artikel

30 tot 40 procent van alle kanker kan worden voorkomen *

Voedingswetenschap

30 tot 40 procent van alle kanker kan worden voorkomen *

Begin februari werd bekend dat de ziekte kanker doodsoorzaak nummer 1 is in Nederland. Tijdens het 2e Nationale Voedingscongres, dat op 10 februari in De Reehorst in Ede werd gehouden, was voeding en kanker een van de thema’s. Over dit onderwerp spraken onder andere Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Kanker aan de Wageningen Universiteit en Paul van Leeuwen, hoogleraar experimentele chirurgie van de Vrije Universiteit.

Ellen Kampman bracht in haar lezing naar voren dat 30 tot 40 procent van alle kankergevallen voorkomen kan worden door gezonde voedingsgewoonten en een verhoogde lichamelijke activiteit. Dit is één van de belangrijkste resultaten uit  het tweede rapport van het World Cancer Research Fund Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective rapport”, een literatuuronderzoek en meta-analyses van meer dan 7000 epidemiologische studies over het ontstaan van kanker wat verleden jaar verscheen  Deze studies werden ondersteund door resultaten van onder andere dierstudies en invitro-studies. Het aandeel van kanker op de totale sterfte is in de laatste jaren gestaag toegenomen, van 23 procent in de jaren 70 naar 30 procent nu. De overlevingskans is daarentegen meer dan verdubbeld, onder meer door het eerder ontdekken van de symptomen, screening en betere therapieën.

Overgewicht

Personen die kampen met overgewicht of obesitas hebben een verhoogd risico op sommige vormen van kanker. In 2007 had 45 procent van de Nederlandse bevolking van twintig jaar en ouder matig dan wel ernstig overgewicht. Volgens de Nederlandse Kankerbestrijding zal door een toename van het aantal mensen met (ernstig) overgewicht over ongeveer tien jaar 8 tot 15 procent van alle sterfgevallen van kanker te wijten zijn aan overgewicht. Kampman gaf aan dat overgewicht een verhoogd risico op dikke darm (colon)-, borst-, slokdarm-, pancreas-, endometrium-, nier-, en prostaatkanker geeft. Het WCRF rapport adviseert te streven naar een slank postuur en minstens een half uur per dag te bewegen om het risico op colon-, endometriumkanker en borstkanker (na de menopauze) te verlagen. Verder komt uit het WCRF rapport naar voren dat het dagelijks eten van groenten en fruit bescherming biedt tegen kanker in de mond, het hoofd-halsgebied, de oesofagus en de maag. De inname van roodvlees zou moeten worden beperkt tot maximaal 500 gram (bereid vlees) per week, waarvan weinig tot niets bewerkt. Roodvlees bevat de stof heamijzer, een toxische stof die de darmwand kan beschadigen, aldus Kampman.

Sarcopenic obesity

Meer dan de helft van de vrouwen die met borstkanker te maken krijgen, zal gedurende de behandeling met chemotherapie een toename van het gewicht zien. Het gaat om een gewichtstoename van gemiddeld 2 tot 6 kilo waarbij tegelijkertijd de vetvrije massa afneemt of gelijk blijft, ook wel ‘sarcopenic obesity’ genoemd. Kampman illustreerde dat obese patiënten met sarcopenic obesity een overlevingskans van ongeveer 30 maanden hebben. Obese patiënten zonder sarcopenic obesity hebben een overlevingskans van meer dan 40 maanden.

Arginine

Paul van Leeuwen, Hoogleraar experimentele chirurgie van het VUMC, de tweede spreker over kanker en voeding, besteedde tijdens het congres aandacht aan de behandeling van kanker met speciale aandacht voor arginine. Arginine is een semi-essentieel aminozuur dat een belangrijke bouwsteen van eiwitten in het lichaam is. Deze stof is essentieel voor T-cellen en kan in het lichaam zelf gevormd worden via de ureumcyclus. Tijdens zijn lezing gaf Van Leeuwen aan dat deze T-cellen arginine nodig hebben om de groei van de tumoren te kunnen remmen. Ook meldde hij dat arginine bijdraagt aan de aanwezigheid in het lichaam van stikstofmonoxide, een belangrijke biologische signaalstof, die samen met chemotherapie een rol speelt bij de remming van tumorgroei.

Tijdens haar lezing liet Ellen Kampman een aantal aanbevelingen voor kanker zien die zijn opgesteld door het Expert Panel van het WCRF:

  1. Wees zo slank mogelijk binnen de normale range van lichaamsgewicht
  2. Wees lichamelijk actief als onderdeel van het dagelijkse leven
  3. Beperk consumptie van voedingsmiddelen met hoge energiedichtheid
  4. Eet voornamelijk voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong
  5. Beperk de inname van rood vlees
  6. Beperk de inname van alcoholische dranken
  7. Beperk de zoutconsumptie
  8. Supplementen: stel als doel om de voedingsbehoeften alleen via voeding te bereiken
  9. Moeders geven borstvoeding; kinderen krijgen borstvoeding
  10. Overlevenden van kanker: volg de aanbevelingen voor de preventie van kanker

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 4 van april 2009 op bladzijde 21

Reageer op dit artikel