artikel

Emotioneel en extern eten: onafhankelijke constructen *

Voeding en gedrag

Emotioneel en extern eten: onafhankelijke constructen *

Binnen het psychologisch onderzoek naar eetgedrag wordt onderscheid gemaakt tussen emotioneel eten (eten in reactie op negatieve emoties) en extern eten (eten in reactie op externe voedselprikkels). Beide komen vaak tegelijkertijd bij één persoon voor en blijken samen te hangen met neuroticisme, vooral depressie. Recent onderzoek laat echter zien dat aan emotioneel en extern eten verschillende mechanismen ten grondslag liggen en het verschillende en van elkaar onafhankelijke constructen zijn.

Emotioneel eten is een manier om negatieve stemmingen, zoals depressieve gevoelens, te ontvluchten. Bij externe eters kunnen depressieve gevoelens een bewustzijnsvernauwing oproepen waardoor ze helemaal opgaan in (voedsel)prikkels uit de nabije omgeving en de emotie afzwakt.

Door gebruik te maken van de statistische methode ‘structural equation modelling’ is onderzocht of depressie, emotioneel en extern eten direct met elkaar samenhingen of mogelijk ook indirect gerelateerd waren via alexithymie (gevoelsblindheid) en impulsiviteit. Het onderzoek vond plaats bij 549 vrouwen, geworven met een oproep in plaatselijke kranten (gemiddelde leeftijd 41.3, SD = 10.22; gemiddelde BMI 33.5; SD = 8.5). Emotioneel en extern eten werd gemeten met de zogheten NVE-methode, depressie met de SCL-90, alexithymie met de TAS-20 en impulsiviteit met de EDI-2.

Positieve correlatie
Zoals verwacht waren emotioneel en extern eten positief gecorreleerd (r = .43, p < .01). Depressie was positief en direct geassocieerd met emotioneel eten en ook indirect gerelateerd aan emotioneel eten, via alexithymie en via impulsiviteit. Extern eten en impulsiviteit bleken samen te gaan, maar extern eten bleek niet samen te gaan met depressie of alexithymie.

De uitkomsten suggereren dus dat er mogelijk routes lopen tussen depressie en emotioneel eten (via  alexithymie en impulsiviteit), en dat er geen relatie bestaat tussen depressie en extern eten. Emotioneel en extern lijken verschillende constructen te zijn, met verschillende achterliggende mechanismen. De huidige psychologische behandeling voor mensen met overgewicht is vooral gericht op stimuluscontrole. Dit sluit aan bij externe eters, maar emotionele eters hebben wellicht therapie nodig die meer is gericht op vaardigheden in emotieregulatie.

Ouwens MA, van Strien T, van Leeuwe JFJ, Possible pathways between depression, emotional and external eating: A structural equation model. Appetite, 2009; 53: 245-248.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 11 van november 2009 op bladzijde 33

Reageer op dit artikel