artikel

‘Ook na bariatrische chirurgie zal de patiënt zijn leefstijl moeten aanpassen’ *

Voedingswetenschap

‘Ook na bariatrische chirurgie zal de patiënt zijn leefstijl moeten aanpassen’ *

Hoeveel vitamines en mineralen hebben we nodig en krijgen we in Nederland genoeg van deze stoffen binnen? En hoe zit dat als je aan de lijn doet of een maagverkleining hebt gehad? Of alleen maar rauwe producten eet? Tijdens de Voeding Nu-bijeenkomst Vitamines & Mineralen eind september in Tomatoworld in Honselersdijk, gingen vier deskundigen in op deze en nog veel meer vragen voor een publiek van gewichtsconsulenten, diëtisten en andere belangstellenden.

Suzan Tuinier van het Vitamine Informatie Bureau zette voor de aanwezigen uiteen dat voor de meeste vitaminen en mineralen de Gezondheidsraad een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) heeft vastgesteld. De ADH is zo gekozen dat bij deze hoeveelheid  97,5 procent van de Nederlandse bevolking voldoende van een voedingsstof binnenkrijgt. De ADH die op het etiket staat wordt vastgesteld binnen de Warenwet en is de gemiddelde ADH voor volwassenen. Een aangepaste ADH voor specifieke doelgroepen of leeftijdscategorieën bestaat nog niet.

Tuinier hield haar gehoor voor dat uit de Voedselconsumptiepeiling (VCP) van het RIVM blijkt, dat hoe ouder we worden, hoe beter we eten. Maar uit de VCP blijkt ook dat verschillende groepen Nederlanders krap zitten als het gaat om hun vitamine-inname. Met name ouderen kunnen tekort hebben aan vitamine D; vrouwen die zwanger willen worden een tekort aan foliumzuur. Bij pasgeboren baby’s kan een tekort aan vitamine K voorkomen en voor veganisten is het van belang het vitamine B12-gehalte in de gaten te houden.

De ADH is niet zaligmakend; sommige groepen hebben een hogere behoefte door specifieke omstandigheden, zoals ziekte, medicijngebruik en genetische aanleg. Door medicatie kan de absorptie van vitaminen verlaagd zijn of de verliezen verhoogd. Ook kan bij medicatiegebruik het vitaminemetabolisme veranderd zijn. Tekorten zijn met name te verwachten bij ouderen, (top)sporters, lijners, rokers en vegetariërs. Voor meer informatie over de verschillende vitamines verwijst Tuinier naar de e-books op www.voedingonline.nl.

Vitamine D
Jos Wielders, klinisch-chemicus van het Meander Medisch Centrum zoomde in op vitamine D. De  ADH voor vitamine D is door de Gezondheidsraad vastgesteld op basis van de botgezondheid, legde hij uit. De ondergrens die in Nederland gehanteerd wordt is 30 nmol/l voor mensen jonger dan 70 jaar en 50 nmol/l voor mensen ouder dan 70. Wielders liet zien dat in veel andere landen de ADH voor vitamine D een stuk hoger ligt. Landen als Duitsland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten hanteren een ondergrens bij 50 nmol voor alle leeftijden. Wielders wijt dit verschil onder andere aan ijkpunten, anders dan de botgezondheid alleen.

Tijdens zijn voordracht liet hij resultaten van onderzoeken zien waarin andere effecten, de zogenaamde Non-calcemische effecten van vitamine D, bekeken werden. Volgens de onderzoeken die Wielders aanhaalde,  zorgt voldoende vitamine D, behalve voor het behoud van de botgezondheid voor een heel scala aan ziekten: kanker, infecties, diabetes, spierzwakte, depressie en meer. Volgens Wielders beginnen de preventieve, Non-calcemische effecten bij 75 nmol/l. Het optimum ligt tussen 90 en 100 nmol/l, het dubbele van wat in Nederland de ondergrens is. Volgens Wielders is het daarom een goed idee om meer in de zon te zitten, zonder zonnebrandcrème.

