artikel

Food & fun op de boerderij *

Voedselproductie

Food & fun op de boerderij *

Consumenten komen graag op een Food- en Fun-boerderij omdat het ze een goed gevoel geeft. Ze komen om te genieten van het buiten zijn en omdat er wat geleerd kan worden. De ervaring van het boerenleven zorgt voor een stapje uit de dagelijkse werkelijkheid met rust, ruimte, ritme en natuur van de boerderij. Kinderen hebben er de ruimte om te spelen en om met de dieren op het erf in contact te komen.

 ‘Tegenwoordig gaat het allemaal om gezond leven, daar kijk ik wel naar: bewust kiezen en je leefstijl. Als ik erover nadenk is dat een van de redenen dat ik boerenproducten koop’, zo vond één van de consumenten die meedeed aan het onderzoek. In het onderzoek is ‘Food’ gedefinieerd als het kopen van producten (food en non-food) op de boerderij. Gezondheid blijkt daarbij een relevante rol te spelen, maar ook de aspecten smaak, genieten en dagelijks gebruik beïnvloeden de keuze voor een product van de boerderij. Consumenten zien het voedsel op de Food- & Fun-boerderij (zie kader) als gezond, met meer smaak dan soortgelijke producten uit de supermarkt. Daarbij vindt de consument de aanwezigheid van agrarische productie op de boerderij van belang voor het kopen van de producten in de boerderijwinkel. Het contact met de boer of boerin is erg belangrijk. Voor de consument heeft dit een toegevoegde waarde in de beleving op de boerderij en bij de aankoop van boerderijproducten.

De ‘Fun boerderij’ is gedefinieerd als een gelegenheid om mee te doen aan recreatieve activiteiten op de boerderij. ‘We gingen er naar toe om een dagje te genieten van het buiten zijn, de kinderen hebben lekker gespeeld en geknuffeld met de dieren, heerlijk’, vertelde een consument in het onderzoek. Het aantrekkelijke van de boerderij is vooral het genieten met de kinderen, het even weg zijn. Kinderen zijn een belangrijke motivatie om een bezoekje aan de boerderij te brengen; vaak met ouders of grootouders. Deze motivatie valt in twee subgroepen: het is leuk voor de kinderen en het is leerzaam. Consumenten vinden het belangrijk dat hun kinderen weten waar de kaas, eieren en boter vandaan komen, dat hoort bij hun ontwikkeling. Ook hebben dieren een grote aantrekkingskracht op mensen om naar de boerderij te komen.

Productieproces
Consumenten hebben een eigen beeld van de boerderij. Bij de boerderij horen een boer en een boerin die positief gewaardeerd worden. Consumenten zien een passie bij deze ondernemers om mensen te ontvangen en ze een aangename tijd te bezorgen: ze zijn trots op hun product, begaan met hun beesten en stellen hun bedrijf open en praten hier op een leuke manier over. Consumenten verwachten dan ook het productieproces (geheel of gedeeltelijk) te kunnen zien. Ze horen de boer(in) graag vertellen over de boerderij en over hoe het werk op de boerderij zorgt voor voedsel voor mensen en dieren. Het productieproces maakt in de ogen van de consument onderdeel uit van de boerderij als geheel, en kan er niet los van worden gezien. ‘Het is heel belangrijk om het productieproces te kunnen zien’, zei een consument, ‘anders kan je net zo goed alleen naar de supermarkt gaan’.

Multifunctionele landbouw
Tot de multifunctionele landbouw horen agrarische bedrijven die naast hun landbouwbedrijf andere activiteiten uitoefenen. Voorbeelden hiervan zijn: zorg, recreatie, educatie, agrarische kinderopvang, agrarisch natuur- en landschapsbeheer en productie en verkoop van streekproducten. Multifunctionele activiteiten komen relatief vaker voor op biologische bedrijven dan op gangbare bedrijven. Biologische bedrijven doen in verhouding drie keer zoveel aan multifunctionele landbouw dan gangbare bedrijven. Een reden hiervoor is dat op biologische bedrijven meer vanuit het bedrijf als geheel wordt gewerkt. Verschillende takken op het biologische bedrijf zijn vaak meer met elkaar verbonden. Biologische boeren ondernemen vaak vanuit het bedrijf als geheel, hierdoor hebben ze vaak ook nog andere kwaliteiten waardoor de consument anders wordt benaderd. 

Biologisch karakter
Om te achterhalen of biologische productie op een boerderij meerwaarde geeft en het er in de ogen van de consument toe doet, is hier met consumenten over gesproken. Het komt naar voren dat het biologische karakter van een bedrijf ertoe doet, maar niet altijd heel sterk. Het doet er vooral toe bij Food-bedrijven wanneer het gaat om voeding en producten. In het geval van Fun-bedrijven is het minder tot niet relevant. Consumenten zien wel graag dat er vriendelijk met dieren omgegaan wordt. Biologisch mag rekenen op een positieve waardering in het algemeen. Doordat Food- en Fun-boerderijen vrij toegankelijk zijn, mensen hartelijk ontvangen worden en ze zelf kunnen zien hoe dieren gehouden worden, wordt vaak gedacht dat deze boerderij biologisch is. Het positieve gevoel van biologisch wordt gekoppeld aan het positieve gevoel wat de mensen hebben op de boerderij zelf.

Food en Fun op de boerderij
In de studie Food & Fun op de boerderij stond de beleving van consumenten over multifunctionele landbouw centraal. Met de oprichting van de Takskforce Multifunctionele Landbouw (www.multifunctionelelandbouw.nl) wil de overheid deze sector duidelijker neerzetten en profileren. In het onderzoek is de beleving van consumenten op het gebied van Food en Fun op de boerderij onderzocht. Hierbij is Food te beschrijven als de productie en/of verkoop van (streek)producten op de boerderij en Fun als met het beleven van recreatieve dagactiviteiten op de boerderij.

Voor dit onderzoek werden drie focusgroepsessies gehouden, in Amersfoort en in Zwolle. De keuze voor respondenten hing van een aantal uitgangspunten af: sociaal demografische kenmerken (zoals leeftijd en geslacht) en het niet-afkomstig zijn van of woonachtig zijn op een boerderij. Bovendien was het belangrijk dat ze eigen ervaringen hadden met Food & Fun op de boerderij. Ze dienden minimaal drie keer een bezoek gebracht te hebben aan een Food- en/of Fun-boerderij in dit jaar.

Volgens Daniël de Jong, auteur van het rapport Food & Fun op de boerderij, zullen in een vervolgonderzoek meerdere mensen ondervraagd worden tijdens een landelijke opendag op biologische boerderijen. Hierbij zal met name de beweegredenen om naar een Food- & Fun-boerderij te komen centraal staan.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 6 van juni 2009 op bladzijde 14

Reageer op dit artikel