artikel

Standpunt – Gezaghebbende opvoedstijl beter voor de gezondheid

Voeding en gedrag

Standpunt – Gezaghebbende opvoedstijl beter voor de gezondheid

Al van jongs af aan worden kinderen eetgewoonten aangeleerd door hun ouders en opvoeders. Zij bepalen niet alleen wat kinderen eten en wanneer, maar gebruiken ook hun eigen specifieke opvoedstijl. Vaak zetten deze aangeleerde gewoonten door tot in de volwassen leeftijd. Van een gezonde eetopvoeding kan een kind dus een leven lang profijt hebben.

Er bestaan algemene opvoedstijlen en er zijn opvoedpraktijken. Het eetgedrag van kinderen wordt door beide beïnvloed (1, 2,3). Opvoedstijlen verwijzen naar hóe ouders hun kind opvoeden, opvoedpraktijken naar wát ouders doen. Er zijn vier soorten opvoedstijlen: autoritair, toegevend, verwaarlozend en gezaghebbend.

Voor wat betreft de gezondheid heeft een gezaghebbende opvoedstijl de voorkeur boven de andere drie. Kinderen die opgevoed worden in gezaghebbende gezinnen eten gezonder, bewegen meer en hebben lagere BMI’s (4). Gezaghebbend houdt in dat ouders zelfcontrole verwachten van hun kind maar ook gevoelig, betrokken en warm zijn in het contact met hun kind. Bij deze opvoedstijl gaan regels over gezond eten samen met warmte en betrokkenheid van de ouder.

 

Voedingspraktijken

Binnen opvoedpraktijken zijn voedingspraktijken specifieke gedragingen van ouders met betrekking tot het eetgedrag van het kind (5). Ouders kunnen het eetgedrag en gewicht van hun kind via voedingspraktijken beïnvloeden (6). Voedingspraktijken zijn in drie categorieën in te delen: 1) Dwangmatige controle uitoefenen, 2) Structuur bieden en 3) Autonomie ondersteunen (7). Een zekere mate van controle wordt gezien als een gezonde manier van opvoeden, maar excessieve en dus ongewenste sturing valt onder dwangmatige controle. Voorbeelden van dwangmatigheid zijn het verbieden van bepaald eten of het verplichten tot het leeg-eten van het bord.

Bij structuur bieden hoort onder andere het beschikbaar en toegankelijk maken van eten en drinken. Is er bijvoorbeeld veel fruit in huis en kan het kind daar gemakkelijk bij, dan bevordert dat de consumptie ervan. Daarnaast is het relevant dat de autonomie van het kind ondersteund wordt. Het is belangrijk in gesprek te gaan met het kind over regels en grenzen en ze te vertellen waarom deze belangrijk zijn.

Ook kunnen ouders hun kennis en vaardigheden overbrengen op hun kind, zodat ze later de juiste voedselkeuzes maken. Voedingspraktijken kunnen bij verschillende opvoedstijlen een andere uitwerking hebben. Als ouderlijke controle uitgeoefend wordt in een algemene sfeer van betrokkenheid en warmte, zoals bij een gezaghebbende opvoedstijl, kan dat leiden tot positieve effecten. Maar binnen een autoritaire opvoeding kan ouderlijke controle juist een tegenovergesteld resultaat hebben (8).

 

Ouders als belangrijke doelgroep

Ouders van jonge kinderen kunnen ondersteund worden bij het gebruiken van de juiste voedingspraktijken om gezond eetgedrag bij hun kinderen te bevorderen. Het Voedingscentrum heeft informatie en materiaal beschikbaar voor ouders en jeugdgezondheidsmedewerkers. Met deze informatie kan het toepassen van de gezaghebbende opvoedstijl bevorderd worden. Relevante adviezen hierbij zijn onder andere om geen eten te verbieden maar wel grenzen te stellen, gezond eten in huis te halen, niet te straffen of te belonen met eten en niet te verplichten het bord leeg te eten.

 

 

Referenties

1. Savage JS, et al. Parental Influence on Eating Behavior: Conception to Adolescence. J Law Med Ethics. 2007; 35(1):22-34

2. Gerards SMPL, et al. Context matters! The relationship between mother-reported family nutrition climate, general parenting, food parenting practices and children’s BMI. BMC Public Health. 2016;16:1018

3. Gerards SMPL, et al. Opvoeding als determinant van overgewicht bij kinderen. 2016. In: Brug J, Van Assema P, & Lechner L (Eds.). Gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering. Assen: Gorcum B.V.

4. Sleddens EFC, et al. General parenting, childhood overweight and obesity-inducing behaviors: a review. International Journal of Pediatric Obesity. 2011;6:e12–e27

5. Darling N & Steinberg L. Parenting style as context: an integrative model. Psychol Bulletin. 1993;113:487–496

6. Larsen JK, et al. How parental dietary behavior and food parenting practices affect children’s dietary behavior. Interacting sources of influence? Appetite. 2015;89:246-257

7. Vaughn AE, et al. Fundamental constructs in food parenting practices: a content map to guide future research. Nutrition Reviews. 2016;74(2):98-117

8. Kremers SJP, et al. Parenting style and adolescent fruit consumption. Appetite. 2003;41(1):43-50

Reageer op dit artikel