artikel

Suppletieadviezen voor vitamines, mineralen en spoorelementen *

Voedingswetenschap

Suppletieadviezen voor vitamines, mineralen en spoorelementen *

Vitamines, mineralen en spoorelementen zijn essentieel voor het behoud van een goede gezondheid en de preventie van chronische ziekten. Voor vrijwel iedereen levert gevarieerd eten volgens de Richt- lijnen Goede Voeding voldoende van deze microvoedingsstoffen.

Het gebruik van een supplement is voor de meeste mensen dus niet nodig. Het levert geen extra gezondheidsvoordeel op, en kan zelfs schadelijk zijn. Ook kan een supplement de gebruikelijke voeding niet vervangen. Maar voor bepaalde risicogroepen in de bevolking is aangetoond dat het nemen van een supplement van een bepaalde microvoedingsstof wél gezondheidswinst kan opleveren. Voor deze risicogroepengroepen hanteert het Voedingscentrum de suppletieadviezen van de Gezondheidsraad. Er gelden suppletieadviezen voor de hieronder beschreven microvoedingsstoffen.

Foliumzuur
Het gebruik van extra foliumzuur is vlak voor en vroeg in de zwangerschap belangrijk. Extra foliumzuur verkleint de kans op geboorteafwijkingen, zoals een open ruggetje, een hazenlip en open gehemelte.

Vitamine D
Vitamine D is nodig voor een goede botopbouw. Het lichaam maakt vitamine D aan onder invloed van zonlicht. Iemand met een lichte huidskleur die regelmatig in de zon komt, maakt ongeveer twee derde van de vitamine D zelf aan uit zonlicht. De rest komt uit de voeding. Vitamine D suppletieadviezen gelden voor jonge kinderen, zwangere vrouwen, mensen met een donkere huidskleur, mensen die weinig buiten komen of lichaamsbedekkende kleding dragen, vrouwen van 50 jaar en ouder en voor iedereen van 70 jaar en ouder.

Vitamine K
Voor baby’s tot drie maanden die borstvoeding krijgen, geldt het advies extra vitamine K te gebruiken om (hersen)bloedingen te voorkomen. Daarnaast adviseert het Voedingscentrum ook extra vitamine K voor baby’s die minder dan 500 milliliter volledige zuigelingenvoeding krijgen.

Vitamine B12
Vitamine B12 is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel. Veganisten lopen een risico op een vitamine B12 tekort, omdat zij geen dierlijke producten eten. Veganisten krijgen het advies om supplementen of verrijkte voedingsmiddelen met vitamine B12 te gebruiken.

Te hoge inname
Voor een groot aantal microvoedingsstoffen is vastgesteld dat een te hoge dosering schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Voor deze microvoedingsstoffen zijn door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit EFSA aanvaardbare bovengrenzen van inname opgesteld.

Met uitzondering van vitamine A komt overdosering alleen voor bij het gebruik van een overmaat aan hoog gedoseerde supplementen, van verrijkte voedingsmiddelen of bij individuele overgevoeligheid (bijvoorbeeld ijzerstapelingsziekte). Bij gebruik van supplementen wordt geadviseerd niet meer dan één keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) te nemen.

Voor onderstaande microvoedingsstoffen hanteert het Voedingscentrum adviezen over een te hoge inname van de Gezondheidsraad en EFSA.

Vitamine A
Zwangere vrouwen krijgen het advies geen vitamine A-supplementen te slikken en het gebruik van lever(producten) te beperken. Een te hoge vitamine A-inname vormt een risico op aangeboren afwijkingen. Daarnaast adviseert het Voedingscentrum om kinderen van 1 tot 3 jaar niet te veel lever(producten) te geven.

Bètacaroteen
Voor rokers geldt het advies supplementen met hoge doseringen bètacaroteen te mijden, om het risico op longkanker te voorkomen.

Misvattingen over supplementen
Aan het gebruik van supplementen worden vaak gunstige gezondheidseffecten toegeschreven. Veel van deze gezondheidseffecten zijn niet aangetoond. Alleen als het effect wetenschappelijk is onderbouwd, mag er een claim op een supplement staan. Claims op supplementen zeggen iets over het effect van de voedingsstof op het normaal functioneren van het lichaam bij normale doseringen. Het zegt niets over het verminderen van ziekterisico of het verbeteren van de gezondheid. Er zijn geen extra gezondheidseffecten te verwachten bij inname hoger dan de ADH.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 7/8 van juli/augustus 2014 op bladzijde 25

Reageer op dit artikel