nieuws

Koolhydratencongres 2017: verslag met video’s over rol koolhydraten bij gezondheid en diabetes

Voedingswetenschap

Koolhydratencongres 2017: verslag met video’s over rol koolhydraten bij gezondheid en diabetes

In een gezonde leefstijl past een voeding met een volwaardig aandeel van koolhydraten. Deze duidelijke boodschap kwam naar voren tijdens het Koolhydratencongres dat op donderdag 28 september in de Jaarbeurs in Utrecht plaatsvond. Ruim 300 diëtisten en voedingskundigen gingen er met elkaar in discussie over de rol van koolhydraten in de voeding, waarbij tal van praktische ervaringen en op wetenschap gebaseerde adviezen aan de orde kwamen. ‘Een zeer koolhydraatarm (ketogeen) dieet? Het kan voor mensen met diabetes, maar niet te lang.’ Bekijk de video’s van de sprekers en de paneldiscussie.

Koolhydraatarm eten krijgt veel aandacht van consumenten, is ook hip in de media, en mede daardoor zijn veel diëtisten met het onderwerp bezig. Dat er een honger naar kennis over dit onderwerp is, was duidelijk te proeven op het druk bezochte Koolhydratencongres 2017 dat was georganiseerd door het Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met het vaktijdschrift Voeding Nu, de Nederlandse Diëtistencoöperatie en de Nederlandse Vereniging van Diëtisten.

Deskundige sprekers gingen in op de verschillende rollen van koolhydraten in de voeding bij gezonde mensen en bij mensen met diabetes. Er is een duidelijk verschil tussen hoe mensen reageren op koolhydraten en suikers als ze wel of geen diabetes hebben, zo was op de bijeenkomst te beluisteren.

Gezond of ongezond

Gezonde mensen hoeven ten aanzien van koolhydraten in de voeding weinig beperkingen te hebben, bracht spreekster Mariëlle van Veen naar voren. Ze werkt als diëtiste in het Leids Universitair Medisch Centrum en is betrokken is bij de totstandkoming van de Voedingsrichtlijnen van de Nederlandse Diabetesfederatie. ‘Ze hoeven niet te bezuinigen op koolhydraten’, zegt ze. Heb je overgewicht of (pre)diabetes, dan is het zeker nodig goed op de hoeveelheid energie te letten en waar deze vandaan komt. Voeding met zogeheten complexe koolhydraten en een lage glycemische index hebben de voorkeur, denk daarbij aan volkorenproducten. En hierbij geldt dat maatwerk per cliënt van belang is.

Bekijk hier het standpunt van Mariëlle van Veen over het gebruik van koolhydraten in de voeding.

Ketogeen dieet kan

Emeritus hoogleraar Gertjan Schaafsma van Wageningen University legde uit dat in het geval van overgewicht een zeer koolhydraatarm (ketogeen) dieet kan helpen om tot gewichtsreductie te komen. Succesvolle resultaten uit de praktijk zijn bekend, maar hij tekende erbij aan dat in het algemeen voor zo’n dieet een maximum van zes weken moet worden aangehouden in verband met mogelijk negatieve bijeffecten, zoals beschadiging van de nierfunctie. ‘Een ketogeen dieet kan bij mensen met diabetes, maar niet zomaar op eigen houtje. Begeleiding van bijvoorbeeld een daartoe geëigende diëtiste is dan nodig’, aldus Schaafsma.

Bekijk hier het standpunt van Gertjan Schaafsma over het ketogeen dieet.

Een gezonde leefstijl

Spreker Ellen Blaak, hoogleraar vetmetabolisme aan Maastricht University, legde eerder op de dag uit dat het zowel voor gezonde mensen als mensen met (pre)diabetes van belang is een gezond gewicht te behouden of te bereiken. Een ‘beetje’ gewichtsverlies van het totale gewicht levert al een verbetering van de bloedglucosewaarden op. ‘Met vijf procent vermindering kun je al betere resultaten hebben’, bevestigde ze. Aan de hand van verschillende interventiestudies liet ze zien dat de incidentie van diabetes harder omlaag kan gaan door leefstijlveranderingen dan door medicijnen. En dat betekent in de praktijk werken aan meer fysieke activiteit, het terugdringen van (verzadigd) vet en een grotere inname van voedingsvezel. ‘We moeten af van de focus op gewichtsreductie en moeten meer aandacht besteden aan een gezonde leefstijl in het algemeen’, aldus Blaak.  

