nieuws

Speck, appels en kaas uit Zuid-Tirol door EU gepromoot voor Nederlandse markt

Voedselproductie

Speck, appels en kaas uit Zuid-Tirol door EU gepromoot voor Nederlandse markt

Serranoham en parmaham zijn zo langzamerhand in Nederland ingeburgerd en dagelijks in de meeste supermarkten te vinden. Een relatief onbekende hamsoort is Speck uit Zuid-Tirol dat een EU-label voor een Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) draagt. Via een Europese promotiecampagne proberen producenten uit Noord-Italië de afzetmarkt voor deze ham in Nederland te vergroten. Daarnaast wordt via de EU-campagne meer bekendheid in Nederland gevraagd voor appels (BGA-label) en kaas (Stilfser) met een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB-label) uit Zuid-Tirol. Voeding Nu mocht een kijkje nemen in het productiegebied.

Het bezoek aan Zuid-Tirol oftewel Alto Adige in Noord-Italië is bekostigd uit een driejarige Europese campagne voor de promotie van producten met een EU-kwaliteitslabel: Südtiroler Apfel BGA, Südtiroler Speck BGA en Stilfser BOB kaas. Daarnaast vindt nog een campagne plaats voor wijn uit het gebied: Alto Adige DOC. Behalve op de Nederlandse markt is de promotiecampagne gericht op de binnenlandse, Italiaanse markt, en de exportmarkten Duitsland en Zweden.

Veel appels
Südtiroler Apfel BGA wordt sinds 2005 door de EU erkend als een beschermde geografische aanduiding (BGA). Met 300 dagen zon per jaar, voldoende regen in de lente en over het algemeen een zachte zomer en herfst, biedt de regio de goede omstandigheden voor het telen van appels tot op wel 1000 meter hoogte.

Nederlandse technieken
In Zuid-Tirol staan de appelbomen half april volop in bloei. Ook daar is er gevaar voor nachtvorst. Veel moderne teelttechnieken, zoals het bevriezen van de bloesem bij vorst en de snoeivormen, zijn afkomstig uit Nederland. Maar de appelcultuur in Zuid-Tirol is al meer dan 150 jaar in ontwikkeling. En dat is te merken aan de productie, vele valleien zijn bezet met appelbomen. Meer dan de helft van de Italiaanse appelproductie (ruim twee miljard ton) komt uit Zuid-Tirol. Dertien variëteiten dragen het kwaliteitslabel BGA: Braeburn, Elstar, Fuji, Gala, Golden Delicious, Granny Smith, Idared, Morgenduft, Jonagold, Pinova, Red Delicious, Topaz en Winesap.

De appels in Zuid-Tirol groeien op een hoogte van 500-1000 meter. De boeren leveren hun producten aan coöperaties. Zo zijn er in Val Venosta zeven coöperaties waar 1722 boeren bij zijn aangesloten. Iets minder dan de helft van de totale productie is bedoeld voor export.
appelbloesem
Veel melkveeboeren in Zuid-Tirol hebben er vaak een appelgaard bij. Dat komt omdat de bedrijven niet groot genoeg zijn om alleen van vee te bestaan. Ze hebben gemiddeld 12 tot 14 koeien, waar een Nederlands melkveebedrijf er gemiddeld meer dan 60 heeft. De schaal heeft alles te maken met de ligging van de bedrijven, tussen 800 en 1700 meter op kleine percelen, geen uitgestrekte graslanden. De melk wordt verzameld binnen coöperaties. De grootste is Mila dat de helft van het totaal aantal kleinere melkboeren verenigt, zo’n 2600.

Fabriek
In twee gemeenschappelijke fabrieken wordt de melk tot andere producten verwerkt, zoals yoghurt (35%), harde kaas (24%), mascarpone (8%), gran spicchio (type Parmezaanse kaas, 5%), verse kaas, room en boter (alle 1 procent). Ook verse melk (8%), houdbare melk (11%) en lactosevrije melk (6%) komt van de Alpenweiden via de Mila-fabrieken naar de markt.

‘Sommige boeren werken ook nog in onze fabriek om hun inkomen te vergroten’, zegt Christian Oberdörfer, sales manager van Mila. ‘Anderen hebben een boomgaard of ontwikkelen toeristische activiteiten.’

