artikel

Welke producten passen in de Schijf van Vijf? *

Voedingswetenschap

Welke producten passen in de Schijf van Vijf? *

Het Voedingscentrum kiest ervoor om gezond eten weer te geven als een schijf met vijf vakken. Om die vakken te vullen, zijn richtlijnen nodig om te bepalen wat in de Schijf van Vijf thuishoort. Welke overwegingen spelen hier? Het Voedingscentrum licht toe.

Nu de Gezondheidsraad de Richtlijnen Goede Voeding (RGV) heeft afgerond kunnen we deze toepassen in de scenario’s die wij alvast hebben opgesteld voor de Richtlijnen Voedselkeuze (RV), de basis voor de nieuwe Schijf van Vijf.

Positief effect op de gezondheid
De RGV gaan mede bepalen of een product(groep) wordt opgenomen in de nieuwe Schijf van Vijf. Hierin komen bijvoorbeeld de productgroepen die een aantoonbaar positief effect hebben op de gezondheid. Maar de RGV geven niet weer hoe een consument een volwaardige dagvoeding kan samenstellen, en hoe dat zich vertaalt naar verschillende doelgroepen met specifieke behoeften. Deze vertaalslag maakt het Voedingscentrum, onder meer op basis van de berekeningen die het RIVM uitvoert.
Welke producten verder een plaats krijgen in de Schijf van Vijf bepalen we aan de hand van het nutriëntenprofiel. Hierbij kijken we naar de beschreven positieve en negatieve effecten van bepaalde nutriënten op de gezondheid. Want ook al levert een productgroep voornamelijk goede nutriënten (zoals vezels), sommige producten bevatten ook minder gunstige nutriënten (zoals transvet of natrium). In de huidige versie van de Schijf van Vijf is een driedeling  gemaakt om de consument goed te kunnen adviseren met welke voedingsmiddelen hij op een gezonde manier een voeding samenstelt en welke voedingsmiddelen hij beter met mate zou eten. Hoe hier in de nieuwe Schijf van Vijf mee wordt omgegaan, hangt onder andere af van de nieuwe RGV.

Herkenbaarheid voorop
De Schijf van Vijf wordt zo een verzameling van producten en productgroepen die bijdragen aan het behoud of verbeteren van de gezondheid. Het Voedingscentrum vindt het belangrijk dat de productgroepen eenduidig en herkenbaar zijn voor consumenten. Daarbij spelen overwegingen als: moet bij de indeling in productgroepen naast herkomst primair worden uitgegaan van gebruik door de consument? Of moet je primair uitgaan van de botanische en/of genetische herkomst en samenstelling? Oftewel: is de voedingswaarde van producten doorslaggevender dan het gebruik? Nederland heeft een multiculturele samenleving, die allerlei verschillende eetgewoonten en -gebruiken met zich meebrengt. Zo zijn er landen die (bak)bananen indelen bij aardappels, en landen waar aardappels juist bij de groente horen. Hoe gaan wij daar mee om? In Nederlanders eten we noten vooral als snack, maar voedingskundig gezien zijn ze een prima vleesvervanger. Verdienen ze daarmee een andere plaats in de voorlichting? De meeste onbewerkte producten vinden vrijwel vanzelf hun plaats in de Schijf van Vijf. Maar hoe kijken we naar meer bewerkte producten of samengestelde producten met meerdere componenten? Voor dit soort producten moet bekeken worden of ze op basis van samenstelling of gebruik worden toegewezen. Welke definities stel je hiervoor op en waarom? Het zijn maar een paar voorbeelden van de vele overwegingen die een rol spelen bij het tot stand komen van de RV en het voorlichtingsmodel Schijf van Vijf.

Breed gedragen
Om de Schijf van Vijf goed uit te rollen, is het belangrijk dat het breed gedragen wordt. We consulteren daarom een vertegenwoordiging van diëtisten en voedingswetenschappers van universiteiten en andere onafhankelijke kenniscentra. Zo komen we tot een voorlichtingsmodel dat praktisch toepasbaar is voor deskundigen in het veld, herkenbaar en overzichtelijk voor de consument, breed gedragen wordt door kennisspecialisten in Nederland en tegelijkertijd zo grondig mogelijk wetenschappelijk gestaafd is.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 11 van november 2015 op bladzijde 11

Reageer op dit artikel