artikel

Adviezen over afvaldiëten *

Voeding en gedrag

Adviezen over afvaldiëten *

Ruim 41% van de Nederlanders ouder dan 4 jaar heeft (ernstig) overgewicht. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel mensen bezig zijn met afvallen en diëten. De nieuwe factsheet ‘Voedingskundige visie op afvaldiëten’ geeft de onderbouwing van de adviezen van het Voedingscentrum richting consumenten over afvaldiëten. Daarbij verstaan we onder een afvaldieet, een voorgeschreven eetpatroon dat gewichtsverlies als doel heeft.

De adviezen van het Voedingscentrum over afvaldiëten zijn relevant voor gezonde consumenten met matig overgewicht (BMI tussen 25 en 30 kg/m2) die gewicht willen verliezen. Bij een BMI hoger dan 30 of bij een ziekte worden mensen eerst naar de huisarts verwezen. Afvallen is belangrijk omdat mensen met een BMI lager dan 40 kg/m2 met afvallen de kans op complicaties, zoals diabetes type 2 en bepaalde hartziekten, kunnen verkleinen. Ze moeten dan wel in zes maanden tot één jaar een gewichtsverlies van 10 tot 15% halen, en dit minimaal twee jaar behouden. Dat volhouden is juist het probleem voor de meeste volgers van diëten.

Vele soorten en theorieën
Het Voedingscentrum adviseert gewicht te verliezen door gezonder en minder te eten. Daarbij hoort voldoende variatie en meer beweging. Het is belangrijk dat de totale voeding volwaardig is, het praktisch haalbaar is en spiermassa behouden blijft. De factsheet toetst een groot aantal en soorten diëten aan deze criteria. Er zijn veel soorten afvaldiëten. Ze verschillen in samenstelling van voedingsmiddelen en verhoudingen van voedingsstoffen. Ook de achterliggende theorieën zijn anders. De hoofdconclusie is dat vrijwel alle afvaldiëten kunnen leiden tot gewichtsverlies. De energie-inname moet dan wel lager zijn dan het energiegebruik.

Aan veel afvaldiëten kleven echter nadelen. Het langdurig volgen ervan kan leiden tot tekorten van bepaalde voedingsstoffen. Veel mensen houden een afvaldieet niet lang vol. Bovendien is gewichtsverlies meestal niet blijvend. Daarnaast kan een afvaldieet met een zeer lage energie-inname zorgen voor te veel gewichtsverlies in korte tijd. Hierdoor verdwijnt naast vetmassa ook overmatig veel spiermassa.

Vaak komt het op hetzelfde neer
Om de zoveel tijd komt er een nieuw afvaldieet dat groot gewichtsverlies zou moeten opleveren. Voor de gemiddelde consument scheppen al die diëten verwarring en zijn de voor- en nadelen lastig in te schatten. Vaak komen de vele verschillende afvaldiëten op hetzelfde neer en zijn ze in slechts een paar categorieën in te delen. Dit maakt een beoordeling vanuit voedingskundig oogpunt makkelijker. Deze categorieën zijn:

  1. Eiwitrijk
  2. Vetarm/koolhydraatrijk
  3. Maaltijdvervangers en (zeer) laag energetische dieetvoedingen
  4. Lage Glycemische Index
  5. Bepaalde producten zijn verplicht of moeten juist vermeden worden, met onvoldoende wetenschappelijk onderbouwde ‘regels’
  6. Gericht op een gezond eetpatroon

Richt je op een gezond eetpatroon
De factsheet geeft in een overzichtstabel de verschillende categorieën afvaldiëten. De kenmerken, voedingskundige aspecten en fysiologische effecten van de diëten worden besproken. De diëten in de meeste categorieën zijn geschikt om veel gewicht te verliezen, maar ze leveren alleen niet alle voedingsstoffen en ze zijn moeilijk vol te houden. Van alleen categorie 5 zegt de factsheet dat ze door de eenzijdigheid of het mijden van producten een groot risico op tekorten met zich mee brengen. De diëten gericht op een gezond eetpatroon (6) hebben de voorkeur, omdat ze wel een gezonde manier zijn om af te vallen. Ze zijn makkelijker vol te houden.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 11 van november 2013 op bladzijde 11

Reageer op dit artikel