artikel

Groei & ontwikkeling kinderen: vet nodig! *

Voedingscommunicatie

Groei & ontwikkeling kinderen: vet nodig! *

Voor kinderen zijn de vetten alfa-linoleenzuur en linolzuur onmisbaar voor een optimale lichamelijke en mentale groei en ontwikkeling. Vooral alfa-linoleenzuur krijgen kinderen niet altijd voldoende binnen, mogelijk door misperceptie van ouders over vet. Diëtisten en jeugdgezondheidszorgmedewerkers zijn de aangewezen experts om ouders te informeren over het belang van essentiële vetten voor kinderen. Tijdens de scholing Groei & ontwikkeling van kinderen: vet nodig! die Blue Band in september organiseerde, kwamen zowel de wetenschap als praktische adviezen aan de orde.

Professor Lafeber, neonatoloog bij het VU Medisch Centrum, besprak het belang van vetzuren voor een gezonde lichamelijke ontwikkeling van baby’s. Omega-3 en omega-6 vetzuren zijn onmisbare bouwstenen voor nagenoeg alle membranen in ons lichaam (1, 2). ‘We weten dat deze vetzuren de ontwikkeling van de retina, de gezichtsscherpte en het gezichtsvermogen verbeteren bij te vroeg geboren kinderen’, vertelde Lafeber. ‘Tijdens de zwangerschap en lactatieperiode is het daarom belangrijk dat de voeding van de moeder voldoende essentiële vetzuren en DHA bevat.’ Het gewicht van kinderen en hun lichamelijke en geestelijke ontwikkeling kunnen achterblijven ten opzichte van hun genetisch bepaalde mogelijkheden wanneer de vetzuurstatus niet optimaal is (3, 4). Ook wordt het hogere IQ van borstgevoede kinderen toegeschreven aan het hogere DHA-gehalte in borstvoeding vergeleken met flesvoeding (5), maar dit is moeilijk aantoonbaar doordat ook andere verschillen, zoals intelligentie en sociaal economische status van de moeder hierin een rol kunnen spelen. 

Gedrag
Annematt Collot d’Escury-Koenigs, gedragswetenschapper aan de UVA, die de scholingsdag voorzat, liet tijdens haar presentatie zien dat vooral de omega-3-vetzuren een rol spelen in de prikkeloverdracht in onze hersenen en daarmee in de gedragsontwikkeling. ‘Hoe beter de omega-3-status, hoe minder depressie, agressie, ADHD en dyslexie kinderen vertonen’, zegt Collot. ‘Snelheid van informatieverwerking is hier mogelijk de cruciale factor.’ Toediening van visolie (omega-3) en teunisbloemolie (omega-6) lijkt gedragsproblemen en leerproblemen te verminderen bij kinderen met een neiging tot ADHD. Ook treedt er een zichtbare verbetering op van leesvaardigheid, spelling, aandacht, concentratie, werkgeheugen, storend gedrag, angst, impulsiviteit en hyperactiviteit (2,8,9). ‘Het leuke van omega-3 vetzuren is dat het vanaf je geboorte tot aan je 100ste kan bijdragen aan je gezondheid.’

Praktijk
Kortom, kinderen hebben essentiële vetzuren en DHA nodig om zich lichamelijk en geestelijk te ontwikkelen. Essentiële vetten zitten in een beperkt aantal producten, zoals vette vis, noten, olie, margarine/halvarine en vloeibare bak- en braadproducten.

Vooral voor kinderen is het niet altijd makkelijk voldoende goede vetten te eten. ‘Het is aan te bevelen meer aandacht te besteden aan voedingsmiddelen die essentiële vetten bevatten’, zegt Elly Kaldenberg, diëtist bij SanAvis. ‘Wanneer iedere boterham wordt besmeerd met halvarine en vloeibare margarine wordt gebruikt bij koken, krijgen kinderen een belangrijk deel van hun dagelijks aanbevolen hoeveelheid aan essentiële vetten binnen. Bij vier boterhammen al 40%* en bij 1 eetlepel vloeibare margarine 39%. Dit is ook makkelijk in te passen in het dagelijkse voedingspatroon. Natuurlijk blijft gevarieerd eten de basis voor een gezonde voeding.’

Vetperceptie
Het is niet voor iedere ouder duidelijk wat de precieze de rol en functie is van vet in de voeding van hun kind. Dit is mogelijk te wijten aan de negatieve perceptie over vet. De aanwezige gezondheidsprofessionals gaven aan tijdens hun consults aandacht te besteden aan gezonde voeding, het besmeren van de boterham met halvarine en het gebruik van vloeibare margarine bij het bereiden van de maaltijd, maar het het is niet bekend of de gegeven adviezen thuis ook daadwerkelijk worden opgevolgd.  ‘Om te zorgen dat kinderen gezond eten, moet bij ouders de kennis over gezonde voeding en vetten voldoende zijn. Ouders hebben immers een belangrijke voorbeeldfunctie voor hun kinderen. Al vroeg starten met voorlichting richting ouders is dan ook de eerste stap. Alle gezondheidsprofessionals spelen hierin een rol en een goede samenwerking tussen diëtist en jeugdgezondheidszorg is hierbij aan te bevelen. Want voeden en opvoeden gaan hand in hand’, zo viel te beluisteren op de scholingsdag. Vooral moeders geven aan meer hulp te kunnen gebruiken bij het kiezen van producten met essentiële vetten voor hun kind (7). Daarom heeft Blue Band de Goede vettenwijzer ontwikkeld. De gezondheidszorgprofessional kan deze gebruiken bij de uitleg over essentiële vetten. Thuis helpt de Goede vettenwijzer ouders bij hun keuze voor producten met essentiële vetten.

* Gebaseerd op 4 boterhammen besmeerd met 5 gram Blue Band Idee!, waarden op basis van de ADH van ALA voor kinderen van 1 t/m 12 jaar.

Referenties
1. Innis SM. Fatty acids for early human development. Early Human Development 2007; 83: 761-766.
2. Bryan J. et al. Nutrients for cognitive development in school-aged children.
Nutrition Reviews 2004; 62.8: 295-306.
3. Hornstra G. Essentiële vetzuren en de vroege ontwikkeling van kinderen.
Nutrinews 2007; 4: 3-10.
4. Udell T. The effect of
α-linolenic acid and linoleic acid on the growth and development of formula-fed infants: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Lipids 2005; 40.1: 1-11.
5. Innis SM. Omega-3 fatty acids and neural development to 2 years of age: do we know enough for dietary recommendations?
J of pediatric gastroentology and nutrition 2009; 48: S16-S24.
6. TNO 2008. Het gebruik van halvarine, margarine en bak- en braadvet en de inneming van vetzuren en vetoplosbare vitamines bij jonge kinderen.
7. TNS NIPO 2009. Blue Band Kinder Voedingsmonitor meting 3.
8. Richardson AJ. et al.
A Randomized double-blind, placebo controlled study of the effects of supplementation with highly unsaturated fatty acids on ADHD-related symptoms in children with specific learning difficulties. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2002; 26.2: 233-239.
9. Richardson AJ. et al. The Oxford Durham study: a randomized, controlled trial of dietary supplementation with fatty acids in children with developmental coordination disorder.
Pediatrics 2005; 115: 1360-1366.

*In opdracht van Blue Band, Unilever

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 10 van oktober 2009 op bladzijde 28

Reageer op dit artikel