nieuws

‘Wetenschap moet blijven strijden tegen mythes’ (video)

Voedingsbeleid

‘Wetenschap moet blijven strijden tegen mythes’ (video)

Soms lijken de mythes, luchtballonnetjes en de halve waarheid over voeding en voedselveiligheid het nieuws te dicteren, stelde Marcel Zwietering, Hoogleraar Levensmiddelenmicrobiologie van de Wageningen Universiteit tijdens het Food Safety Event. “De wetenschap moet daar tegen blijven strijden en de nuance brengen.”

“De wetenschap verkondigt niet de waarheid”, begint Zwietering zijn verhaal, “want ‘de waarheid’ bestaat niet. Wetenschap moet steeds verschillende kanten blijven belichten, blijven twijfelen en nuances aangeven.” Bij nieuwe inzichten kan de wetenschap ook van gedachten veranderen als daar goede redenen zijn, vindt hij.

Roepen

Zwietering ziet dat de wetenschap echter vaak ondergesneeuwd raakt in het publieke debat, juist soms om deze nuances en twijfel. “Toch moet de wetenschap blijven strijden tegen mythes en halve waarheden. Iedereen mag van alles roepen. Dat leidt er regelmatig toe dat de autoriteit van instanties zoals bijvoorbeeld de Gezondheidsraad in twijfel wordt getrokken.”

Gezondheidsraad

De hoogleraar werkt het voorbeeld van de Gezondheidsraad verder uit. “De Richtlijnen Goede Voeding kwamen twee jaar geleden uit en als belangrijkste boodschap daaruit kwam: ‘Eet meer plantaardig en drink suikervrij’. “Iedereen kan daar van alles over roepen en dit in twijfel trekken. Maar die stelling komt niet zomaar ergens vandaan. In totaal zijn er 16 adviezen gegeven over onder meer plantaardig voedsel, suikervrij drinken en bewerkt en rood vlees. Maar achter elke zin zit heel veel gefundeerd onderzoek en daar is heel goed over nagedacht. Dat wordt wel eens over het hoofd gezien.”

Rood vlees

“Neem de uitspraak ‘Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees’. Daar zit veel informatie achter. Je kunt dieper in deze informatie duiken en vinden dat bijvoorbeeld het consumeren van 50 gram meer vlees een ongeveer 10% hogere kans geeft op een beroerte, 20% hogere kans op diabetes en 15% hogere kans op darmkanker. Dat resultaat is significant en heeft een relevantie. Het is niet zo dat je kansen ineens met een factor tien omhoog gaan, maar de risico’s op de genoemde ziekten stijgen wel.”

Dieper

Maar ook in deze onderbouwing kun je weer dieper duiken, legt Zwietering uit. “Want deze bevindingen komen weer uit meta-analyses waarbij afzonderlijk de verhoging van de genoemde risico’s in kaart zijn gebracht. Die analyses komen uit Europa, Australië, de VS en Azië en onderzoek bij tienduizenden individuen. Het blijkt in de verschillende populaties voor te komen. Al deze informatie is terug te vinden op de site van de Gezondheidsraad.”

Fundament

Volgens Zwietering toont dit voorbeeld aan dat achter ‘de 16 uitspraken’ van bijvoorbeeld een autoriteit als de Gezondheidsraad een compleet fundament zit. “achter de 16 adviezen van de raad zitten in totaal zo’n veertig meta-meta-analyses, honderden meta-analyses, duizenden artikelen en onderzoek bij honderdduizenden individuen. Het is voor iedereen terug te zoeken waar het op is gebaseerd.” Dat vervolgens in het publieke debat soms ‘de autoriteit van de Gezondheidsraad’ in twijfel wordt getrokken, ergert Zwietering.

Ter discussie

Dat neemt niet weg dat je zaken ter discussie kunt stellen, onderstreept Zwietering. “Want er zijn allerlei keuzes in het proces gemaakt, zo heeft de Gezondheidsraad ervoor gekozen om naar de top tien van de voedsel gerelateerde ziekten te kijken. En er is een bepaalde methodiek gebruikt, die kun je ter discussie stellen. En er kan nieuwe informatie komen in de toekomst en dan moet je je natuurlijk aanpassen. Dat mag je allemaal ter discussie stellen, maar dat betekent niet dat het advies van de Gezondheidsraad dan geen autoriteit meer heeft. Het is immers gebaseerd op heel veel gegevens, onderzoek en kennis van heel veel mensen.”

Zwietering sprak op het Food Safety Event van VMT op 30 november. Hieronder een korte video daarover. Meer informatie over de events van VMT vindt u hier.

 

Reageer op dit artikel