artikel

Factoren die gezond eten voorspellen *

Voeding en gedrag

Factoren die gezond eten voorspellen *

Wordt gezond eten niet al voldoende gepromoot? Het is toch al overal en altijd? Er zijn inderdaad al veel initiatieven die zich richten op ‘de gezonde keuze of de gemakkelijke keuze’. Het is dan ook niet langer de vraag of het nodig is hierin te investeren.Maar het is nog niet genoeg. De keerzijde van ‘de gezonde keuze makkelijker maken’, is dat er geen beroep wordt gedaan op het aangaan van verbinding. Richtlijnen, etiketten en slogans dicteren wat gezond eten is. Van een kritische reflectie op ‘you are what you eat’ zijn we uitgekomen op ‘you are what you are told to eat’.

De vakgroep Gezondheid en Maatschappij van Wageningen Universiteit onderzoekt een alternatieve benadering vanuit de visie dat gezond eten zich ontwikkelt vanuit een actief leerproces. Gedurende hun leven worden mensen uitgedaagd te zoeken naar bronnen die zij kunnen inzetten voor de ontwikkeling van gezondheid en welzijn. Hierbij gaat het niet alleen om het behoud van een gezond lijf, maar ook om een evenwicht tussen de fysieke, mentale, sociale en spirituele dimensies waaruit gezondheid is opgebouwd.

In het onderzoek stond de vraag ‘welke bronnen voorspellen gezond eten?’ centraal. De onderzoekers gebruikten gegevens van 703 deelnemers van een gezondheidspanel. De deelnemers hebben een vragenlijst ingevuld over hun eetgedrag en eigenschappen. Daaruit kwam naar voren dat gezonde eters vaker vrouw zijn en samenwonend zijn. Verder hebben zij een hoge mate van eigen effectiviteit (ik kan wat ik wil) in een lastige eetsituatie (bijvoorbeeld tijdsdruk) en ze hebben er vertrouwen in gezond te kunnen eten ondanks tegenwerking vanuit hun omgeving.

Een andere factor die de onderzoekers vonden is zelfregulatie. Dit betekent dat een gezonde eter aandacht heeft voor balans en de hoeveelheid eten aanpast naar zijn behoefte; bijvoorbeeld stoppen met eten bij een vol gevoel. Ook hebben de gezonde eters een sterker gevoel dat zij een zinvol en ordelijk level leiden.

Levensverhalen analyseren
Deze resultaten zijn te breed om direct te vertalen naar gezondheidstips, maar ze zijn wel een eerste stap. Het onderzoek richt zich verder op de vraag welke levenservaringen aan de basis liggen van gezond eten. Om hier inzicht in te krijgen, analyseert het onderzoeksteam de levensverhalen van gezonde eters. Welke ‘eet-leefregels’ passen zij toe en welke leerervaringen liggen hieraan ten grondslag? Het team gaat ten slotte de discussie aan met beleids- en praktijkexperts over hoe ze deze bevindingen kunnen inzetten voor een effectievere communicatie rondom gezond eten.

Swan E, Bouwman L, Hiddink GJ, Aarts N, Koelen M. Profiling healthy eaters: determining factors which predict healthy eating practices amongst Dutch adults. Appetite. 2015;89:122-30.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 7/8 van juli/augustus 2015 op bladzijde 29

Reageer op dit artikel