Stilfser en Stelvio
De Stilfser (Stelvio in het Italiaans) BOB-kaas wordt sinds 2007 door de EU erkend als de enige kaas in Zuid-Tirol met een beschermde oorsprongsbenaming (BOB). De productie van ‘Stilfser’ kan al worden herleid tot het jaar 1914. In de fabrieken wordt de kaas minimaal 60 dagen gerijpt. Behalve door Mila wordt Stilfser geproduceerd door het alpiene zuivelbedrijf van Burgeis.

Stilfser in Nederland
In Nederland is Stilfser-kaas vooralsnog alleen in speciaalzaken verkrijgbaar. Verantwoordelijk hiervoor is de Nederlandse kaasspecialist Arjan Schoemaker van Eisenga Kaas in Oosterwolde, Friesland. Hij was mee op de EU-reis naar Zuid-Tirol. ‘Het is een kaassoort die vooral aanslaat in de noordelijke landen, vooral in Duitsland en Scandinavië’, zegt Schoemaker. ‘Ik bekijk momenteel of het mogelijk is de kaas wat breder toegankelijk te maken via de Nederlandse supermarkten.’

stilfser

Alpenkaas 
De Stilfser-kaas is naar Alpentraditie geproduceerd. ‘De smaak doet denken aan Zwitserse kaasspecialiteiten zoals raclette en mild gerijpte bergkazen: nootachtig, vol en toegankelijk met een nootachtig karakter met een smedig zuivel, zegt Schoemaker.  Christian Oberdörfer vult aan: ‘Het is eigenlijk een niet zo’n typische Italiaanse kaas, inderdaad meer geschikt voor het smaakpalet van de noordelijke landen van Europa.’ 

Südtiroler Speck BGA
De ham uit Alto Adige kent sinds 1996 een beschermde geografische aanduiding. De zorgvuldige selectie van het varkensvlees, in combinatie met duidelijke richtlijnen en controles tijdens de productie, maken dat het Zuid-Tirolse spek een eigen karakter heeft . De producenten gebruiken weinig zout, de ham wordt koud en licht gerookt en rijpt minimaal 22 weken.

Noordelijke markten
‘We gaan onze speck vanaf de zomer ook naar de Verenigde Staten exporteren’, zegt Andreas Moser van Moser Speck. Hij is tevens voorzitter van het Italiaanse consortium waarbij 29 producenten zijn aangesloten. Hij geeft aan dat de Nederlandse markt voor zijn bedrijf erg interessant is. ‘De consumenten zijn gewend aan kleine, voorverpakte porties in de supermarkt, die wij kunnen leveren. Wat dat betreft is de markt in Nederland verder doorontwikkeld dan in Duitsland.’

Light-spek
Bij Moser Speck is te zien dat het bedrijf Speck in vele soorten en maten kan produceren. Zo is er ook een light-variant die vijftig procent minder vet bevat dan vergelijkbare producten. ‘We snijden de vetrand eraf’, zegt Moser. ‘Er is erg veel vraag naar. Dat heeft mij wel verbaasd, want ik vind het vetrandje er juist bij horen voor de smaak. Maar mijn zoon snijdt het, net als veel anderen ook weg, zonde. Daarnaast letten wij er sterk op dat we niet te veel zout toevoegen.’ 

speck

EU-kwaliteitslabels
Kwaliteitslabels van de Europese Unie worden toegekend aan landbouwproducten en voedingsmiddelen die nauw verbonden zijn met hun regio van oorsprong, ambachtelijke tradities en de mensen die ze produceren. De labels bieden consumenten de zekerheid dat ze een authentiek en gecontroleerd kwaliteitsproduct kopen. Zo garandeert het label ‘Beschermde Oorsprongsbenaming’ (BOB) dat elke productiestap is uitgevoerd volgens traditionele methoden in de regio van oorsprong. Het label ‘Beschermde Geografische Aanduiding’ (BGA) geeft aan dat ten minste één productiestap is uitgevoerd in de regio van oorsprong, overeenkomstig vastgestelde criteria. Dit zorgt ervoor dat de producten zijn te traceren, een aspect dat voor consumenten steeds belangrijker wordt.

De initiatiefnemers van de campagne in Zuid-Tirol zijn Consorzio Tutela Mela Alto Adige, Consorzio Tutela Speck Alto Adige, Consorzio Formaggio Stelvio en Consortium Alto Adige Wines. 

Reageer op dit artikel