artikel

Zuivel(vet): goed of slecht voor de gezondheid?

Voedingsbeleid

Zuivel(vet): goed of slecht voor de gezondheid?

Nederland is een zuivelland met een hoge consumptie van vele soorten zuivelproducten. Er is soms verwarring over de vraag of er gekozen moet worden voor magere, halfvolle of juist volle zuivelproducten. Wat is nu gezonder?

Verschillende meta-analyses waarbij resultaten van grote cohortstudies uit Europa, Noord-Amerika en Azië zijn samengevat, laten zien dat zuivelproducten meestal neutraal zijn gerelateerd aan het ontstaan van diabetes, hypertensie, coronaire hartziekten en beroertes.

Verzadigd vet

Het Voedingscentrum adviseert enkele porties zuivel, bij voorkeur magere of halfvolle zuivel, zodat men niet te veel verzadigd vet consumeert. De Nederlandse Diabetes Federatie daarentegen, concludeert dat een hoge zuivelinname samenhangt met een lager risico op diabetes en dat verzadigd vet uit zuivelproducten niet beperkt hoeft te worden.

Meta-analyse

De aandacht lijkt tegenwoordig van boosdoener verzadigd vet naar suiker verschoven, maar verdienen beide niet onze aandacht? De meest recente meta-analyse beschrijft het verband tussen verschillende zuivelproducten en type 2 diabetes door gegevens van 22 prospectieve cohortstudies met in totaal ruim 500.000 deelnemers te analyseren.

Risico op diabetes

Uit deze meta-analyse blijkt dat het risico op diabetes iets lager is bij hogere innames van totale en magere zuivel dan bij lagere innames. Consumptie van volle zuivel is neutraal geassocieerd met diabetes. Binnen de subgroep van vier Amerikaanse studies hangt de consumptie van volle melk wel samen met een hoger risico op diabetes, maar dit verband is niet significant. Het grootste effect op diabetes lijkt yoghurt te hebben: een verhoogde consumptie daarvan resulteert in een 14% lager diabetesrisico ten opzichte van een lage consumptie. Uit de analyse wordt niet helemaal duidelijk of dit volle of magere yoghurt betreft, maar deze meta-analyse bevat 12 studiepopulaties, waarvan 5 grote studies uit Amerika, waar met name magere/halfvolle yoghurt wordt geconsumeerd. 

De belangrijkste conclusie is dat zuivel, en dan met name yoghurt, mogelijk een rol heeft in het voorkomen van diabetes. Volle en magere yoghurt (per 100 g) zijn ten aanzien van nutriëntensamenstelling vergelijkbaar voor wat betreft de mineralen (calcium volle yoghurt 143 mg, magere yoghurt 152 mg; kalium 156 vs. 159 mg) en eiwitsamenstelling (3.8 g vs. 4.1 g). Er zijn echter verschillen in energie (58 kcal vs. 37 kcal), verzadigd vet (1.9 g vs. 0.1 g), vetoplosbare vitamines (retinol 29 µg vs. 1 µg, caroteen 15 vs. 2 µg) en suiker (mono- en disacchariden 3.4 g vs 4.0 g) (NEVO-online).

Gewichtstoename

De Gezondheidsraad rapporteert aan de hand van meta-analyses van interventiestudies dat dagelijks gebruik van drie porties totale zuivel gedurende een half jaar het lichaamsgewicht verhoogt met 0.5 kg bij volwassenen, met name wanneer het advies wordt gegeven om extra te gebruiken (bewijskracht groot). De Nederlandse Diabetes Federatie geeft aan dat de verzadiging mogelijk minder is bij magere zuivel dan bij volle zuivel, met als consequentie dat mensen meer gaan eten na consumptie van magere zuivel. Dit zou bij diabetespatiënten tot gewichtstoename kunnen leiden.

Er zijn geen studies die volle en magere zuivel hebben vergeleken op verzadiging. Het lijkt beter om in een maatschappij waarin overgewicht en obesitas een probleem zijn, de voedingsadviezen te richten op zoveel mogelijk gevarieerd eten, kleine porties en voorzichtig zijn met suiker, vet en zout. Zuivel past in dit gevarieerde patroon en dan vooral de magere/halfvolle varianten, om niet boven de norm van 10 energieprocent verzadigd vet uit te komen. Bovendien lijken in deze meta-analyse de gunstige verbanden met diabetes iets sterker voor magere/halfvolle zuivel dan voor volle zuivel.


Bron: Gijsbers L, Ding EL, Malik V, De Goede J, Geleijnse JM, Soedamah-Muthu SS. Consumption of dairy foods and diabetes incidence: a dose-response meta-analysis of observational studies. Am J Clin Nutr 2016:103;1111-24 


Conflicts of Interest statement: SSSM heeft deels financiering ontvangen van Global Dairy Platform, Dairy Research Institute en Dairy Australia voor de meta-analyse van kaas interventie studies (2012) en voor een meta-analyse zuivel producten en het risico op hart-en vaatziekten / sterfte (2015). Ze heeft de Wiebe Visser International Dairy Nutrition Prize (2014) verkregen voor wetenschappelijk onderzoek naar zuivel. De sponsoren hebben geen rol gehad in design, uitvoering en publicatie van het wetenschappelijk onderzoek. De hier beschreven zuivel en diabetes meta-analyse is volledig gefinancierd door de Wageningen Universiteit.

 

 

Reageer op dit artikel