artikel

Supplementen, hulp bij een gezonde leefstijl?

Voedingscommunicatie

Supplementen zijn iets voor topsporters, denkt iedereen. Journalist en ervaringsdeskundige Willem Koert vindt echter dat iedereen baat kan hebben bij supplementen. Hij heeft in het boekje Legale Pep de veilige supplementen op een rijtje gezet. ‘Supplementen gebruiken is als zwemmen in open zee: een goede voorbereiding is belangrijk.’

Supplementen, hulp bij een gezonde leefstijl?

Journalist Willem Koert schreef het boek Legale Pep voor mensen die geïnteresseerd zijn in supplementen. ‘Zowel nieuwkomers als experts komen aan hun trekken.’ In het boek zijn supplementen in acht categorieën verdeeld (zie kader). Per supplement staat aangegeven wat het is, wat het doet, hoe het werkt en wat de bijwerkingen zijn. Koert komt zelf uit de wereld van bodybuilding. In die wereld hield hij zich bezig met anti-doping. ‘Ik zocht naar alternatieven voor doping waarmee sporters beter konden presteren en kwam terecht bij de supplementen. Ik begon te bloggen over het onderwerp en dit boek is daar een spin-off van.’

Vier criteria

Koert hanteerde vier criteria voor supplementen, voordat ze een plekje in het boek mochten krijgen: 1) ze moeten veilig bevonden zijn; 2) ze moeten gemakkelijk in een Nederlandse winkel verkrijgbaar zijn; 3) er moet een onderbouwde humane studie over de werkbaarheid te vinden zijn; 4) er moeten gebruikerservaringen te vinden zijn.

Goede studies

De kwaliteit van de studies was belangrijk, meldt de journalist. ‘Geen dierstudies of in vitro studies, maar het liefst een interventiestudie met een relevante dosering.’ Het nadeel is wel dat de goede studies vaak worden gedaan op kosten van de producent van het supplement, waardoor de onafhankelijkheid te wensen overlaat. ‘Gesponsord onderzoek is vaak goed. Deze studies worden gedaan met grotere testgroepen en bovendien is de statistiek vaak beter.’ Gebruikerservaringen zijn ook een goede bron, vertelt Koert, mits je weet waar je op moet letten. ‘Sommige ervaringen worden geschreven door representanten van de producenten. Is er in onlineforums flinke discussie over de positieve en negatieve aspecten van supplementen, dan is de kans groter dat er echte gebruikers aan het woord zijn.’

Vitamines en mineralen zijn de best onderzochte supplementen. ‘In de jaren 80 en 90 was er veel bereidheid om te kijken naar het effect van supplementen. Er zijn toen echter veel studies gedaan met belachelijk hoge doseringen. De uitkomsten daarvan waren teleurstellend. Achteraf een gemiste kans, want onderzoek naar de mogelijke positieve effecten van een Davitamon-pilletje is toen niet uitgevoerd. Dat onderzoek is er nog steeds niet.’

Creatine

Het meest onderzochte supplement is creatine. Het wordt gebruikt om grotere en sterkere spieren te kweken. ‘De niche van de supplementenindustrie waarin het meeste geld omgaat, is die van de sportsupplementen. Daar komt dus het meeste onderzoek vandaan.’ Ook ketonen zijn een groep supplementen die redelijk goed is onderzocht door de producent. ‘Dit is echter een peperduur supplement dat dertig tot vijftig euro per dag kost. Geheel onafhankelijk herhaalonderzoek is daarom niet te betalen voor universiteiten. In een tijd waarin de medische zorg onder druk staat, is het ook maar de vraag of het ethisch verantwoord is om belastinggeld te besteden aan onderzoek naar zo’n kostbaar supplement.’

Categorieën
Willem Koert heeft de supplementen in 8 categorieën ingedeeld:
1. Fitter met o.a. spirulina
2. Slanker met o.a. choline
3. Gespierder en sterker met o.a. creatine
4. Mooier met o.a. hyaluronzuur
5. Slimmer en alerter met o.a. ornithine
6. Innerlijke rust met o.a. cannabidiol
7. Beter slapen met o.a. magnesium
8. Gezonder met o.a. gelatine

Geheugen verbeteren

In opkomst zijn supplementen die gebruikers slimmer en sneller zouden moeten maken en bovendien hun geheugen zouden moeten verbeteren, vertelt Koert. ‘Het is echt een scene: nootropics. Er zijn veel gebruikerservaringen en daaromheen is een hele industrie ontstaan. Tyrosine is in deze categorie een veel gebruikt supplement. Het is een alternatief voor ‘studeerdrugs’ als Ritalin.’ Koert is zelf enthousiast over yambushitake, een Japanse eetbare paddenstoel: ‘Ik werd er mentaal helderder van.’

Goede supplementen

Hoe kan een consument weten wat een goed en veilig supplement is? ‘Doe onderzoek voordat je een supplement gaat kopen’ zegt de ervaringsdeskundige Koert stellig. ‘Google naar een product. Kijk op Wikipedia, of op andere goede websites als Examine. De Dopingautoriteit heeft een gratis app met informatie over sportsupplementen. Voor wie zoekt, is er goede informatie over effectiviteit en veiligheid voorhanden.

Supplementen nemen is niet als wandelen in het park. Het is zwemmen in open zee: je moet goed voorbereid zijn en weten wat je koopt.’ Consumenten moeten volgens Koert oppassen voor het “stapelen” van supplementen: ‘ Aan veel supplementen worden mineralen en vitamines toegevoegd. Als iemand een hele batterij aan supplementen neemt, kan de inname van sommige mineralen en vitamines gevaarlijk hoog worden. Koert heeft de meeste van de beschreven supplementen zelf gebruikt.

Hij nam zelf creatine (‘werkt heel goed, maar de bijwerkingen zijn onaangenaam’), visolie (‘gebruik ik al heel lang en heeft een subtiel effect’) en yambushitake. Volgens Koert zien diëtisten supplementen vaak als “vijand”, omdat ze denken dat ze gevaarlijk zijn of dat hun cliënten niet meer zullen letten op wat ze eten. ‘Cliënten moeten natuurlijk hun hele leefstijl omgooien om gezonder te leven. Maar dat is moeilijk en ze zien er vaak tegenop om ermee te beginnen. Een supplement, zoals een laaggedoseerd multipreparaat, kan een beginnetje zijn.’

Reageer op dit artikel