Bariatrische chirurgie
Internist-endocrinoloog Jeroen Nijhuis, gaf een overzicht van de medische mogelijkheden om mensen met obesitas te helpen. De farmaceutische industrie is al lang, tevergeefs, op zoek naar de wonderpil waar mensen vanzelf van afvallen, vertelde Nijhuis, die zich tegelijkertijd afvroeg of hij zo’n wonderpil zelf wel zou willen voorschrijven aan zijn patiënten. Volgens de internist-endocrinoloog zou zo’n wonderpil tot meer risicovol gedrag kunnen leiden. Hij is van mening dat aanpassing van leefstijl de enige, duurzame oplossing is om mensen te laten afvallen.

Bij veel afvalsupplementen en -geneesmiddelen is de effectiviteit discutabel, weet Nijhuis. Supplementen die wel een klein effect laten zien zijn Chitosan (exostelet van krabben en garnalen)  en Litramine (vezels van cactusvijg), maar hiernaar is meer onderzoek nodig. Ook nicotine haalde hij aan als ‘veelbelovende stof’, maar is niet aan te raden aan verslavingsgevoelige mensen.

Nijhuis bracht naar voren dat in de VS twee geneesmiddelen zijn goedgekeurd die (nog) niet in Europa op de markt zijn. De eerste is Toparimaat, die een amfetamine-achtige stof bevat, maar een verhoogde hartslag als bijwerking kan hebben. De tweede is Lorcaserin. Dit middel verhoogt het serotoninegehalte in de hersenen en geeft sneller een verzadigd  gevoel.

Ook ging de arts in op een ander medisch gebied waarop veel hoop is gevestigd: de bariatrische chirurgie. Met verschillende operatieve ingrepen kan de voedselinname (restrictief) of de opnamecapaciteit (malabsorptief) bij de patiënt beperkt worden. Voorbeelden zijn de maagband of maagverkleining. Bij de malabsorptieve ingrepen is de opnamecapaciteit verminderd door overslaan van een (groot) deel van de dunne darm waar de opname van voedingstoffen plaatsvindt. Bij beide soorten is er een risico op tekorten van voedingsstoffen. In de richtlijn na bariatrische chirurgie wordt aangegeven dat de patiënt behalve calcium, vitamine D, foliumzuur, ijzer, en vitamine B12 ook dagelijks een multivitaminepil zou moeten slikken. ‘Maar ook na bariatrische chirurgie zal de patiënt zijn leefstijl aan moeten passen’, stelt Nijhuis. ‘Anders komt de patiënt op termijn weer aan.’ Nijhuis gaf een voorbeeld van een patiënt die zijn frikandel samen met een milkshake in de blender pureert omdat hij het anders niet kan eten.

Raw food
Yneke Vocking, voedingskundige en leefstijlcoach, ging tijdens de bijeenkomst in op de samenstelling van verschillende voedingspatronen. Ze vroeg zich af hoeveel energie een eetpatroon moet bevatten om genoeg vitamines en mineralen binnen te krijgen. Om antwoord te geven had ze dagmenu’s van verschillende normale en alternatieve eetpatronen ingevoerd in de Eetmeter van het Voedingscentrum. Na het invoeren van een dagmenu kan hiermee een overzicht worden uitgedraaid van alle voedingsstoffen die het menu bevat. Met verschillende kleuren is in een oogopslag te zien welke voedingsstoffen te veel, voldoende of onvoldoende in het eetpatroon zitten.

De eetpatronen die Vocking onder de loep nam, waren onder andere het paleodieet; een rawfood voedingspatroon; eten volgens de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden van het Voedingscentrum; en een ongezond eetpatroon met wit brood, volvette zuivelproducten, saucijzenbroodjes en dergelijke. Bij een calorie-inname van net boven 1600 kcal bevatten de meeste voedingspatronen voldoende vitamines en mineralen, behalve het rawfood dieet en het ongezonde eetpatroon. Deze twee bevatten te weinig van veel verschillende vitamines en mineralen. Bij de andere eetpatronen was er een klein tekort aan kalium, ijzer, vitamine B1 en vitamine D.

Meer informatie:
http://www.voedingscentrum.nl/nl/pers/factsheets.aspx

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 11 van november 2014 op bladzijde 20

Reageer op dit artikel