artikel

Voedselverspilling bij consumenten *

Voeding en gedrag

Voedselverspilling bij consumenten *

Het Voedingscentrum bevordert duurza- me voedselkeuzes bij consumenten. Een onderdeel daarvan is het informeren over hoe voedselverspilling kan worden tegen- gegaan en het bieden van handvatten hiervoor. De totale hoeveelheid verspilling in Nederland lag in 2012 tussen 1,7 en 2,6 miljard kilo. In tegenstelling tot wat con- sumenten zelf vaak denken, zijn zij met ongeveer 38 procent de grootste verspiller. Daarom is het belangrijk oplossingen te vinden die de consument helpen zijn gedrag aan te passen. Deze kennis is nu in een factsheet verzameld.

Er is sprake van voedselverspilling, als voedsel bedoeld voor menselijke consumptie, hier niet voor wordt gebruikt. Consumenten verspillen gemiddeld 47 kilo aan vast voedsel per persoon per jaar, oftewel 150 euro. Daarnaast spoelen we nog een aantal liters dranken weg, maar daarover is minder bekend.

Dankzij diverse consumentenonderzoeken weten we steeds meer over het gedrag, de motieven en de barrières bij consumenten rond verspilling. Gelukkig zijn bewustzijn en intentie heel hoog: zeven op de tien Nederlanders zijn bereid de eigen voedselverspilling terug te dringen. Zij vinden bijvoorbeeld dat het ‘gewoon niet hoort’, het zonde van het geld is of dat het niet kan omdat er ook honger op de wereld bestaat. Maar in de praktijk lopen zij tegen een aantal barrières aan, onderschatten ze het eigen verspilgedrag en zitten ze vast in bepaalde gewoontes. Redenen van de consument om te verspillen, zijn onder andere dat ze te veel van het product hebben gekookt of bereid, producten op verkeerde wijze bewaren of te veel hebben ingekocht. We weten nu ook dat eenpersoonshuishoudens, gezinnen met (jonge) kinderen en jongeren (vooral onder 25 jaar) meer dan gemiddeld verspillen.

Om voedselverspilling terug te dringen is het belangrijk dat de consument, zeker in deze groepen, anders gaat handelen tijdens het kopen, koken en bewaren van voedsel. Simpele oplossingen zijn bijvoorbeeld het gebruiken van een boodschappenlijstje, een maatbeker om de juiste porties te bepalen en weten hoe je producten bewaart. Het Voedingscentrum speelt hierop in door hulpmiddelen aan te bieden, zoals het Eetmaatje (een portiebeker om de juiste hoeveelheid rijst en pasta te koken) en de Slim Koken-app (een app die helpt slimmer te kopen, koken en bewaren). Maar ook gebrek aan kennis over de THT- en TGT-datum zijn een belangrijke oorzaak van voedselverspilling, wat met betere voorlichting kan worden aangepakt. Grote winst is vooral te halen met het koken van de juiste hoeveelheid, soepeler omgaan met de THT-datum, de koelkast op vier graden zetten en niet te veel in huis halen en op voorraad houden.

Een knelpunt dat buiten de consument ligt, is verpakkingen of porties die te groot zijn in de winkel. Bijna veertig procent van de jonge alleenstaanden en tweeverdieners gooit regelmatig eten weg, omdat de verpakking te groot is of niet hersluitbaar. Hier ligt vooral een uitdaging voor fabrikanten en supermarkten.

Het complexe probleem van voedselverspilling is niet binnen een paar jaar opgelost. In de afgelopen jaren is al veel gedaan aan algemene bewustwording en kennis over de problematiek. We zullen nu meer moeten inzetten op bewustwording van de persoonlijke bijdrage aan voedselverspilling, maar ook de persoonlijke bijdrage aan de oplossing ervan. Er zijn al verschillende interventies uitgevoerd om gedrag direct te beïnvloeden, zoals het Eetmaatje. Gedragsbeïnvloeding is voor de toekomst belangrijk om verspillingsgewoonten verder te beperken. Nodig zijn meer hulpmiddelen die gewoonten doorbreken, want verspilgedrag vindt voornamelijk onbewust plaats. Hierbij kan worden gedacht aan boodschappen-apps met zelflerende boodschappenlijstjes of verpakkingen van bijvoorbeeld rijst die al in porties per persoon zijn opgedeeld. Maar ook aan technologische innovaties zoals stickers die met kleur de juiste bewaartemperatuur aangeven of microchips op verpakkingen die de houdbaarheid bijhouden.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 12 van december 2014 op bladzijde 15

Reageer op dit artikel