artikel

Onregelmatig eten geassocieerd met verhoogd risico op metabool syndroom

Voedingswetenschap

Onregelmatig eten geassocieerd met verhoogd risico op metabool syndroom

Al eeuwenlang wordt geadviseerd regelmatig te eten ter bevordering van de gezondheid, maar de wetenschappelijke onderbouwing van dit advies is zeer beperkt. Daarom hebben onderzoekers van de afdeling Gezondheid en Leven van de Vrije Universiteit Amsterdam in samenwerking met Britse onderzoekers van The 1946 National Birth Cohort hier onderzoek naar gedaan. Zo zouden mensen met een onregelmatige energie-inname een groter risico hebben op het krijgen van het metabool syndroom.

Hippocrates (460-377 v.C.) beschreef in zijn sex non res naturales (de zes onnatuurlijke zaken) al de invloed van eten en drinken op de gezondheid en onderstreepte daarin het belang van regelmaat. Ook Florence Nightingale nam in haar Notes on Nursing deze sex non res naturales op en het concept is nog steeds actueel, vanuit zowel klinisch als voedingskundig oogpunt. Er wordt immers nog steeds aangenomen dat regelmatig eten of regelmatige eetpatronen goed voor de gezondheid zijn. Deze aanname vormt de basis van menig dieet. Maar het wetenschappelijk bewijs voor het belang van een regelmatig eetpatroon is beperkt. Het ontbreekt vooral aan studies waarin nauwkeurig navraag is gedaan naar eetpatronen.

Circadiaans ritme

Onregelmatige eetpatronen worden gedefinieerd als een onregelmatig inname van eten gedurende de dag en op wisselende tijdstippen van dag tot dag. Dit impliceert een link met de chronobiologie, de studie van biologische ritmes die ook wel circadiaanse ritmes worden genoemd als ze een periode van 24 uur beschrijven. Veel biologische processen in het lichaam die van belang zijn voor de opname van voedingsstoffen vertonen een circadiaans ritme, bijvoorbeeld glucosehuishouding, darmperistaltiek, energiemetabolisme en voedingsinname (1,2). Zo kan voedingsinname een belangrijke rol spelen bij de afstelling van de biologische klok en kan andersom de biologische klok invloed hebben op eetgedrag. Studies onder mensen die een zeer onregelmatig leven leiden, bijvoorbeeld mensen die in nachtdiensten werken, laten zien dat zij een verhoogd risico hebben op allerlei ziekten, bijvoorbeeld obesitas, kanker, hart- en vaatziekten en het metabool syndroom (3). Het metabool syndroom is een clustering van risicofactoren van vier veelvoorkomende aandoeningen: hoge bloeddruk, suikerziekte, verhoogd cholesterol en overgewicht. Deze aandoeningen vormen opgeteld een nog groter risico op sterfte dan de afzonderlijke factoren.

Voedingsdagboek

Tot nu toe zijn er weinig onderzoeken gedaan naar het belang van regelmatig eten in een algemene populatie waarover nauwkeurige gegevens over voedingsinname bekend zijn. Daarom hebben onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam recentelijk de gedetailleerd beschreven voedingsinname geanalyseerd van ruim 1700 volwassen uit het Britse geboorteonderzoek The 1946 National Birth Cohort, een van ’s werelds langstlopende geboortecohorten (4). De deelnemers aan dit cohort hebben op 36-, 43- en 53-jarige leeftijd gedurende vijf dagen een voedingsdagboek ingevuld. Deze dagboeken zijn onderverdeeld in ontbijt, lunch, avondmaaltijd en tussendoortjes. De onderzoekers hebben een speciale methode ontwikkeld om de onregelmatigheid van maaltijdpatronen te kwantificeren met een zogenaamde onregelmatigheidscore, op basis van de variabiliteit van energie-inname die is uitgerekend voor ontbijt, lunch, avondeten, tussendoortjes en de totale dag (5). De deelnemers zijn op 53-jarige leeftijd bezocht door een verpleegkundige die klinische gegevens heeft verzameld over onder andere bloeddruk, glucose en cholesterol, op basis waarvan een eventueel metabool syndroom kan worden vastgesteld.

Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat mensen die onregelmatig eten 34-36% meer risico lopen op het hebben van het metabool syndroom op 53-jarige leeftijd. Dit geldt met name bij een onregelmatige inname van energie bij het ontbijt en bij tussendoortjes. Vervolgens hebben de onderzoekers gekeken of genoemd verband ook prospectief aanwezig is in deze populatie. Het blijkt dat mensen die onregelmatig eten op 36-jarige leeftijd een verhoogd risico hebben om 17 jaar later het metabool syndroom te krijgen. Dit is vooral het geval bij een onregelmatige inname van energie bij de lunch en bij tussendoortjes. Ook is bij 43-jarigen een onregelmatige energie-inname tijdens het ontbijt geassocieerd met het metabool syndroom 10 jaar later.

De onderzoekers concluderen dat deze resultaten een goede stap zijn in de richting van een onderbouwing van het advies om regelmatig te eten. Er is echter meer onderzoek nodig onder meerdere populaties, waarbij gebruikgemaakt wordt van gedetailleerde voedingsnavraag.

Referenties

1.Haus E & Smolensky M. Biological clocks and shift work: circadian dysregulation and potential long-term effects. Cancer Causes Control. 2006:17;489–500.

2.Drapeau V & Gallant AR. Homeostatic and Circadian Control of Food Intake: Clinical Strategies to Prevent Overconsumption. Curr. Obes. Rep. 2012:2;93–103.

3.Wang X-S, Armstrong MEG, Cairns BJ, Key TJ & Travis RC. Shift work and chronic disease: the epidemiological evidence. Occup. Med. (Lond): 2011:61;78–89.

4.Wadsworth M, Kuh D, Richards M & Hardy R. Cohort Profile: The 1946 National Birth Cohort (MRC National Survey of Health and Development). Int J Epidemiol. 2006:35;49–54.

5.Pot GK, Hardy R & Stephen AM. Irregular consumption of energy intake in meals is associated with a higher cardio-metabolic risk in adults of a British birth cohort. International Journal of Obesity. 2014:38;1518–24

Reageer op dit artikel