artikel

Cafeïneadviezen *

Voedingswetenschap

Cafeïneadviezen *

Cafeïne is een stof die van nature voor- komt in koffie, en in kleinere hoeveelheden in thee. Andere bronnen zijn cola, ijsthee, drankjes met guarana, chocolade en producten met cacao, zoals chocolade- melk en desserts. Deze producten zijn onderdeel van het voedingspatroon van veel Nederlanders. Omdat cafeïne naast positieve effecten ook negatieve effecten kan hebben, geeft het Voedingscentrum aanbevelingen voor veilige consumptie- niveaus.

De adviezen zijn gebaseerd op het huidige cafeïnegebruik en op de gezondheidseffecten van cafeïne.

De opkomst van energiedrankjes
De veilige inname van cafeïne en de directe of indirecte invloed op gedrag, zijn meer in de belangstelling gekomen door de introductie van energiedrank in de jaren 80. Hierdoor nemen jongeren potentieel meer cafeïne in. Uit onderzoeken van het Trimbos-instituut, Voedingscentrum en Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) blijkt dat energiedrankjes populair zijn op jonge leeftijd. Energiedrankjes bevatten meestal dezelfde hoeveelheden cafeïne als in koffie.

Effecten van cafeïne
Cafeïne kan zowel positieve als negatieve effecten hebben. De Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) bevestigt dat matige cafeïneconsumptie de alertheid en aandacht (concentratie) kan verhogen. Zo kan cafeïne in een kleine hoeveelheid, vergelijkbaar met de hoeveelheid in 1 à 2 kopjes koffie, een opwekkende werking hebben en het gevoel van vermoeidheid verdrijven.

Te veel cafeïne kan juist nadelige effecten hebben. Wat te veel is, verschilt sterk per persoon. Niet iedereen is even gevoelig voor de werking van cafeïne. Mensen die gevoelig zijn voor cafeïne kunnen bijvoorbeeld last krijgen van rusteloosheid, angstgevoelens, prikkelbaarheid, hoofdpijn, beven, duizeligheid, slaapproblemen, suizende oren en hartkloppingen. Wie stopt met het drinken van cafeïnerijke dranken of overstapt op cafeïnevrije koffie, kan last krijgen van ontwenningsverschijnselen.

Zwangerschap en borstvoeding
Cafeïne is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind. Naarmate de moeder meer cafeïne binnenkrijgt, stijgt de kans op een miskraam of op een baby met een laag geboortegewicht. Na de geboorte kan cafeïne effect hebben op het kind via de moedermelk. Cafeïne kan op die manier de baby onrustig maken.

Effecten bij kinderen
Kinderen tot 13 jaar vormen een risicogroep, omdat de ontwikkeling van het zenuwstelsel door een overmaat aan cafeïne kan worden aangetast. Bij jongeren lijkt er sprake van een relatie tussen het drinken van energiedrankjes en ‘probleemgedrag’.

Adviezen van het Voedingscentrum
Het Voedingscentrum gaat bij de huidige adviezen uit van het voorzorgprincipe. Vooral vanwege een aantal onzekerheden rond het veilig gebruik van energiedrank. De adviezen geven veilige consumptieniveaus aan. Bij alle adviezen is rekening gehouden met een gemiddeld gebruik van andere bronnen van cafeïne, zoals thee en frisdrank. Vanwege mogelijke gezondheidsrisico’s geldt er een algemene waarschuwing voor kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.

Gezonde volwassenen lopen geen gezondheidsrisico’s bij gebruik tot ongeveer 400 milligram cafeïne per dag. Dit komt neer op ongeveer 4 cafeïnerijke producten, zoals een kopje koffie of een standaard blikje energiedrank. Het algemene advies voor volwassenen geldt niet voor personen die gevoelig zijn voor cafeïne.

Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, krijgen het advies geen cafeïnerijke producten te nemen of het gebruik ervan sterk te beperken tot minder dan 200 milligram cafeïne per dag. Dat komt neer op maximaal 1 kopje koffie of blikje energiedrank.

Voor kinderen volgt het Voedingscentrum het advies van andere landen van maximaal 2,5 milligram cafeïne/kilo lichaamsgewicht per dag. Op basis hiervan is het gebruik van cafeïnerijke producten door kinderen tot 13 jaar af te raden. Kinderen van 13 tot 18 jaar krijgen het advies maximaal 1 cafeïnerijk product per dag te nemen.

Meer weten?
Dit is slechts een voorproefje. In de factsheet Cafeïne die bij dit nummer is bijgesloten lees je alles over de adviezen van het Voedingscentrum en hoe deze tot stand zijn gekomen.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 12 van december 2013 op bladzijde 28

Reageer op dit artikel