artikel

Onderzoek: betrokkenheid ouders in interventieprogramma’s *

Voeding en gedrag

Onderzoek: betrokkenheid ouders in interventieprogramma’s *

In een systematische review is de betrokkenheid van ouders in interventieprogramma’s voor kinderen (0-12 jaar) met overgewicht en obesitas in relatie tot de effectiviteit beschreven. Om daarnaast meer te weten te komen over de elementen die ouders belangrijk vinden in een interventie, is de Behavior Change Taxonomy (BCT) van Golley gebruikt. Deze gevalideerde BCT is specifiek ontwikkeld voor kinderen met overgewicht en obesitas.

De mate van betrokkenheid van de ouders werd geclassificeerd in hoog, medium en laag. De intensiteit betrof de tijd die werd besteed aan het directe contact met de ouders en de frequentie van de contactmomenten. Een interventie was effectief als er sprake was van een significante verandering in een objectief gemeten variabele zoals z-score BMI of percentage overgewicht.

De Behavior Change Taxonomy (BCT) beschrijft 5 gedragsveranderingsprocessen: onderkennen en motiveren inzake de bereidheid tot veranderen, ondersteunen in de motivatie om te veranderen, voorlichting en advies geven over hoe gedrag te veranderen is, opbouwen van eigen effectiviteit en voorkomen van en omgaan met terugval. Daarnaast bevat de BCT 32 gedragsveranderingstechnieken waarvan bekend is dat ze relevant zijn in preventie- en behandelprogramma’s. De frequentie van deze gedragsveranderingsprocessen en -technieken zijn gescoord in relatie tot de effectiviteit van de interventieprogramma’s.

Resultaten en conclusies
In 22 van de 24  geïncludeerde studies kon de intensiteit van de betrokkenheid van de ouders worden bepaald. Hoewel in alle 4 preventieprogramma’s de betrokkenheid van de ouders laag was, bleken 3 van deze preventieprogramma’s effectief. In de 18 behandelprogramma’s was de betrokkenheid van ouders medium of hoog.  Van deze behandelprogramma’s waren 13 effectief.  Van de 7 behandelprogramma’s waarvan lange-termijn data (follow up >2 jaar) bekend waren, bleken er 5 nog steeds effectief.

In 16 van de 24 studies werden alle 5 gedragsveranderingsprocessen van de BCT gerapporteerd.  Alle interventies gericht op behandeling bevatten minimaal vier processen. De top 4 van technieken die het meest frequent werden gerapporteerd en effectief bleken, zijn: geven van algemene informatie over de relatie gedrag en gezondheid, zorgen voor sociale steun, herkennen en onderkennen van barrières en praktische informatie over de voedingskundige samenstelling van voedingsmiddelen. 

Verder bleek het van belang om ouders vaardigheden aan te leren hoe een gezonde voeding kan worden toegepast in de eigen situatie. Voorbeelden van aspecten die in programma’s naar voren kwamen:  hoe laat je de maaltijd voor ouders en kind een ontspannen moment van de dag zijn, die niet onder tijdsdruk staat; hoe leer je ouders aan dat eten samen met anderen aan tafel plaatsvindt en niet voor de tv;  hoe kunnen ouders hun kind leren wat het verschil is tussen honger en trek, en wat welke verschillen in portiegrootte zijn er.

Geconcludeerd kan worden dat zowel de mate van betrokkenheid van ouders  als het aanleren van vaardigheden aan ouders in programma’s  invloed heeft op de effectiviteit ervan.

J.J. van der Kruk, F. Kortekaas, C. Lucas en H. Jager- Wittenaar
Obesity: a systematic review on parental involvement in long-term European childhood weight control intervention with a nutritional focus. Obesity Reviews [Epub ahead of print] doi:10.1111/obr12046

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 9 van september 2013 op bladzijde 29

Reageer op dit artikel