artikel

Maaltijdcriteria waar nodig aangepast voor ouderen

Voedingscommunicatie

Maaltijdservices kunnen een uitkomst zijn voor ouderen die niet meer zelf kunnen koken. Ruim 30% van de calorieën wordt bij het diner ingenomen (1). Het is daarom extra belangrijk dat deze maaltijd gezond is en voldoende voedingstoffen levert.

Maaltijdcriteria waar nodig aangepast voor ouderen

Voor aanbieders van maaltijden voor ouderen heeft het Voedingscentrum Schijf van Vijf-maaltijdcriteria opgesteld. Een gezonde maaltijd bestaat uit minimaal 150 gram groente, voldoende eiwit, volkorenproducten of aardappelen, gezonde vetten en weinig zout. Het Voedingscentrum heeft in 2016 maaltijdcriteria geformuleerd voor hoofdgerechten (2). Deze zijn opgesteld voor voedingsmiddelengroepen en niet voor voedingstoffen. Hiermee sluiten ze aan bij de Richtlijnen goede voeding 2015 die in termen van voedingsmiddelen zijn geformuleerd (3).

Er is uitgegaan van de aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen voor een volwassen vrouw. Daarbij worden niet alle groenten en vetten bij de warme maaltijd gegeten. De voedingsmiddelen in een gezonde maaltijd moeten voldoen aan de criteria voor de Schijf van Vijf. Eventueel kunnen maximaal twee dagkeuzes aan de maaltijd worden toegevoegd. Dit zijn kleine hoeveelheden van producten buiten de Schijf van Vijf die maximaal 75 kcal, 1,7 gram verzadigd vet en 0,5 gram zout per portie bevatten.

Voldoende eiwit

Voor aanbieders zijn de maaltijdcriteria waar nodig aangepast aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voedingsmiddelen voor ouderen. Aanvullend is een eiwitcriterium toegevoegd. Een deel van de afnemers van maaltijden zijn kwetsbare ouderen die te maken hebben met onbedoeld gewichtsverlies, ziekte of herstellende zijn van ziekte, hetgeen vaak gepaard gaat met een afname van de spiermassa. Eiwit is nodig voor de opbouw van de spieren en het goed functioneren van het lichaam.

Voldoende eiwit in de maaltijd is daarom voor ouderen een extra aandachtspunt. Iets meer dan 40% van het eiwit wordt bij de warme maaltijd geconsumeerd (4). Een minimale hoeveelheid van 25 gram eiwit in de warme maaltijd past bij de aanbevolen hoeveelheid eiwit van de Gezondheidsraad (5), de in de literatuur voorgestelde hoeveelheid van 25-30 gram eiwit per maaltijd (6) en bij de hoeveelheid eiwit die door Nederlandse ouderen bij de warme maaltijd wordt gegeten, namelijk 24 tot 31 gram (7).

Criteria

Een Schijf van Vijf hoofdmaaltijd voor ouderen vanaf 70 jaar bestaat uit:

• Energie, 400-700 kcal;

• Minimaal 25 gram eiwit;

• Minimaal 150 gram groente uit de Schijf van Vijf;

• Vlees, vis, ei, vegetarisch product tot maximaal 100 gram en/of maximaal 15 gram noten en/of minimaal 60 gram peulvruchten uit de Schijf van Vijf;

• Aardappelen of graanproducten uit de Schijf van Vijf;

• Vloeibare margarine, vloeibare bak- en braad, of olie uit de Schijf van Vijf tot maximaal 15 gram.

Eventueel kunnen nog worden toegevoegd:

• Andere Schijf van Vijf-producten, zoals kaas of melk;

• Maximaal 2 dagkeuzes of toegevoegd zout, waarbij de maaltijd in totaal maximaal 2 g zout mag bevatten

De maaltijdcriteria voor ouderen worden toegelicht in een handreiking voor de maaltijdaanbieder. Hierin staan ook handvatten voor zorgprofessionals zoals de diëtist voor het adviseren van ouderen over gezonde maaltijden.

Personalized Nutrition op het Voeding Nu Jaarcongres

Kom naar de bijeenkomst van Voeding Nu op 26 november, waar de achtergrond van personalized nutrition uitgebreid aan bod komt.

Tijdens dit nieuwe jaarevenement van Voeding Nu op dinsdag 26 november 2019 bereiden we je voor op de toekomst van het voedingsadvies en de rol die diëtisten en andere voedingsdeskundigen hierin vervullen.

Bekijk het programma

Meld u direct aan

Referenties

1. Ocké MC et al. Diet of community-dwelling older adults. Dutch National Food Consumption Survey Older adults 2010-2012. RIVM 2013. 2. Brink L et al. (2018). Richtlijnen Schijf van Vijf. Voedingscentrum, 5de druk.

3. Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.

4. RIVM, aanvullende tabellen VCP ouderen 2010-2012 – deel 5, macronutriënten.

5. Gezondheidsraad. Voedingsnormen energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001.

6. Paddon-Jones D and Leidy H. Dietary protein and muscle in older persons. Curr Opin Nutr Metab Care, 2014;17:5-11. 7. Tieland M et al. Dietary protein intake in Dutch elderly people: a focus on protein sources. Nutrients, 2015;7:9697-9706.

Reageer op dit artikel