artikel

Gezonde voeding bij de behandeling van chronische ziekten

Voeding & Ziekte

Gezonde voeding bij de behandeling van chronische ziekten

Een gezond voedingspatroon speelt een belangrijke rol bij de preventie van chronische ziekten. Ook bij de behandeling ervan is een gezond voedingspatroon volgens de Richtlijnen goede voeding en de Schijf van Vijf een belangrijk uitgangspunt.

Een ongezond voedings- patroon is een belangrijke determinant van ziekten, in 2015 verantwoordelijk voor 12,9 duizend doden en 8,1% van de ziektelast (1). Een gezond voedingspatroon volgens de Schijf van Vijf voldoet aan de Richtlijnen goede voeding 2015 van de Gezondheidsraad en levert daarnaast niet te veel energie en voldoende essentiële voedingsstoffen (2,3). Verschuiving naar een gezond voedingspatroon leidt tot gezondheidswinst; het verlaagt het risico op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2 en diverse vormen van kanker (2,4).

Voeding bij behandeling van ziekten

De Richtlijnen goede voeding zijn opgesteld voor de gezonde populatie (2). Ook bij de behandeling van ziekten kan een gezond voedingspatroon bijdragen aan gezondheidswinst. Voorwaarde daarbij is dat voedingsmaatregelen onderdeel moeten zijn van een duurzame, algemene leefstijlverbetering. Dit is één van de kernboodschappen van de kennissynthese Voeding als behandeling van chronische ziekten. De grootste gezondheidswinst valt hierbij te behalen bij de behandeling van cardio-metabole aandoeningen (cardiovasculaire ziekten, diabetes mellitus type 2 en nierziekten) en van diverse darmaandoeningen. Doordat voedingsmaatregelen vaak leiden tot algemene, ziekte-overstijgende gezondheidseffecten vormen ze volgens de kennissynthese een belangrijke therapeutische optie wanneer er sprake is van multi-morbiditeit, waardoor voeding een uniek voordeel biedt boven farmacotherapie (5).

Richtlijnen goede voeding en Schijf van Vijf als basis

In een groot aantal behandelrichtlijnen is voedingsadvies opgenomen als ondersteunende maatregel in de behandeling (5). Voorbeelden van dergelijke evidence-based richtlijnen zijn de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes 2015 (6)en de recent herziene NHG-standaard CardioVasculair RisicoManagement (7). De Richtlijnen goede voeding en de richtlijnen Schijf van Vijf zijn hierbij het vertrekpunt, met waar nodig ziektespecifieke aanpassingen.

Voeding bij ziekte in de (huisartsen)praktijk

Om gezonde voeding meer ingebed te krijgen in de zorg voor mensen met een chronische ziekte, zijn er nog wel stappen te zetten. Hoewel in diverse behandelrichtlijnen voeding aan de orde komt, is er onvoldoende zicht op de naleving van de richtlijn door de behandelaar en de effectiviteit daarvan (5). Voor een effectieve benutting van voeding in de zorg is bewustwording nodig van het belang van voeding bij behandelaars, zal voeding meer moeten worden ingezet in de behandeling en zal de effectiviteit op patiëntniveau moeten worden geëvalueerd. Er is meer aandacht nodig voor het belang van voeding en leefstijl in de opleiding van zorgprofessionals, waaronder artsen, verpleegkundigen en praktijkondersteuners. Daarbij hoort ook het verwerven van inzicht in elkaars deskundigheid en de expertise en rol van de diëtist. Door als arts te signaleren, motiveren, betrouwbare informatie te bieden en zo nodig door te verwijzen naar een diëtist, kunnen mensen met een chronische ziekte tijdig de juiste voedingszorg krijgen.

Praktische voedingsadviezen bij ziekte: www.voedingscentrum.nl/ professionals/voeding-ziekten-allergieen.aspx

Referenties
1. RIVM. Volkgezondheid Toekomst Verkenningen. Bilthoven: RIVM. 2018.
2. Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad. 2015.
3. Brink EJ, Postma-Smeets A, Stafl eu A, et al. Richtlijnen Schijf van Vijf 2016. Den Haag: Voedingscentrum. 2016.
4. World Cancer Research Fund, American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Expert Report 2018. Recommendations and public health and policy implications. 2018. Available at dietandcancerreport.org.
5. Witkamp R, Navis G, Boer J, et al. Kennissynthese Voeding als behandeling van chronische ziekte. 2017.
6. NDF. NDF Voedingsrichtlijn Diabetes 2015. Amersfoort: Nederlandse Diabetes Federatie. 2015. 7. NHG. Multidisciplinaire Richtlijn Cardiovasculair Risicomanagement. Utrecht: NHG. 2018.

Reageer op dit artikel