artikel

Het oog wil ook wat *

Voeding en gedrag

Het oog wil ook wat *

In onze omgeving worden wij veelvuldig geconfronteerd met verleidelijk eten.
Eerder onderzoek heeft aangetoond dat mensen die meer trek hebben in lekker eten, ook meer aandacht hebben voor dat eten. Een interessante vraag is dan of aandacht voor lekker eten ook daadwerkelijk leidt tot meer trek, meer eten, en uiteindelijk tot een hoger lichaamsgewicht.

In Nederland zijn steeds meer mensen te zwaar. Kort gezegd is de oorzaak van obesitas een positieve energiebalans. Men eet te veel in verhouding tot de hoeveelheid energie die men verbruikt. Om te begrijpen waarom sommige mensen te zwaar worden, en anderen een gezond gewicht houden, is het belangrijk om de psychologie van eetgedrag te bestuderen. Een psychologisch mechanisme dat tot te veel eten zou kunnen leiden is selectieve aandacht voor hoogcalorische voeding. Onze aandacht bepaalt wat wij van onze omgeving waarnemen en waarop wij de focus leggen. Als twee vrienden samen gaan winkelen en de ene meer aandacht voor voedsel vertoont terwijl de andere alleen maar oog heeft voor nieuwe schoenen, kun je je voorstellen dat diegene die vooral op voedsel let waarschijnlijk ook meer gaat eten en misschien daarom ook zwaarder is dan de andere.

Een probleem van eerder onderzoek naar aandacht en voedselinname is dat onduidelijk bleef of er een causaal verband bestaat, dus of die aandacht daadwerkelijk de oorzaak is van de verhoogde voedselinname, en er niet alleen maar toevallig mee samengaat. Om deze causale relatie te toetsen heeft Jessica Werthmann in samenwerking met collega’s van de Universiteit Maastricht en van de Universiteit Liverpool in Engeland een computertaak ontwikkeld waarmee men aandacht voor voedsel kan manipuleren. Aandacht werd experimenteel gemanipuleerd door verschillende instructies te geven aan de deelnemers: in de ene conditie moesten deelnemers naar chocola-stimuli kijken en in de andere conditie naar schoenen, en aansluitend werd gemeten hoeveel chocola zij aten. Om heel nauwkeurig aandacht voor chocola in te gaten te houden en te bepalen hoe goed deelnemers de instructies volgden werden hun oogbewegingen gemeten tijdens de computertaak.

Resultaten
De resultaten lieten zien dat deelnemers die de instructies nauwkeurig volgden meer chocola aten als zij naar chocola moesten kijken en minder chocola aten als zij naar schoenen moesten kijken. Voor deelnemers die de instructies minder goed volgden waren de resultaten juist omgekeerd.

Conclusies
Deze resultaten suggereren dat aandacht voor chocola daadwerkelijk tot meer chocolaconsumptie leidt. Dit onderzoek legt een mogelijk mechanisme van overeten bloot, en verder onderzoek moet uitwijzen of het langduriger wegtrainen van aandacht voor hoogcalorische voeding het lichaamsgewicht reduceert.

Een implicatie van dit onderzoek is dat je kunt trainen om niet op ongezond voedsel te letten als je wilt afvallen.

Referentie
Werthmann, J., Field, M., Roefs, A., Nederkoorn, C. & Jansen, A. (2014). Attention bias for chocolate increases chocolate consumption – An attention bias modification study. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 45, 136-143.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 1/2 van januari/februari 2014 op bladzijde 29

Reageer op dit artikel