artikel

‘Canadese schrijft eenzijdig manifest over melk en melkproducten’ *

Voedingswetenschap

‘Canadese schrijft eenzijdig manifest over melk en melkproducten’ *

Ze schreef al een boek over sinaasappelsap (uit pak), daarna was melk aan de beurt, en waarschijnlijk is water het volgende ‘slachtoffer’. De onderwerpen die auteur Alissa Hamilton aansnijdt, komen er meestal niet zo goed vanaf. Deze zomer kwam haar boek Got milked in een Nederlandse vertaling uit als Melk de witte sloper. Ter promotie van haar boek was ze in Amsterdam waar Voeding Nu haar opzocht.

Ze komt uit Ontario, Canada, is daar opgeleid en geregistreerd als advocaat, maar Alissa Hamilton promoveerde op een studie milieukunde die voor een groot deel betrekking had op sinaasappelsap. Nu is ze vooral schrijver van non-fictie-boeken. De inhoud van haar studie transformeerde ze naar haar eerste boek Sqeezed, What You Don’t Know About Orange Juice. Hierin vertelt ze dat sinaasappelsap uit een pak niet zo gezond is als veel mensen denken; het lijkt alsof ze een vers sapje te pakken hebben, maar daar is volgens Hamilton weinig tot niets van waar. Je mag het wel van haar drinken, maar ‘het is niet vers, gemaakt op basis van concentraat en staat bol van de toevoegingen’.

Vijf jaar later beproeft  ze met Got Milked, in het Nederlands vertaald als Melk de witte sloper, hetzelfde concept. Ruim 300 pagina’s die vooral negatief zijn over de consumptie van melk en melkproducten.

Aparte voedingsgroep
Hamilton begon aan het werk omdat een studievriendin zich schuldig voelde over het feit dat ze haar zoontje geen melkproducten gaf, terwijl melk overal als gezond werd bestempeld. Kon haar kind wel zonder melk? In een wereld waarin het als ‘onmisbaar’ wordt aangeprezen. Het antwoord van Hamilton na haar zoektocht: ‘Ja, je kunt ook zonder melk, mits je je voedingsstoffen maar binnenkrijgt’. Dus als je je calcium uit bijvoorbeeld broccoli, basilicum of een andere bron haalt, is het ook goed. Wederom zegt Hamilton niet dat je geen melk of melkproducten mag drinken – zelf eet ze ook yoghurt – maar de positieve promotie en stimulatie van melk vindt ze doorgeslagen.

Zijn voor deze kernboodschap die ze wil vertellen honderden pagina’s nodig die vooral negatief zijn over melk? Melk en melkproducten bevatten bruikbare nutriënten als proteïnen en calcium, bovendien is het in Nederland onderdeel van een cultureel bepaald voedingspatroon. ‘Er wordt in de reclame en marketing gedaan alsof melk en melkproducten onmisbaar zijn’, zegt Hamilton. ‘Als je ze niet neemt, mis je wat. De boodschap is dat het een makkelijke manier is om calcium of eiwitten binnen te krijgen. We worden overvoerd met positieve eigenschappen van melk. Als er studies zijn die op negatieve aspecten wijzen, worden ze afgedaan als zou het observationeel onderzoek zijn, maar dat gaat evengoed op voor de studies die positieve resultaten laten zien. Het is niet in balans.’

Hamiltons pijlen richten zich vooral tegen de Amerikaanse en Canadese overheden. Melk wordt op de Amerikaanse Schijf van Vijf, Myplate, neergezet als een aparte, onmisbare groep en in Canada wordt melk als essentieel voedingsmiddel aan het publiek gepresenteerd. ‘De focus ligt op het belang van proteïnen en calcium in melk- en melkproducten, en hierom zijn ze in de voedingsvoorlichting ondergebracht als een aparte voedingsgroep, maar voor een gezonde voeding is melk niet per se nodig. We gaan toch ook geen aparte voedingsgroep maken van pompoenpitten omdat er zoveel magnesium in zit. Het zou beter zijn als melkproducten gezien worden als een bron van proteïnen en in die algemene voedingsgroep worden ondergebracht, zoals in Nederland gebeurt.’

