artikel

‘Plantaardig wordt middelpunt van het bord’

Voedselproductie

‘Plantaardig  wordt middelpunt van het bord’

Er is veel aandacht voor een plantaardiger eetpatroon. Dat kan niemand ontgaan zijn. Maar het is vooral de jongere generatie die kritisch nadenkt over de consumptie van dierlijke eiwitten en naar alternatieven zoekt. Voor deze zoekende doelgroep zijn er steeds meer opties. Of die aanslaan, hangt van meerdere factoren af.

Het congres van ProVeg International New Food Conference dit voorjaar in Berlijn was helemaal uitverkocht. De interesse voor de ontwikkelingen in plantaardige eiwitten en in kweekvlees blijkt wereldwijd enorm. Meer dan 300 deelnemers uit 30 verschillende landen luisterden naar nieuwe start-ups in kweekvlees, trends in plantaardig en de visie van boeren.
Hanni Rützler van de Future Food Studio dook tijdens haar presentatie in de geschiedenis van vlees eten. Na de jaren zestig werd het eten van vlees langzamerhand normaal, doordat de voedselproductie werd geïndustrialiseerd. Voor die tijd was het een luxe om vlees te eten. ‘Nu heeft het zijn hoogtepunt bereikt, in zowel Europa als de Verenigde Staten’, constateert Rützler. ‘Als de economie goed blijft draaien, zullen we vlees langzaam afbouwen. De zoektocht naar alternatieven is begonnen door de jongere generatie.’ Vooral de generatie geboren tussen begin jaren tachtig en eind jaren negentig denkt kritisch na over de huidige eetpatronen. Ze zien vlees niet als een luxeproduct; voor hen is vleesconsumptie altijd normaal geweest. Daarom kunnen ze er anders over denken. Zij merken vooral op dat de consumptie milieu-, dierenwelzijns- en gezondheidsproblemen veroorzaakt. De “oude” manier van gezondheidsbevordering bestond vooral uit het elimineren van problemen: minder calorieën, minder vet, minder suiker, geen toevoegingen, geen allergenen. Dat is onder consumenten vertaald in nieuwe diëten waarbij hele foodgroepen worden afgestoten, waaronder vlees, zuivel en zelfs nutriënten. Bijna iedere consument heeft vandaag de dag een soort dieetideologie – zij het vegetarisch, paleo, flexitarisch of glutenvrij. ‘Consumenten denken veel meer na over de voedingswaarde van hun eetpatronen. Het gaat om gezond blijven, gewichtsverlies of -behoud, eten om er gezond uit te zien of ethiek’. Het bevragen van voedingsmiddelen zal blijven, zegt Rützler. ‘Heb ik dit nodig? Wil ik dit echt?’

Flexitarisme mainstream

Rützler ziet dat drie foodtrends de populariteit van plantaardig beïnvloeden: soft health, spiritual foods en flexitarisme. Het is de combinatie van vers, natuurlijk, fruit en groente. Spiritual food maakt van eten een soort religie. ‘Het is een emotioneel debat over goede en slechte voeding en een uitdaging voor consumenten: paleo-aanhangers gaan met de auto naar de supermarkt om rauw vlees te kopen, zoals de oermensen dat aten. Dat is een beetje vreemd. Dat levert kritiek op. Het gaat tegenwoordig meer om waarin je gelooft en minder om smaak’, zegt Rützler. ‘We hebben meer aandacht voor de kwaliteit van vlees, maar fruit en groente zijn de rijzende sterren, vooral in het fl exitarisme.’ Foodtrends zijn niet statisch. Als we praten over de veranderingen in voedingscultuur, is het normaal dat er weerstand ontstaat. Volgens Rützler integreert fl exitarisme verschillende trends van gezondheid en duurzaamheid. Flexitariërs maken bewust de keuze voor minder vlees, maar willen de stap naar geen vlees nog niet zetten. ‘In Europa wordt deze stroming bijna mainstream’, merkt Rützler. ‘In de toekomst is plantaardig het middelpunt van het bord’, voorspelt ze.

Minder vlees eten

David Ingemar Hedin, consultant bij Euromonitor International, toonde resultaten van Soft health: gezond eten zonder schuldgevoel, een lifestylesurvey van dit onderzoeksbureau, waaruit de trend van flexitarisme duidelijk bleek. Wereldwijd maakt 61 procent van de consumenten zich zorgen over klimaatverandering. Dit is geen Europees vraagstuk, benadrukt hij, maar iets dat op mondiaal niveau tot bezorgdheid leidt. Mensen proberen er wat aan te doen door veranderingen in hun dagelijkse activiteiten. Minder vlees eten vinden de geënquêteerden als oplossing belangrijker (20%) dan geheel vegetarisch of veganistisch eten (2-5%). Hij constateert eveneens dat gezondheid een belangrijke drijfveer is om minder vlees te eten. De aanbeveling van de World Health Organization (WHO) om minder rood vlees te eten, heeft ook impact gehad. Europa en de VS zijn de stuwende krachten geweest achter de introductie van vele vleesvervangers. Smaak, voedingswaarde, duurzaamheid en prijs zijn de belangrijkste aspecten voor het kiezen van vleesvervangers. Vegetariërs en veganisten zeggen dat er niet genoeg opties op de markt zijn en dat de
smaak van de beschikbare producten moet verbeteren. Hij ziet dan ook dat bijvoorbeeld in Duitsland de consumptie van vleesvervangers alweer daalt. ‘West-Europa exporteert de vleesvervangers onvoldoende. Nu komen de Amerikanen eraan met hun marketing.’ Hedin duidt op het Amerikaanse vega-hamburgermerk Beyond Meat, dat in zijn reclame niet verwijst naar iets plantaardig, maar profbasketballer Kyrie Irving inzet met de slogan Break barriers.

Zonder zuivel

Voor de groep veganisten startte Caroline Zimmer met Simply V, een Duits bedrijf in plantaardige alternatieven voor kaas en zuivel. Volgens haar eigen onderzoek is het aantal Duitsers dat bewust kiest voor af en toe een vegan maaltijd of een veganistisch dieet verdubbeld sinds 2014. Dat komt neer op ongeveer een derde van de Duitsers tussen 14 en 69 jaar (32%) in 2018. Zimmer: ‘Het is belangrijk te luisteren naar de consument om de goede producten te ontwikkelen die voldoen aan hun verwachtingen. We moeten dezelfde functionaliteit en tevredenheid bieden als vleesproducenten.’ Inmiddels heeft Simply V een uitgebreid assortiment van negen producten in drie categorieën: spreads, vegan kaasplakjes en vegan kaas voor de pizza.

Reageer op dit artikel