artikel

Fruit2day versus vers fruit *

Voedingswetenschap

Fruit2day versus vers fruit *

Fruit2day is op de markt gebracht om het innemen van fruit voor mensen gemakkelijker te maken. De vraag komt dan op of deze producten wel vergelijkbaar zijn met vers fruit. Daarom is Fruit2day in opdracht van Hero bestudeerd. Uit onderzoek onder 24 personen bleek dat het effect van Fruit2day op de antioxidantenstatus in plasma vergelijkbaar is met die van een fruitsalade.

Veel van de gezondheidseffecten worden toegeschreven aan antioxidanten in groente en fruit (3). Helaas haalt maar liefst 80 procent van de Nederlanders de WHO-aanbeveling van 200 gram fruit per dag niet. De voedingsindustrie speelt hierop in en brengt allerlei vruchtendranken, vruchtenpurees en vruchtenconcentraten op de markt. De vraag komt dan op of deze producten wel vergelijkbaar zijn met vers fruit.

In het licht van deze vraag is, in opdracht van Hero, het product Fruit2dayâ bestudeerd. Fruit2dayâis een combinatie van sap, puree en stukjes fruit. De vraag was of Fruit2dayâ een vergelijkbare voedingswaarde levert als vers fruit, uitgaande van de 10 meest gegeten fruitsoorten in Nederland (zie tabel 1). Gekeken is naar gehaltes aan vitamine C, foliumzuur, vezels, polyfenolen, kalium en carotenoïden (afbeelding 1). Het blijkt dat Fruit2day voor verschillende gezondheidsbevorderende inhoudsstoffen gemiddeld scoort in vergelijking met vers fruit.

Antioxidanten
Vitamine C, polyfenolen en carotenoïden zijn antioxidanten. In het lichaam worden bij allerlei fysiologische processen oxidanten gevormd. Indien deze oxidanten (zoals zuurstofradicalen) in overmaat, ten opzichte van de antioxidanten, aanwezig zijn, geven zij schade aan eiwitten, vetten, koolhydraten of DNA. De situatie waarbij deze overmaat aan oxidanten aanwezig is, wordt oxidatieve stress genoemd. Oxidatieve stress is geassocieerd met verschillende chronische ziekten. Antioxidanten zoals die voorkomen in groenten en fruit zouden deze ziekten kunnen beteugelen.

In plaats van afzonderlijke antioxidanten te meten, kan er ook gekeken worden naar een overall-antioxidantstatus van de verschillende fruitsoorten. Wij hebben de zogeheten TEAC- en de ORAC-methode (zie kader) daarvoor gebruikt. Ook met deze parameters is  Fruit2day vergelijkbaar met vers fruit (afbeelding 1b).

In-vivovergelijking van producten
Om na te gaan of de vergelijking tussen antioxidanten in Fruit2dayâ en vers fruit ook in vivo opgaat, is een studie gedaan met 24 mannelijke vrijwilligers. Iedere vrijwilliger kreeg op drie verschillende dagen op nuchtere maag eenmalig 400 gram fruitsalade, 400 gram geschilde appel (Golden Delicious) of 400 mL Fruit2dayâ (aardbei-sinaasappel-variant). De fruitsalade werd samengesteld uit de tien meest gegeten soorten fruit in Nederland in percentuele hoeveelheden zoals die zijn vermeld in het Nederlandse voedingsstoffenbestand, de NEVO tabel 2006 (tabel 1). Het experiment werd onder (zo goed mogelijk) gestandaardiseerde omstandigheden uitgevoerd. Hiertoe hielden de vrijwilligers op de dag voor de proef een antioxidantarme dag (en dus namen zij bijvoorbeeld geen koffie, thee, wijn, groente of fruit) en werd op de avond voor het experiment een antioxidantarme bamimaaltijd gegeten. Op de testdag werd de fruitsalade, de Fruit2dayâ of de geschilde appel gegeven. Vervolgens werd op gezette tijden bloed geprikt en in het plasma de overall antioxidantenstatus via de TEAC-bepaling gemeten. De dag waarop de geschilde appel werd gegeven vormde voor iedere vrijwilliger de eigen controlesituatie. Tussen de toediening van de drie verschillende soorten fruit werd een week gewacht om er voor te zorgen dat eventuele effecten van een eerdere interventie geen invloed konden hebben.