Mindset
Volgens Hamilton is de boodschap van de Amerikaanse overheid gestuurd door een dubbel belang. Enerzijds moet het ministerie van Landbouw aldaar de gezondheid stimuleren, anderzijds moet het de belangen van de zuivelsector verdedigen. ‘Dat is een dubbel belang dat niet met elkaar strookt. Als er negatieve berichten over zuivel zijn, dan zullen die niet worden gecommuniceerd. Ik wil melk niet demoniseren, maar de aandacht vestigen op de disbalans, melk is geen wondervoedingsmiddel.’

Als je niet wilt demoniseren, waarom is er dan geen andere titel voor het boek gekozen en waarom niet meer nuance op de vele pagina’s? Hamilton is strijdbaar: ‘Melk is niet nodig’, en vervalt een paar keer in herhaling over de nutriënten in melk die je ook uit andere bronnen kunt halen. Hoewel ze zegt niet te willen demoniseren is haar boodschap dat je melk kunt elimineren uit het menu. Op de vraag wat je dan wel moet eten om gezond te zijn, blijft het even stil. Ze heeft geen concreet idee paraat; het is individueel bepaald en niet haar taak vindt ze, maar in het algemeen is ze voor hele voedingsmiddelen, gevarieerd eten, zonder supplementen en veel groenten.

‘De aanbevelingen voor melk zijn niet evidence based’, vindt ze. ‘In tijden dat er nog schaarste was en tekorten aan nutriënten, waren calcium en proteïnen een probleem. Dat is voorbij. De bottom line voor veel bedrijven is nu gewoon geld; er zit een disconnectie tussen de aanbevelingen en economische belangen. Hierdoor is de mindset van mensen zo geworden dat ze denken dat melk essentieel is, maar de evidentie daarvoor ontbreekt.’

De schrijfster gaat ook nog in op de calcium-paradox: onderzoeken waarin een verband is gevonden tussen het drinken van melk en botbreuken. ‘Waarom zijn er zo weinig botbreuken in Azië, en veel meer in Europa en Noord-Amerika, terwijl er in Azië veel minder melkproducten worden geconsumeerd? Ik weet wel dat het observationele studies zijn die dit verband aantonen en dat er daardoor geen harde conclusies uit kunnen worden getrokken, maar ook in Azië vallen de mensen niet uit elkaar. En ik realiseer me dat ook andere factoren van invloed kunnen zijn op botbreuken zoals te weinig lichaamsbeweging, magnesium of vitamine D.’ Van een genetische factor weet ze niets af.

Media-aandacht
Met haar boek kreeg Hamilton afgelopen zomer veel media-aandacht en ze kwam zelfs in het tv-programma RTL Late Night waarin Humberto Tan haar ondervroeg samen met voedingskundige Astrid Smeets van het Voedingscentrum. Een gepolariseerde discussie ontstond, waarin de kijker achterbleef met de conclusie van Tan dat hij er met beide partijen niet uit kwam, of melk nu wel of geen witte sloper is.

Het oordeel is aan het publiek, herhaalt Hamilton een paar keer tijdens het Voeding Nu-interview, maar de vraag is of het publiek gediend is met een eenzijdig manifest over melk en melkproducten. Want in dit interview zwakt ze haar stellingname wel wat af, maar wie het boek leest, wordt toch vooral eenzijdig voorzien van opsommingen die steeds toewerken naar de conclusie dat een leven zonder melk heus makkelijk is en dat melkproducten niet nodig zijn. De flinterdunne onderbouwing die ze daarvoor aandraagt, die gelardeerd is met subjectieve waarnemingen, zal vooral voor verwarring zorgen bij de lezer.

Ok, als je het niet wilt, niet lust, of vanwege je gezondheid niet kunt nemen, dan neem je geen melk of melkproducten. Dat kan, zoals melk kan.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 9 van september 2015 op bladzijde 11

Reageer op dit artikel