Bekijk hier hoe Ellen Blaak denkt over het belang van een gezonde leefstijl.

Glucosepieken

Een helder bewijs voor het gunstige effect van een gezonde leefstijl werd ook naar voren gebracht door onderzoeker dr.ir. Jan-Willem van Dijk van het Instituut Sport en Bewegingsstudies van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN). Hij legde aan de hand van zijn onderzoek uit dat zowel intensieve als matig intensieve fysieke activiteiten bijdragen aan het terugdringen van glucosepieken in het bloed na de maaltijd. ‘Het beperkt houden van de glucosepieken is van belang voor het voorkomen van hart- en vaataandoeningen’, zegt hij. Daar kunnen zowel diabetici als gezonde mensen baat bij hebben. Een inspanning direct na een maaltijd, zoals een lunchwandeling, laat al gunstige resultaten zien. ‘Hoe meer inspanning hoe beter en iets is beter dan niets’, aldus Van Dijk.

Bekijk hier hoe Jan-Willem van Dijk het belang van beweging uitlegt om glucosepieken tegen te gaan.

Koolhydraatconsumptie

Caroline van Rossum, onderzoeker van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu gaf een overzicht van de koolhydraat- en suikerinname in Nederland. Sinds de metingen van de voedselconsumptie in de afgelopen dertig jaar is daar nauwelijks verandering in gekomen. Het maatschappelijke rumoer op sociale media over een almaar toenemende suikerconsumptie wordt hierdoor niet bevestigd. De huidige consumptie van koolhydraten valt binnen de range die wordt aanbevolen door de Gezondheidsraad (40-70 energieprocent koolhydraten). De gemiddelde inname ligt op zo’n 45 energieprocent. Opgemerkt werd dat sommige groepen, zoals schoolgaande adolescenten, een relatief hoge koolhydraatinname kennen en als groep extra aandacht verdienen. Ook liet ze zien dat de vezelinname van de Nederlanders nog veel te laag is als het gaat om het halen van de normen van de Gezondheidsraad.

Als mensen niet willen…

Internist endocrinoloog Rik Heijligenberg van Ziekenhuis Gelderse Vallei die veel diabetici helpt, verklaarde vanuit zijn praktijk dat de compliance van patiënten iets is om sterk rekening mee te houden. Je kunt ze nog zo’n goed behandelplan voorhouden, maar als ze er niet in geloven of het niet zien zitten, hou er dan maar mee op te zeggen wat goed voor ze is, was zijn boodschap. Met zijn lezing hield hij de aanwezigen voor dat hoe goed je het als hulpverlener ook voor hebt en het bij het medisch wetenschappelijke rechte eind weet te hebben, soms andere wegen nodig zijn om tot de juiste behandeling te komen.

Hypes are here to stay

Spreker Matthijs Fleurke, filosoof en socioloog, werkzaam aan de Haagse opleiding voor Voeding en Diëtetiek ging tenslotte in op voedingshypes. Vanuit een filosofisch perspectief legde hij uit dat er in de huidige, geïndividualiseerde samenleving, waarin een toegenomen risicoperceptie en uiting van emoties via allerlei media gemeengoed zijn, niet te ontkomen is aan hypes. ‘Hypes are here to stay’, zegt hij. Er is dus geen ontkomen aan, ze blijven komen en gaan. ‘Je er aan te ergeren is verloren energie. Het zou goed zijn als er diëtisten opstaan die het voortouw kunnen nemen in de social media en die voortaan te gast zijn in Pauw of aan tafel zitten in De wereld draait door.’

Discussie over marketing, roundup

In de discussie aan het eind van het congres werd een discussie gehouden met vijf panelleden. In de video gaat het panel in op twee stellingen:
Marketing voor ongezonde producten moet bij wet verboden worden bij kinderen tot zestien jaar. Verwerking van grote hoeveelheden koolhydraten is geen enkel probleem als je voldoende sport en beweegt.
Aan het eind van de discussie presenteert dagvoorzitter prof. Frans Kok een samenvatting van de conferentie.

Bekijk hier de video met een deel van de paneldiscussie en de samenvatting van de conferentie aan het einde van de dag.

Een uitgebreid tekst verslag van het Koolhydratencongres zal verschijnen in het oktobernummer van Voeding Nu en in de eerstvolgende Suiker in perspectief van het Kenniscentrum suiker en voeding (editie 40-2).

Reageer op dit artikel