Mogelijk verbetering immuunsysteem door leefstijlprogramma bij mensen met obesitas

Doctor measuring obese man stomach.

Als mensen met obesitas gezonder gaan leven, levert dat positieve veranderingen op voor hun vaak verstoorde immuunsysteem. Daarmee lijkt het verbeteren van de leefstijl een goed wapen in de strijd tegen een ernstig beloop van virusinfecties.

Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC, uitgevoerd door de afdelingen interne geneeskunde/endocrinologie en immunologie. Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Obesity.

 

Verstoringen in het immuunsysteem

De onderzoekers hebben 87 mensen met obesitas onderzocht en vonden tal van verstoringen in hun immuunsysteem. Ze onderzochten de activatie van macrofagen en T-cellen in het bloed, naast verschillende cytokines, chemokines en groeifactoren. Deze cellen spelen een rol in het immuunsysteem. De mensen met obesitas hadden hogere waardes van geactiveerde macrofagen en T-cellen.

Metabool syndroom

Bij mensen die behalve obesitas ook nog het metabool syndroom hadden, was het immuunsysteem nog erger verstoord. Het metabool syndroom is een combinatie van een hoge bloeddruk, verstoorde bloedsuikerhuishouding, te grote buikomvang en ongezonde cholesterolwaardes. Uit het onderzoek bleek dat deze mensen hogere waardes hadden van geactiveerde macrofagen en afwijkende waardes van tal van andere afweercellen.

attachment-obese-bewegende-vrouw_cropped-120-446-332-39-0-300x223 Gecombineerde leefstijlinterventie

In het onderzoek kregen 27 mensen met obesitas en een verstoord immuunsysteem een intensieve gecombineerde leefstijlinterventie om op een gezonder gewicht te komen. Zij werden 1,5 jaar gevolgd en professioneel begeleid bij meer bewegen, gezond eten, gedragsverandering, beter slapen en minder stress. Gemiddeld vielen deze mensen 5 á 6 procent af.

Verbeteringen in het immuunsysteem

‘We zagen ook verbeteringen in het immuunsysteem en minder chronische ontstekingen’, zegt onderzoeker en medisch immunoloog Wim Dik. De onderzoekers vonden onder meer een verband tussen de afname van de buikomvang en verbetering van een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem. Die verandering was te zien aan het afgenomen aantal geactiveerde T-cellen in het bloed. Het aantal geactiveerde macrofagen, cytokines, chemokines en groeifactoren nam echter niet af.

Resultaten zijn hoopvol

De resultaten zijn hoopvol voor mensen die obesitas hebben door een ongezonde leefstijl, zeggen arts-onderzoekers Eline van der Valk en Isabel van der Zalm van de afdeling interne geneeskunde van het Erasmus MC.  ‘Het verbeteren van je leefstijl heeft, naast gunstige effecten op andere aandoeningen, dus ook effect op je immuunsysteem. Het is dus echt zinnig om meer werk te maken van een gezonde leefstijl’, aldus de onderzoekers.

Kansen bij bestrijden Covid-19

Het onderzoek geeft wellicht ook nieuwe kansen bij het bestrijden van Covid-19 zolang er nog geen vaccin is, denken de onderzoekers. Zo’n 77 procent van de corona-patiënten die op Nederlandse IC’s opgenomen waren, had overgewicht of obesitas.

Chronische ontstekingsreacties

Het ernstige beloop bij deze patiënten verklaart hoogleraar en internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum, die bij het onderzoek betrokken is, als volgt: ‘De vergrote vetcellen in het lichaam krijgen een relatief zuurstoftekort en verstoren de hormoonbalans. Dit zorgt voor sluimerende chronische ontstekingsreacties waardoor het immuunsysteem als het ware continu aan staat. Als er dan een virus als het huidige coronavirus langskomt, reageert het immuunsysteem minder effectief.’ Onderzoeker Pieter Leenen van de afdeling immunologie vult aan: ‘Dat geeft het virus de kans om een enorme voorsprong te nemen in de veldslag met het immuunsysteem. De heftige ontstekingsreactie die daarop volgt, leidt soms ook tot trombose, naast ernstige beschadiging van de longen.’

Coronapandemie en obesitaspandemie

De coronapandemie en de obesitaspandemie, vormen momenteel een gevaarlijke, soms dodelijke combinatie. Sommige mensen hebben obesitas zonder medische oorzaak. Voor hen kan de coronapandemie een extra aanmoediging zijn om gezonder te gaan eten, meer te bewegen en stress te verminderen. Er zijn ook mensen met obesitas met een medische oorzaak, zoals ziekte of medicijngebruik. Ook voor hen zou een gezonde leefstijl mogelijk gunstige effecten kunnen hebben op het immuunsysteem, maar dat is in deze studie niet onderzocht.

Grote gezondheidswinst te behalen

Van Rossum realiseert zich dat afvallen door een gezonde leefstijl makkelijker gezegd is, dan gedaan. ‘Anders dan bij licht overgewicht is ernstig overgewicht, ofwel obesitas, vaak niet zo makkelijk op te lossen. Van eigen schuld is zeker geen sprake. Daarom moeten mensen ook niet schromen om professionele hulp te zoeken. En dit alles toont des te meer dat we als maatschappij meer aan preventie moeten doen. Er is grote gezondheidswinst te behalen.’

Lees ook
Eetgedrag Nederlanders veranderd door COVID-19

Eetgedrag Nederlanders veranderd door COVID-19

22% van de Nederlanders eten sinds de coronacrisis gezonder en 12% juist minder gezond. Dit kwam uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) naar het effect van de pandemie op ons eetgedrag.

VoedingNL21: laatste inzichten over vet en metabole gezondheid

VoedingNL21: laatste inzichten over vet en metabole gezondheid

Op 10 juni vindt zowel online als in Utrecht het congres VoedingNL21 plaats. Dit congres, bestemd voor iedereen die beroepsmatig met voedingswetenschappen bezig is, biedt de laatste inzichten op het gebied van vetten en vetweefsel en de rol die ze in de processen in het lichaam spelen.

Brein blijft langer jong bij gezond eetpatroon

Brein blijft langer jong bij gezond eetpatroon

Ben je 65 jaar en eet je gezond, dan is je cognitieve functie vergelijkbaar met een 63-jarige die minder gezond eet. Daarnaast gaat bij gezonde eters de cognitie langzamer achteruit, blijkt uit een cohortstudie van het RIVM.