Suiker Unie: ‘Foodwatch houdt moderne heksenjacht op wetenschappers’

Young woman chooses bread in the store

‘Het is zorgwekkend dat steeds meer wetenschappers niet voor hun mening meer durven uitkomen, bang om besmeurd te raken in de publieke discussie over voeding waarin suiker een rol speelt.’

Aan het woord zijn Paul Mesters, directeur van Suiker Unie en Andries Olie die verantwoordelijk is voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bij het bedrijf. Beiden luiden zij de noodklok over de manier waarop het publieke debat over suiker wordt gevoerd.

Aanleiding om de redactie van Voeding Nu te bellen, is een mail van Foodwatch aan de directeur van Kenniscentrum suiker & voeding dat gefinancierd wordt door de Suiker Unie. Hierin vraagt Foodwatch het kenniscentrum inzicht te geven in de financiering van zijn samenwerkingsverbanden. Onder andere over de onderzoekers die zitting hebben in de wetenschappelijke adviesraad van het Kenniscentrum of wetenschappers of zzp’ers die opdrachten voor het kenniscentrum uitvoeren.

Integriteit op de proef

‘Ze stellen daarmee de onafhankelijkheid en integriteit van onder andere deze wetenschappers en onze relaties op de proef’, zegt Olie. Maar het draait Olie en Mesters om meer dan de brief van Foodwatch. Ze doelen ook op uitzendingen van Radar of Rambam waarin het vooral draait om de financiering van wetenschappers door de industrie. Suiker wordt volgens hen steevast gedemoniseerd. ‘Het lijkt wel of er over suiker alleen maar negatief gesproken mag worden. Wie er genuanceerd over spreekt, is met pek besmet. Dat bleek ook wel uit de uitzending van Rambam. Wetenschappers werden door Rambam geframed en na onderzoek heeft BNNVara excuses gemaakt: de beschuldigingen bleken onterecht’, aldus Olie.

Besmeuren afzender

 

‘Wat ons opvalt, is dat het in de publieke discussie en de media vaak niet meer gaat over de inhoud rond suiker of koolhydraten, maar om het besmeuren van de afzender’, zegt Mesters. Olie vult aan: ‘Er wordt hierdoor steeds meer een klimaat geschapen waarin wetenschappers die iets met suiker, koolhydraten of onze industrie doen, niet meer durven zeggen wat ze op basis van wetenschappelijke feiten weten. De afzender heeft het gedaan.’

Andries-Olie-en-Paul-Mesters-300x169 Andries Olie (links) en Paul Mesters tijdens de videoverbinding voor het interview met Voeding Nu.

Als voorbeeld noemen Mesters en Olie een recente studie van onderzoeker Kevin Hall, waarin naar voren komt dat een koolhydraatrijke voeding niet per se leidt tot overeten. ‘Het zijn mooie resultaten waarover de onderzoeker zeer voorzichtig heeft gecommuniceerd’, zegt Mesters. ‘De resultaten laten zien dat het gebruikte koolhydraatrijke, plantaardige voedingspatroon beter verzadigde en zorgde voor een lagere energie-inname dan het vetrijke, ketogene voedingspatroon. Omdat koolhydraten op dit moment in de verdomhoek zitten lijkt Hall extra voorzichtig in de communicatie. Als je voor bent, dan roep je ellende over jezelf af.’

Moderne heksenjacht

Volgens beide zegsmannen van Suiker Unie gaat de publieke discussie rond koolhydraten en suiker vooral over de vergoedingen die de industrie geeft aan wetenschappers en de onafhankelijkheid die daarbij in het geding is. ‘Wij werken volgens alle gedragscodes die er zijn, in alle openheid’, zegt Olie. ’Als wij een wetenschappelijke studie laten uitvoeren, dan is altijd vooraf als voorwaarde gesteld dat de resultaten, of ze nu positief of negatief zijn, gepubliceerd worden. Wat wij nu merken is dat onderzoekers terughoudend zijn geworden om in onze opdracht onderzoek te gaan uitvoeren of om een presentatie te geven op een congres dat door het Kenniscentrum georganiseerd wordt, omdat ze bang zijn besmeurd te raken in de publieke discussie.

'Waar Foodwatch bijvoorbeeld mee bezig is, lijkt wel een moderne heksenjacht. Wij merken dat ook in de dagelijkse praktijk als we in gesprek zijn met wetenschappers. En we weten dat het niet alleen speelt rond onderzoek voor onze industrie, ook in andere sectoren spelen soortgelijke zaken, bijvoorbeeld in de vlees- en alcoholindustrie. Wij vinden het eng worden als onderzoekers door deze negatief gecreëerde sfeer terughoudend worden in wat ze zouden willen zeggen of doen, uit angst publiekelijk besmeurd te worden, dat past niet in een democratie.’

Mesters: ‘Zelfs de overheid die met belastinggeld wetenschappelijk onderzoek financiert, stuurt erop aan dat (fundamenteel) onderzoek door publiek-private samenwerking tot stand komt. Maar als wetenschappers voor ons niets meer willen uitvoeren, is het alternatief dat sommige vragen of zaken niet meer onderzocht worden.’

