkundig onderzoeker Harm van Noort van het Radboudumc onderzocht in zijn proefschrift hoe verpleegkundigen de voedingstoestand van deze patiënten kunnen verbeteren. 

Advies op maat 
Van Noort ontdekte dat patiënten weinig informatie kregen over hun voedingsstatus en ontwikkelde daarom een aanpak voor verpleegkundigen. Hierbij bracht de verpleegkundige eerst in kaart waarom patiënten ondervoed zijn. Hieruit bleek onder andere dat ze in de weken voor de operatie te weinig eten omdat ze pijn hebben. Ook wisten patiënten vaak niet wat voor soort voeding voldoende calorieën en eiwitten bevat. De helft van de patiënten kreeg vervolgens advies op maat van verpleegkundigen, de andere helft diende als controlegroep. “De verpleegkundigen adviseerden bijvoorbeeld over medicijnen tegen de pijn”, zegt Van Noort. “Ook gaven ze advies over de samenstelling en voedingswaarde van verschillende soorten producten. En ze betrokken de familie van de patiënt. Zo raadden ze bijvoorbeeld aan om samen te eten.”

Het onderzoek toont aan dat de patiënten die voedingsadvies kregen veel meer en beter aten dan de controlegroep. Het aantal patiënten dat voldoende calorieën innam, was in deze groep ruim vier keer zo hoog. Voor eiwitinname was dit zelfs meer dan zes keer zo hoog. Van Noort: “Hieruit blijkt dat het heel belangrijk is dat mensen in de weken voor een operatie leren hoe je goed eet. Verpleegkundigen zien de patiënt het meest. Het is dus belangrijk dat zij zeggenschap kunnen uitoefenen over de voedingstoestand van de patiënt.”

Langer eten en drinken
Ook keek Van Noort naar de periode van nuchter blijven voor een operatie. Volgens de internationale richtlijn mag je tot zes uur voor een operatie eten en tot twee uur ervoor drinken. Dit voorkomt dat er tijdens de narcose maaginhoud in de longen terecht komt en er een longontsteking ontstaat. Van Noort laat zien dat deze richtlijn heel slecht wordt nageleefd:  “Patiënten eten gemiddeld vijftien uur voor de operatie al niets meer en stoppen vijf uur van tevoren met drinken. Dat kan beter”, dacht hij. Dus kregen patiënten de volgende instructie van verpleegkundigen: “Eet en drink zo lang mogelijk als toegestaan voor je operatie.” En het werkte: bij deze groep was de tijd dat ze niet dronken gehalveerd vergeleken met patiënten die geen instructies kregen. De periode dat ze niet aten, verminderde met een kwart. Korter nuchter blijven zorgde er niet voor dat er meer voedsel in de maag achterbleef en leidde tot meer tevredenheid onder patiënten. Van Noort: “Ze voelden zich beter doordat ze minder honger, dorst en hoofdpijn hadden.”

Cultuurverandering
Ondanks de goede resultaten denkt Van Noort dat er meer nodig is voor een betere voedingstoestand tijdens een operatie:  “We focussen nu vooral op nuchter houden vanaf middernacht in plaats van op zo lang mogelijk blijven eten en drinken. Van een patiënt die één uur voor een operatie nog iets heeft gegeten maken we een melding. Dat zien we als een veiligheidsprobleem, een fout. Maar we vinden het blijkbaar prima als diezelfde patiënt de hele dag voor de operatie niets eet, terwijl dat ook schadelijk is. Dat vergt een cultuurverandering.”

Altijd op de hoogte blijven? 

Neem een abonnement
  
Lees ook
Brits onderzoek: Suikertaks op frisdrank werkt

Brits onderzoek: Suikertaks op frisdrank werkt

In 2018 voerde het Verenigd Koninkrijk een suikertaks op frisdrank in. En deze werkt. Die conclusie trekt onderzoekster Nina Rogers van de Universiteit van Cambridge. Zo stoppen frisdrankproducenten minder suiker in hun product, vertelt ze aan Scientas.nl.

Moeten er waarschuwingslabels op alcohol komen?

Moeten er waarschuwingslabels op alcohol komen?

In Ierland staan er binnenkort waarschuwingslabels op de etiketten van wijnflessen. Hiermee wil de regering in Dublin consumenten waarschuwen voor de gevaren van alcohol voor de gezondheid. Gaat dit ook in Nederland gebeuren?

Lectoraat Eiwittransitie bij Hogeschool Van Hall Larenstein aan de slag met voeding van de toekomst

Lectoraat Eiwittransitie bij Hogeschool Van Hall Larenstein aan de slag met voeding van de toekomst

Vanaf 2023 start Martina Sura (Ph.D.) bij Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden als lector Eiwittransitie. Het nieuwe lectoraat heeft als doel om via het toepassen van nieuwe inzichten en technieken de eiwittransitie te versnellen, waarbij een accent wordt gelegd op gezond en duurzaam geproduceerd voedsel.