Urinezuur
Een van de antioxidanten die in belangrijke mate bijdragen aan de zogeheten TEAC-score in plasma is urinezuur. Het is bekend dat urinezuur ontstaat door de inname van fructose. Fructose wordt in de lever omgezet tot fructose-1-fosfaat. Hierbij worden ATP en anorganisch fosfaat (Pi) als fosfaatleveranciers gebruikt. ATP en Pi zijn remmers van de enzymen (5’-nucleotidase en AMP-deaminase) die tot de vorming van urinezuur leiden. Doordat de remming door ATP en Pi van deze urinezuurvormende enzymen minder wordt, zal de plasmaconcentratie van urinezuur stijgen. Omdat bij het meten met de TEAC-methode als overall maat voor de antioxidantenstatus de interesse vooral uitgaat naar andere antioxidanten dan urinezuur, wordt de TEAC-maat gecorrigeerd voor urinezuur.

In het geval dat er alleen 400 g geschilde appel wordt toegediend, neemt de TEAC in de loop van de dag af. Blijkbaar worden er oxidanten geproduceerd die de antioxidanten verbruiken waardoor de TEAC afneemt over de 6 uur dat er bloed wordt afgenomen na de interventie. Alleen 400 gram geschilde appel levert blijkbaar niet genoeg antioxidanten om deze TEAC-daling te voorkomen. Met zowel de fruitsalade als met Fruit2dayâ wordt de daling van de TEAC voorkomen (Afbeelding 2).

De gezonde ingrediënten van Fruit2dayâ zijn vergelijkbaar met die van vers fruit. Het effect van Fruit2dayâ op de antioxidantenstatus in plasma is vergelijkbaar met die van een fruitsalade. 

De TEAC- en ORAC-methode uitgelicht
Er zijn verschillende methoden om de overall antioxidantwaarde te kunnen meten. De twee meest gebruikte methoden zijn de ORAC- en de TEAC-methode. De ORAC-methode (ORAC staat voor Oxygen Radical Absorbance Capacity) is erop gebaseerd dat een fluorescerend molecule dat wordt toegevoegd (vaak is dat fluoresceïne), minder gaat fluoresceren als het wordt geoxideerd. De oxidator die wordt toegevoegd is een radicaal generator, vaak is dat een azo-verbinding. Een antioxidant zal de oxidatie van het fluoresceïne in zekere mate voorkomen. De antioxidantwaarde van voedingsmiddelen, voedingscomponenten of van bloedplasma kan zo vergeleken worden.

De TEAC-methode heeft de voorkeur want de uitkomst wordt beter begrepen. TEAC staat voor Trolox Equivalent Antioxidant Capacity. De stof trolox is een wateroplosbaar analogon van vitamine E. TEAC is gebaseerd op de ontkleuring van een artificieel radicaal cation molecule, het zogenoemde ABTS-radicaal, dat vooraf wordt gemaakt. Dit radicaal heeft een intense kleur en een absorbeert licht met een golflengte van 734 nm. Antioxidanten reageren met het ABTS radicaal, waarbij het radicaal wordt omgezet in een kleurloos product. De mate van ontkleuring is een maat voor de overall antoxidantenstatus van plasma. De ontkleuring door allerlei antioxidanten (in voeding of in bloedplasma) wordt gerelateerd aan de ontkleuring die teweeg wordt gebracht door trolox. De verkregen waarden zijn op deze wijze goed vergelijkbaar.

Referenties
1. http://www.who.int/dietphysicalactivity/fruit/en/index.html
2. He FJ, Nowson CA, MacGregor GA. Fruit and vegetable consumption and stroke: Meta–analysis of cohort studies. Lancet 2006;367:320-326.
3. John JH, Ziebland S, Roe LS, Neil HAW. Effects of fruit and vegetable consumption on plasma antioxidant concentration and blood pressure: a randomized controlled trial.
Lancet 2002;359:1969-1974.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 9 van september 2009 op bladzijde 14

Reageer op dit artikel