Diëtisten misleid

Als tweede voorbeeld van de positionering van suiker en de suikerindustrie in de publieke discussie noemt Mesters het programma van Radar van 21 oktober 2019, waarin aandacht werd gegeven aan een congres van het Kenniscentrum suiker & voeding over koolhydraten, bedoeld voor diëtisten. Volgens een rapport van Foodwatch, dat in het Radar-programma werd aangehaald, worden diëtisten misleid door de industrie als ze naar zo’n symposium gaan, want het werd bekostigd door Suiker Unie. ‘In de landelijke tv-uitzending van Radar wordt dan doodleuk opgelepeld dat je er maar vanuit moet gaan dat op ons congres niet wordt verteld dat suiker niet goed is’, zegt Mesters verbaasd. ‘Niets over de daadwerkelijke inhoud, die over de voors en tegens van een voeding laag in koolhydraten ging. Het is een soort framing van suiker door Foodwatch en Radar waarin niets past wat het tegendeel beweert.’

Olie vult aan: ‘Ik ben destijds door Radar voor de uitzending gebeld, werd ondervraagd en heb al hun vragen beantwoord. Ze hebben hier vervolgens helemaal niets mee gedaan. Ik weet wel waarom: het paste niet goed in de insteek van het programma. Er moest uitkomen dat onze samenwerking met gezondheidsprofessionals niet deugt. Radar heeft dus weinig van doen met oprechte journalistiek en dan te bedenken dat het programma wordt betaald met belastinggeld. Treurig.'

Kritisch over suiker

Hij geeft aan dat Suiker Unie niet geheimzinnig doet over de financiering van zo’n koolhydratenbijeenkomst. ‘Maar over de inhoud gaan wij niet, de sprekers presenteren vanzelfsprekend hun eigen verhaal’, zegt Olie. ‘Er waren daar sprekers die uitermate kritisch zijn over suiker, die laten we gewoon aan het woord. Maar daarover hoor je niets van Foodwatch of Radar. Ook niet dat de ruim 300 professionals die het congres bezochten zeer tevreden waren over de inhoud. De discussie die Foodwatch en Radar oproepen, gaat louter over de financiële relaties tussen industrie en wetenschap. Wat was er niet goed aan de inhoud van het congres? Ik heb nog nergens een inhoudelijke reactie gezien van de critici.’

Discussie, graag

Discussie is altijd goed, vinden de twee voormannen van Suiker Unie. ‘Kritiek op inhoudelijke zaken mag je natuurlijk altijd hebben, dat is prima’, zegt Olie, ‘maar als je de inhoud bij voorbaat negatief beoordeelt op de afzender dan is dat een slecht argument. Als wetenschappers de feiten niet meer publiekelijk durven te delen, omdat hij of zij op de persoon wordt aangevallen omdat er een opdracht van de industrie is aanvaard, dan maak je de discussie monddood. Deze teneur baart ons grote zorgen.’

Mesters: ‘Wij weten ook dat je niet te veel suiker moet eten, dat het slecht is voor je tanden, wij zijn er niet om mensen maar zoveel mogelijk suiker te laten eten. Het gaat ons om de wetenschappelijke correctheid, niet om een promoverhaal.’ Het gaat Mesters en Olie echter te ver als suiker steeds eenzijdig als dé oorzaak van het overgewicht in de wereld wordt aangehaald.

Afname suiker

‘De inname van suiker per capita in de wereld neemt af’, weet Mesters. ‘De trend is omlaag, maar de BMI van mensen stijgt nog steeds. Is het de suiker, wat je altijd maar hoort, of zijn het toch de frikadellen en saucijzenbroodjes die die iemand achteroverslaat?’ Volgens Mesters en Olie is de roep van de anti-suikerlobby om suikertaks in te voeren alom hoorbaar, maar volgens Mesters is dat vooral een maatregel die de industrie zal schaden. ‘Het draait om de totale leefstijl. De effecten van de invoering van suikertaks zijn zeer wisselend.’

Corona en suiker

Door de coronatijd merkt Suiker Unie een afname van de suikerafzet. In het begin van de virusuitbraak was er in de supermarkten nog wel een koopopleving van producten met suiker. ‘Mensen sloegen thuis aan het bakken’, zegt Mesters. Maar naarmate de crisis vorderde en de horeca, sportkantines en scholen dicht gingen, festivals werden afgelast, merkten ze ook bij Suiker Unie een afname van de afzet. ‘Alles was dicht, ook bij de benzinepomp kwam bijna niemand meer. Het zou toch jammer zijn als niemand meer op een terrasje van een lekker ijsje zou kunnen genieten zonder erop aangekeken te worden.’

Lees ook
Slim verpakken geeft zoetere smaak

Slim verpakken geeft zoetere smaak

Psychologische processen kunnen de smaakwaarneming en de keuze voor producten met een verlaagd suikergehalte beïnvloeden. Dit inzicht kan helpen de consumentenacceptatie van deze voedingsproducten te verhogen.

COACH-programma | Lange begeleiding kinderen met  obesitas werkt

COACH-programma | Lange begeleiding kinderen met obesitas werkt

Kinderen met overgewicht, obesitas en zeer ernstige obesitas hebben allemaal baat bij een doorlopende, poliklinische leefstijlinterventie op maat. Na een interventie van een jaar is in elke categorie een aanzienlijk gewichtsverlies te zien en een verbetering van cardiovasculaire risicoparameters.

EQu: IJsbereiders maken suikervervanger

EQu: IJsbereiders maken suikervervanger

Suikervervangers in schepijs waren nooit succesvol. Bakkerij- en ijsgrondstoffengroothandel Hefe van Haag wil daar met EQu verandering in brengen. “We hebben eindelijk een product in handen dat vergelijkbaar is met suiker.”