artikel

Voedselveiligheid: de feiten *

Voedselproductie

Voedselveiligheid: de feiten *

Voedselveiligheid is één van de drie centrale thema’s waar het Voedingscentrum consumenten over informeert. Microbiologische verontreiniging van voedsel is een veel voorkomende oorzaak waarom mensen ziek worden van voeding. Een groot deel van deze voedselinfecties vindt thuis plaats. Bij 40% van de clusters van voedselinfecties, gemeld bij het Centrum Infectieziektebestrijding, is als plaats van bereiding ‘thuis’ aangegeven. Daarom heeft het Voedingscentrum hierover een openbare factsheet gemaakt.

Aandacht voor voedselveiligheid bij de consument is dan ook vereist bij het kopen, wassen, scheiden, verhitten en koelen van voedsel. Schattingen van het RIVM laten zien dat in Nederland jaarlijks ongeveer 725.000 gevallen van maag-darmklachten voorkomen die gerelateerd zijn aan besmet voedsel. Deze klachten (misselijkheid, braken, diarree) gaan voor het overgrote deel vanzelf over. In veel mindere mate kunnen voedselinfecties ernstige complicaties veroorzaken zoals hersenvliesontsteking, acuut nierfalen (HUS) of neurologische aandoeningen zoals het Guillain-Barré syndroom. Tientallen mensen overlijden jaarlijks ten gevolge van microbiologisch besmet voedsel.

Onderbouwing adviezen
De nieuwe factsheet geeft de onderbouwing van de adviezen van het Voedingscentrum richting consumenten om een voedselinfectie te voorkomen. Leidend voor deze adviezen zijn rapportages van internationale instanties. Nationale instanties zoals de Gezondheidsraad, het RIVM en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit  spelen ook een belangrijke rol bij de totstandkoming van de adviezen. Enkele belangrijke zaken die in de factsheet vastgelegd zijn:

  1. Microbiologische verontreinigingen onderschat

    De ziektelast die door voedselinfecties wordt veroorzaakt is vele malen lager dan de ziektelast ten gevolge van een ongezond voedingspatroon, maar vele malen hoger dan de ziektelast als gevolg van veel chemische verontreinigingen zoals restanten van bestrijdingsmiddelen of dioxine. Consumenten schatten echter risico’s van chemische verontreinigingen, zoals restanten van bestrijdingsmiddelen, hormonen of antibiotica hoger in dan voedselinfecties.

  2. 4 graden de nieuwe norm

    Het Voedingscentrum communiceert vanaf nu een eenduidige norm voor de koelkast. Volgens artikel 15 van Warenwetbesluit ‘Bereiding en behandeling van levensmiddelen’ moeten bederfelijk gekoelde producten bewaard worden bij een temperatuur van ten hoogste 7°C. De meeste ziekteverwekkers groeien bij 4°C niet of nauwelijks, maar er zijn uitzonderingen. Bacteriën zoals Listeria monocytogenes zijn wel in staat te groeien bij koelkasttemperaturen, maar hoe lager de temperatuur, hoe minder snel ze groeien. Ook voor bederf veroorzakende bacteriën geldt dat bij een lagere bewaartemperatuur minder snel bederf zal optreden. Voor zowel voedselveiligheid als voedselverspilling is het advies van het Voedingscentrum om de koelkast af te stellen op 4°C.

  3. Maak duidelijk onderscheid tussen TGT-datum en THT-datum

    Een houdbaarheidsdatum kan volgens de Warenwet op twee manieren worden aangegeven: ‘Ten minste houdbaar tot’ (THT) en ‘Te gebruiken tot’ (TGT). Voor zeer bederfelijke producten met een TGT-datum is het van groot belang om de producten goed gekoeld te bewaren en niet na de uiterste consumptiedatum te consumeren. Voor producten met een verlopen THT-datum kan de kwaliteit mogelijk achteruit gaan, maar dit hoeft nog niet te betekenen dat het product onveilig is.

  4. Je kunt niet te schoon zijn

    Regelmatig zijn er berichten dat de toename van sommige allergieën of chronische immuunziekten in de westerse samenleving te verklaren is omdat we te schoon zijn. Deze zogenaamde ‘hygiëne hypothese’ verklaart deze stijging door een verminderde blootstelling aan infecties in de vroege kinderjaren en een verbeterde hygiëne. Er is echter nog veel onderzoek nodig naar het precieze mechanisme en in hoeverre dit ons afweersysteem beïnvloedt. Goede hygiënemaatregelen zoals handen wassen en een schone omgeving tijdens het bereiden van voedsel, blijven hard nodig om voedselinfecties te voorkomen.

  5. Vijf nieuwe standaardiconen

Om de regels voor voedselveiligheid naar de consument te communiceren gebruikt het Voedingscentrum vanaf dit jaar vijf nieuwe standaardiconen. Deze iconen kunnen ook door andere partijen worden gebruikt. Door het volgen van de bij de iconen behorende adviezen kunnen veel gevallen van voedselinfectie worden voorkomen. De adviezen zijn gebaseerd op de ‘Five keys to safer food’ van de WHO: kopen, wassen, scheiden, verhitten en koelen.

Dit artikel verscheen in Voeding Nu nummer 5/6 van mei/juni 2013 op bladzijde 14

Reageer op dit artikel