Proefschrift: 'Zowel belastingen als subsidie kunnen leiden tot verlaging van de kans op chronische ziekten'

woman with reusable canvas bag for food shopping

Zowel belastingen als de subsidie kunnen leiden tot verlaging van de kans op chronische ziekten, verhoging van de kwaliteit van leven, lagere zorgkosten en hogere productiviteitsniveaus. Dat komt naar voren in het proefschrift Healthy and Sustainable Diets, Finding co-benefits and trade-offs for the Netherlands van Sander Biesbroek.

Biesbroek schetst in zijn onderzoek de maatschappelijke effecten van verschillende scenario’s op het gebied van voedselprijsbeleid: een stijging van de vleesprijs door een belasting van 15% of 30% en een 10% lagere groente- en fruitprijs door middel van een subsidie. Hij doet dat aan de hand van de Maatschappelijke Kosten en Baten Analysemethode, met een tijdshorizon van dertig jaar (van 2018 tot 2048). Zijn conclusie is dat zowel belastingen als de subsidie kunnen leiden tot verlaging van de kans op chronische ziekten, verhoging van de kwaliteit van leven, lagere zorgkosten en hogere productiviteitsniveaus.

Minder vlees eten

Minder vlees eten lijkt bovendien positief voor een duurzamer voedselproductie vindt Biesbroek: 15% taks leidt tot een reductie van 8,6% van alle meegenomen categorieën die van belang zijn voor de milieu-impact (broeikasgasemissie, landgebruik, eutrofiëring en verzuring); 30% taks leidt tot een reductie van 16%.

Het subsidiescenario laat een lichte stijging (4,5%) van de milieu-impact zien. In geld uitgedrukt zorgen voorgestelde prijsmaatregelen over dertig jaar voor netto maatschappelijke baten: een 15% hogere vleesprijs levert de overheid ongeveer €3.100-7.400 miljoen op, een 30% hogere vleesprijs €4.100-12.300 miljoen. Een daling van de prijs van groente en fruit van 10% is, ten gunste van de consument, goed voor ongeveer €1.800-3.300 miljoen. De gevolgen van deze nationale maatregelen voor bijvoorbeeld de wereldhandel zijn in deze resultaten niet meegenomen.

EPIC-studie

Biesbroek gebruikte voor zijn onderzoek de gegevens uit onder andere de EPIC-NL cohortstudie, de Nederlandse bijdrage aan de European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition. Daarvoor zijn onder meer de voedselconsumptie en mortaliteit van meer dan 40.000 Nederlanders gedurende 20 jaar gevolgd.

Biesbroek vond aan de hand van de EPIC-NL-studie geen verband tussen mortaliteit en voedingspatronen die een hogere broeikasgasemissie of meer landgebruik met zich meebrengen. Toch lijken eerdere onderzoeken en een scenarioanalyse van Biesbroek zelf erop te duiden dat vervanging van vlees door andere voedselgroepen (groente, fruit-noten-zaden, vis of pasta-rijst-couscous) het risico op sterfte en de milieu-impact wel degelijk kunnen verlagen.

Transitie

Van de huidige broeikasgasemissie in de Europese Unie wordt 20-30% veroorzaakt door voedselconsumptie en –productie. De helft daarvan ontstaat door de productie van vlees en zuivel, die bovendien 80% van de totale hoeveelheid landbouwgrond vraagt, rekent Biesbroek voor.

In de voedingspatronen van veel Westerse landen wordt een derde van de energie-inname geleverd door vlees en zuivel. Deze voedselgroepen zijn de belangrijkste bronnen van verzadigde vetten, die geassocieerd worden met een grotere kans op chronische aandoeningen. Bovendien zijn dergelijke Westerse voedingspatronen minder duurzaam dan bijvoorbeeld een lacto-ovo-vegetarisch dieet (een dieet met zuivel en eieren, maar zonder vlees).

Een transitie naar duurzamer en gezonder voedingspatronen, met minder dierlijk en meer plantaardige voeding, is volgens Biesbroek wenselijk. Eetgedrag blijkt echter moeilijk te veranderen; de gemiddelde Nederlandse consument haalt de richtlijnen van bijvoorbeeld de Gezondheidsraad niet. Een belangrijke incentive voor consumenten om meer plantaardige en minder dierlijke producten te gaan eten, kan volgens de onderzoeker de prijs ervan zijn.

Lees ook
Eerste On the way to PlanetProof themaweek gelanceerd

Eerste On the way to PlanetProof themaweek gelanceerd

Klimaatambassadeur Helga van Leur en Sjaak van der Tak, voorzitter LTO Nederland, openden maandag 14 september de eerste On the Way to PlanetProof week. Tot en met 19 september staan de producten met het keurmerk in de spotlights in supermarkten, televisiespots en social media.

Leestip: Salt, sugar, fat door Michael Moss

Leestip: Salt, sugar, fat door Michael Moss

Elke vrijdag deelt de redactie van Voeding Nu een kijk-, luister- of leestip. Vandaag tippen we het boek Salt, sugar, fat van Michael Moss.

Leestip: Met een virtualrealitybril naar de supermarkt

Leestip: Met een virtualrealitybril naar de supermarkt

Tijdens de zomerperiode deelde de redactie van Voeding Nu iedere vrijdag een lees-, luister- of kijktip. De rubriek blijkt populair, dus voorlopig houden we de rubriek erin. Vandaag een artikel uit de Volkskrant, over een experiment dat consumenten kan helpen duurzame keuzes te maken in de supermarkt.